V SA/Wa 1202/11

WyrokWSA w Warszawie2011-11-07

Skład orzekający: Krystyna Madalińska - Urbaniak, Beata Krajewska, Barbara Mleczko - Jabłońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ może dokonywać nowych ustaleń faktycznych dotyczących dochodu z rolnictwa spadkobiercy w celu oceny spełnienia warunku przyznania płatności na zalesienie?
Ratio decidendi
Organ stwierdzający nieważność decyzji administracyjnej nie może dokonywać nowych ustaleń faktycznych, a jedynie badać, czy decyzja zawiera wady materialnoprawne. W sprawie dotyczącej przyznania płatności na zalesienie, ustalenie dochodu z rolnictwa spadkobiercy wymagało ustalenia faktycznego prowadzenia gospodarstwa rolnego i obowiązku podatkowego, co wykracza poza zakres postępowania nieważnościowego. W konsekwencji decyzje organów stwierdzające nieważność decyzji o przejęciu płatności zostały uchylone.
Stan faktyczny
W dniu sierpnia 2007 r. W.M. złożył wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Po jego śmierci, w maju 2009 r., jego żona H.M. złożyła wniosek o przejęcie płatności na zalesienie działki po zmarłym mężu. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał H.M. płatności na zalesianie. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność tej decyzji, uznając, że H.M. nie spełnia warunku uzyskiwania co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. Prezes ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. H.M. zaskarżyła decyzję do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR z marca 2011 r. oraz decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z stycznia 2011 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od Prezesa ARiMR na rzecz H.M. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2011 r. sprawy ze skargi H.M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia płatności na zalesienie; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2011 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz H.M. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2011 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. (dalej: Dyrektor Oddziału) z [...] stycznia 2011 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: Kierownik Biura) w sprawie przejęcia płatności na zalesienie. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] sierpnia 2007 r. W.M. złożył wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2007. We wniosku zadeklarował do zalesienia działkę rolną położoną na działce ewidencyjnyej nr [...]. w obrębie R., w gminie M. Następnie wnioskodawca złożył oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z zaświadczeniem potwierdzającym fakt zalesienia. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., w dniu [...] lipca 2008 r. wydał decyzję nr [...], w której przyznał W.M. płatność z tytułu wsparcia na zalesienie, premię pielęgnacyjną oraz premię zalesieniową w łącznej wysokości 92 824,80 zł. W dniu [...] maja 2009 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. żona wnioskodawcy - H.M. - złożyła wniosek o przejęcie po zmarłym mężu płatności na zalesienie działki ewidencyjnej nr [...] i kontynuacji dotychczasowych zobowiązań dotyczących zalesienia. Do wniosku wnioskodawczyni dołączyła odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B., Wydział II Cywilny, sygn. akt [...] z dnia [...] maja 2009 r., z treści którego wynika, że spadek po W.M. nabyła H.M., I.M., W.M. i W.M. (każdy w ¼) oraz oświadczenie współspadkobierców z dnia [...] czerwca 2009 r. o wyrażeniu zgodny na przejęcie pomocy na zalesianie przez H.M.. W dniu [...] września 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję nr [...] o przejęciu przez H.M. płatności na zalesianie. Na mocy ww. decyzji wnioskodawczyni przyznana została również premia pielęgnacyjna w wysokości 9 030,70 zł, a także premia zalesieniowa w wysokości 14 709,80 zł. W dniu [...] listopada 2010 r. Kierownik Biura sporządził pismo skierowane do Dyrektora Oddziału, zatytułowane “Wniosek", w którym wystapił o stwierdzenie nieważności decyzji własnej z [...] września 2009 r., jako wydanej z naruszeniem § 16 ust. 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania “Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., nr 48, poz. 390 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie w sprawie zalesiania. Pismem z [...] grudnia 2010 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR powiadomił H.M. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] września 2009 r. w sprawie przejęcia płatności na zalesianie. W dniu [...] grudnia 2010 r., pełnomocnik H.M. - I.M. - złożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR oświadczenie, że H.M. dzierżawi grunty, które zostały zalesione i jest ich jedynym użytkownikiem. W dniu [...] stycznia 2011 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...], na mocy której stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr [...] z dnia [...] września 2009 r. w sprawie przejęcia płatności na zalesianie. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, że zgodnie z § 16 ust. 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania “Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., nr 48, poz. 390 z późn. zm.) płatność z tytułu premii zalesieniowej przysługuje spadkobiercy jedynie w przypadku, gdy uzyskuje on co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. Organ zauważył, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. błędnie ustalił, iż dochód z rolnoctwa H.M. przekracza 25% ogółu dochodów. Do wyliczenia dochodu Kierownik Biura przyjął bowiem całość powierzchni zgłoszonych we wniosku działek łącznie z udziałami współwłaścicieli, zamiast powierzchni wynikającej z udziałów wnioskodawczyni wskazanych w zaświadczeniach z urzędów gmin oraz udziałów spadkowych wskazanych w postanowieniu Sądu Rejonowego w B., Wydział II Cywilny, sygn. akt [...] z dnia [...] maja 2009 r. Posumowując organ wskazał, że faktyczny dochód jaki H.M. uzyskuje z rolnictwa wynosi mniej niż 25% ogółu dochodów, a zatem przyznanie premii zalesieniowej było niezgodne z § 16 ust. 7 ww. rozporządzenia. W dniu [...] stycznia 2011 r., pełnomocnik H.M. złożył odwołanie od ww. decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR. Podniósł, iż za zaistniałą sytuację - przyznanie wnioskodawczyni płatności na zalesianie w zawyżonej wysokości i w konsekwencji stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu płatności - odpowiadają pracownicy ARiMR, którzy zapewniali, iż w niniejszej sprawe spełnione zostały wszystkie warunki przejęcia płatności, w tym warunek uzsykiwania dochodu z rolnictwa w odpowiedniej wysokości. Pełnomocnik wyjaśnił, że gdyby warunek ten nie został spełniony, zarówno on, jak i jego bracia byli gotowi zrzec się spadku na rzecz H.M., bądź też przekazać jej w drodze darowizny swoją część spadku. Ponadto w odwołaniu zarzucono, że Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR, nie odniósł się do wyjaśnień złożonych w dniu [...] gR. 2010 r., z których wynika, że H.M. jest jedynym użytkownikiem (dzierżawcą) zalesionych działek. W dniu [...] marca 2011 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolictwa wydał deczyję o numerze [...], którą utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] stycznia 2011 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes Agencji wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., wydając decyzję w sprawie przejęcia płatności na zalesianie rażąco naruszył § 16 ust. 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania “Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Organ wyjaśnił, iż podstawę przyznania H.M. płatności na zalesianie gruntów rolnych stanowił § 16 ust. 7 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym płatność z tytułu premii zalesieniowej przysługuje spadkobiercy jedynie w przypadku, gdy uzyskuje on co najmniej 25% dochodów z rolnictwa. Następnie Prezes Agencji wskazał, że ze zgromadzonej w niniejszej sprawie dokumentacji wynika, iż dochód z rolnictwa wnioskodawczyni, na dzień złożenia wniosku o przejęcie płatności na zalesianie wynosił mniej niż 25%. Wobec powyższego – w ocenie organu – zasadnym było utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej nieważność rozstrzygnięcia w sprawie przejęcia przez H.M. płatności na zalesianie i przyznania jej premii zalesieniowej. Odnosząc się do argumentacji zawartej w złożonym w sprawie odwołaniu, dotyczącej wprowadzenia w błąd przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR w B., organ wskazał, że pełnomocnik H.M., składając w dni [...] maja 2009 r. wniosek o przejęcie pomocy na zalesianie podpisał oświadczenie, że znane mu są zasady przyznawania płatności na zalesianie gruntów rolnych. Odnośnie argumentu, że H.M. dzierżawi od pozostałych współspadkobierców zalesione działki i jest jedynym ich użytkownikiem, organ wskazał, że zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a ww. zarządzenia za dochód z rolnictwa uważa się "dochody z pracy w gospodarstwie rolnym obliczone na podstawie liczby hektarów przeliczeniowych, stanowiącej podstawę opodatkowania podatkiem rolnym (...)". Z dokumentów dostarczonych przez wnioskodawczynię dotyczących wysokości opłacanego podatku rolnego wynika natomiast, że dochód z pracy w jej gospodarstwie jest mniejszej niż 25% ogółu dochodów. H.M. nie zgodziła się z powyższą decyzją i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła m.in. naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 16 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2), art. 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz § 16 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 roku. W uzasadnieniu skargi wskazała, że § 16 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 marca 2009 r. nie ma zastosowania to zaistniałego stanu faktycznego i nie może być podstawą zasakrżonej decyzji z [...] marca 2011 r. W ocenie skarżącej przepis ten ma zastosowanie gdy rolnik zmarł po złożeniu wniosku o pomoc na zalesianie, ale przed wydaniem decyzji stwierdzającej przyznanie płatności, natomiast w niniejszej sprawie wniosek złożył W.M. i to on uzyskał pomoc na zalesianie zaś celem wniosku złożonego przez H.M. było wstąpienie w prawa i obowiązki spadkodawcy, tj. W.M., który otrzymał już pomoc finansową. Następnie skarżąca zarzuciła, iż dokonane przez organ wyliczenia jej dochodu są nieprawidłowe, ponieważ ustalony przez organ dochód z rolnictwa - 24.57% - winien zostać zaokrąglony i wówczas wyniósłby wymagane 25%. Ponadto, w ocenie skarżącej przy wyliczaniu dochodu z rolnictwa, należy wziąć pod uwagę całą powierzchnię nieruchomości, ponieważ skarżąca jest użytkownikiem całości zalesionych nieruchomości, a płatność na zalesianie również przyznawana jest do całej nieruchomości. Dalej H.M. wskazała, że nawet gdyby przyjąć, że do zaistniałego stanu faktycznego ma zastosowanie § 16 ww. rozporządzenia, to i tak brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja Kierownika z [...] września 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a utrzymanie ww. decyzji w mocy nie będzie sprzeczne z zasadami praworządności. Skarżąca zwróciła również uwagę na zasadę trwałości decyzji administracyjnych i podniosła, że może być ona naruszona wyłącznie w przypadkach bezspornego wystąpienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 156 k.p.a., co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Podkreślenia wymaga również i to, że stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano. Na wstępie zaznaczyć należy, iż kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W podstwie prawnej decyzji Dyrektora Oddziału z [...] stycznia 2011 r. wskazano przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstwy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Skoro zatem organ uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, w pierwszej kolejności Sąd poddał analizie zasadność weryfikacji decyzji ostatecznej w drodze postępowania nieważnościowego. Jak wynika z uzasadnień decyzji Dyrektora Oddziału z [...] stycznia 2011 r., jak równiez Prezesa ARiMR z [...] marca 2011 r., organy założyły, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu § 16 rozporządzenia w sprawie zalesiania. Zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji, w przypadku śmierci rolnika, który złożył wniosek o pomoc obejmujący grunty stanowiące jego własność lub współwłasność, płatność przysługuje rolnikowi, który nabył w wyniku dziedziczenia własność lub współwłasność wszystkich gruntów albo ich części objętych tym wnioskiem, jeżeli: 1) złożył on do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o pomoc przez spadkodawcę, wniosek o pomoc w zakresie objętym wnioskiem spadkodawcy; 2) zobowiązał się do kontynuowania realizacji zobowiązań, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 i 3 albo § 5 ust. 1 pkt 2, złożonych przez spadkodawcę. Jednocześnie, w myśl ust. 7 omawianego § 16, płatność z tytułu premii zalesieniowej przysługuje spadkobiercy jedynie w przypadku, gdy uzyskuje on co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa. Definicja "dochodów z rolnictwa" zawarta została w § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia w sprawie zalesiania, zgodnie z którym, ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o dochodach z rolnictwa – rozumie się przez to dochody z pracy w gospodarstwie rolnym obliczone na podstawie liczby hektarów przeliczeniowych, stanowiącej podstawę opodatkowania podatkiem rolnym, ustalonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006 r. nr 136, poz. 969, z późn. zm.), oraz wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w roku poprzedzającym rok, w którym złożono wniosek o pomoc, na podstawie art. 18 tej ustawy. W niniejszej sprawie organy przyjęły, że dochód z rolnictwa strony skarżącej wynosi 24,57 % ogółu dochodów. Wyliczenie dokonane przez organ opiera się na przyjęciu, iż skarżącej – jako spadkobiercy W.M. – przysługują określone udziały w odziedziczonych (w wyniku nabycia spadku) nieruchomościach rolnych. Kierując się tym przekonaniem, w uzasadnieniach decyzji zarówno Dyrektora Oddziału, jak i Prezesa ARiMR wskazano, iż H.M. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego wraz z trzema synami, zaś przypadający jej udział to [...] ha. Wobec tego, do obliczenia przypadającego jej dochodu z rolnictwa w 2008 roku, przyjęto, że wielkość udziału o pow. [...] ha należy pomnożyć przez wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, która w 2008 r. wynosiła 2.220 zł. W ocenie Sądu, dokonane przez organy obliczenie jest błędne, bowiem ustalając liczbę hektarów przeliczeniowych nieprawidłowo przyjęto założenie, że wielkość udziału wynikająca z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym właścicielu gospodarstwa rolnego jest równoznaczna z liczbą hektarów przeliczeniowych, stanowiącą podstawę opodatkowania podatkiem rolnym, ustalonej na podstawie przepisów ustawy o podatku rolnym. Zauważyć należy, iż § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia w sprawie zalesiania wskazuje, iż ustalenie liczby hektarów przeliczeniowych następuje w oparciu o przepisy ustawy o podatku rolnym, bowiem chodzi o tę liczbę, która stanowi podstawę opodatkowania podatkiem rolnym. Zgodnie z art. 1 ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Jednocześnie, w myśl art. 3 ust. 5 tej ustawy, jeżeli grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach), z zastrzeżeniem ust. 6. Przepis ust. 6 stanowi z kolei, iż jeżeli grunty, o których mowa w ust. 5, stanowią gospodarstwo rolne, obowiązek podatkowy ciąży na tej osobie będącej współwłaścicielem (posiadaczem), która to gospodarstwo prowadzi w całości. W tym miejscu przypomnieć jednakże należy poczynione na wstępie zaznaczenie, iż w kontrolowanej sprawie organy działały w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie nieważności jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi, a zatem wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczone jedynie do weryfikacji samej decyzji administracyjnej z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowana decyzja. W konsekwencji, organ nadzoru nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, a jedynie jego zadaniem jest zbadanie stanu ustalonego w dacie wydania weryfikowanej decyzji. W niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału przekroczył te granice, bowiem dokonał ustalenia nowych okoliczności faktycznych sprawy w ramach wszczętego z urzędu postępowania nieważnościowego. Umotywowanie postawionej przez Sąd tezy rozpocząć należy od stwierdzenia, iż mimo że podstawą do obliczenia dochodu z rolnictwa może być wielkość udziału spadkowego, nie można przyjmować, że jest to regułą. Nie można wykluczyć, że przy solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli z tytułu obowiązku podatkowego, dochody uzyskiwane z rolnictwa – w rozumieniu § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia w sprawie zalesiania – nie będą odpowiadały udziałom przypadającym we współwłasności, lecz będą kształtowały się zgodnie z faktycznym użytkowaniem nieruchomości rolnych w oparciu o inne tytuły prawne, np. dzierżawa czy użyczenie. Ustawodawca nie wykluczył również i takiej sytuacji, by mimo tego, że gospodarstwo rolne stanowi współwłasność kilku osób, podatkiem rolnym obciążyć osobę, która prowadzi to gospodarstwo w całości (art. 3 ust. 6 ustawy o podatku rolnym). Mając na uwadze omówione wyżej regulacje, przyjąć w ocenie Sądu należy, że liczba hektarów przeliczeniowych, na podstawie której obliczany jest dochód z rolnictwa, to powierzchnia faktycznie prowadzonego gospodarstwa rolnego, zaś zobowiązanym z tytułu podatku rolnego jest ten współwłaściciel (posiadacz), który to gospodarstwo prowadzi. Skoro zatem w postępowaniu w sprawie przejęcia płatności na zalesianie, zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura z [...] września 2009 r., kwestia dochodów z rolnictwa nie była przedmiotem analizy organu, to uznać należy, że przyznając H.M. płatności organ przyjął, iż spełnia ona przesłankę określoną w § 16 ust. 7 rozporządzenia w sprawie zalesiania, tj. uzyskuje ona co najmniej 25 % dochodów z rolnictwa. Chodzi bowiem o to, że dla ustalenia jaki jest udział tych dochodów należało – mając na uwadze omówione wyżej przepisy ustawy o podatku rolnym – najpierw ustalić czy skarżąca jako współwłaściciel odziedziczonego gospodarstwa rolnego prowadzi to gospodarstwo, a jeśli tak, to czy ma to miejsce w zakresie odziedziczonego udziału, czy też innym (większym). Takie ustalenie skutkowałoby następnie odpowiedzią na pytanie, czy i w jakiej części na skarżącej ciąży obowiązek podatkowy wynikający z ustawy o podatku rolnym. Stwierdzić natomiast należy, iż dokonane przez organ ustalenia były niedopuszczalne w ramach nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Postępowanie zmierzające do stwierdzenia, czy H.M. faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne, dziedziczone po zmarłym W.M., mogło być bowiem prowadzone jedynie w trybie zwykłym. Jak już wyżej wskazano, w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji badaniu podlegać mogło jedynie to, czy decyzja Kierownika Biura z [...] września 2009 r. sama w sobie nie zawiera takich wad, że koniecznym jest stwierdzenie, że wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast przyznanie skarżącej premii zalesieniowej oznaczało, że w dacie wydania decyzji przez Kierownika Biura, H.M. spełnia przesłankę, o której mowa w § 16 ust. 7 rozporządzenia w sprawie zalesiania. Na marginesie już tylko zwrócić uwagę można, iż w doktrynie wskazuje się, że system weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej oparty jest na zasadzie niekonkurencyjności, co oznacza, że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie ( por. B. Adamiak, J Borkowski Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s. 612-613 i 702). Chodzi tu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną oraz o stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Podkreśla się również, iż zasadnicza różnica między tymi postępowaniami polega na tym, że w okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego wadą dotknięte jest samo postępowanie, natomiast w sytuacjach wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. wada tkwi w samej decyzji. (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 1990 r. sygn. akt IVSA 543/90 z glosą B. Adamiak, J. Borkowskiego OSP 1992/5/120, wyrok NSA z dnia 29 marca 1988 r. sygn. akt I S.A. 636/87 ONSA 1988/1/45). Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Zgodnie z dyspozycją art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło