IV SA/Wa 1068/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. w W. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. – zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa, utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wydania decyzji stwierdzającej, że nieruchomość K. dz. [...] nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że do Wojewody [...] wpłynął wniosek pełnomocnika M. w W. o zawieszenie powyższego postępowania ze względu na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie pod sygn. akt P 107/08 w przedmiocie stwierdzenia czy § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010r. Wojewoda [...] odmówił zawieszenia postępowania podnosząc, że postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym nie stanowi zagadnienia wstępnego (art. 97 § 1 pkt 4 kpa). Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył pełnomocnik M. w W. Następnie 1 marca 2010r. Trybunał Konstytucyjny wydał postanowienie umarzające postępowanie prowadzone pod sygn. akt P 107/08 ze względu na utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego w zakwestionowanym zakresie. Obecnie rozpoznając zażalenie Minister przywołał brzmienie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Dalej stwierdził, że postanowieniem z dnia 1 marca 2010r. Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie ze względu na utratę mocy obowiązującej aktu normatywnego. Kwestia będąca w opinii skarżącego zagadnieniem wstępnym została rozstrzygnięta. Odpadła zatem podstawa do zawieszenia postępowania. Skargę na powyższe postanowienie do sądu administracyjnego wniosło M. w W. reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarga wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zawieszenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że przed Sądem Rejonowym [...] w W. Wydział Cywilny pod sygn. akt [...] toczy się postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej, które dotyczy także nieruchomości K. dz. [...]. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011r. sąd ten zawiesił postępowanie z uwagi na prejudycjalność postępowania administracyjnego. Równolegle toczy się konkurencyjne postępowanie przed Wojewodą [...] w przedmiocie wydania decyzji, że nieruchomość K. dz. [...] nie podlegała przejęciu w trybie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Obydwa postępowania zmierzają do rozstrzygnięcia kwestii własności spornej nieruchomości. Zdaniem skarżącego do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy właściwy jest sąd powszechny, nie zaś organ administracji publicznej. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarga cytuje dwa wyroki WSA w Warszawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak dotychczas. W kwestii właściwości organu administracji do rozpoznania sprawy w oparciu o § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej organ przywołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 10 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OPS 3/10). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uznał, iż pozostaje ono w zgodzie z prawem. Art. 97 § 1 pkt 4 kpa stanowi, że zawieszenie postępowania administracyjnego następuje obligatoryjnie w sytuacji gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jak wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 7 października 2010r. (sygn. akt II OSK 1543/09) pod pojęciem "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest przy tym od wystąpienia łącznie trzech przesłanek, to jest: 1) postępowanie administracyjne musi być w toku, 2) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, 3) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym, co oznacza, że każda sprawa będąca przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przed organem pierwszej instancji podlega, na skutek złożenia środka zaskarżenia, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w pełnym zakresie przed organem drugiej instancji. Istotą postępowania odwoławczego jest zatem ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie procedowania przez – w niniejszym wypadku Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W omawianej sprawie skarżący wnosił o zawieszenie postępowania ze względu na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie pod sygn. akt P 107/08 w przedmiocie stwierdzenia czy § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Wojewoda [...] rozpoznając ów wniosek stanął na stanowisku, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa). Obecnie kwestia ta (tzn. czy jest to zagadnienie wstępne czy nie) ma znaczenie wtórne, bowiem na datę orzekania przez organ odwoławczy Trybunał Konstytucyjny zakończył swoje postępowanie umarzając je postanowieniem z 1 marca 2010r. A jak wskazał NSA w powołanym wyroku z dnia 7 października 2010r. (sygn. akt II OSK 1543/09) zawieszenie postępowania administracyjnego w powołaniu na art. 97 § 1 pkt 4 kpa warunkowane jest tym, aby zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Skoro Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie kończące postępowanie, trafnie Minister przyjął, że odpadła przesłanka do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 kpa i zawieszenia postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...]. Kwestia podnoszona w skardze, że właściwym do prowadzenia postępowania na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej jest właściwy sąd powszechny pozostaje obojętna dla zaskarżonego postanowienia. Jeśli by bowiem skarżący kwestionował kompetencję organu administracji publicznej do orzekania w tego rodzaju sprawach winien to czynić nie na drodze kwestionowania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego, lecz poprzez wnioskowanie o umorzenie całego postępowania administracyjnego ze względu na właściwość sądu powszechnego. Niezależnie od powyższego, na co zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę, NSA podjął w dniu 10 stycznia 2011 r. w składzie siedmiu sędziów uchwałę (sygn. akt I OPS 3/10), w której stwierdzono, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.