I FSK 292/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Stanik, , , po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. Sp. z o. o. z siedzibą w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 1063/11 w sprawie ze skargi S. Sp. z o. o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 25 lipca 2011 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od marca do grudnia 2007 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Sygn. I FSK 292/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 listopada 2011 r., Sygn. I SA/Gd 1063/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę PPU "S." sp. z o.o. z/s w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. w przedmiocie podatku od towarów i usług od marca do grudnia 2007 r. Powodem takiego rozstrzygnięcia było wniesienie skargi po upływie terminu zakreślonego dla tej czynności procesowej. Sąd zauważył, że zaskarżona decyzja została odebrana dnia 4 sierpnia 2011 r., a zatem termin do wniesienia skargi upływał z dniem 5 września 2011 r. Tymczasem strona skargę nadała w urzędzie pocztowym dopiero w dniu następnym tj. 6 września 2011 r., co skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na powyższe orzeczenie strona, działająca za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego złożyła skargę kasacyjną, w której postawiła zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 popsa w zw. z art. 149 i art. 151 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) poprzez bezpodstawne odrzucenie skargi w sytuacji niewłaściwego doręczenia decyzji osobie prawnej. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz o wstrzymanie wykonania decyzji i postanowień Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 25 lipca 2011 r. W uzasadnieniu kasator zauważył, że decyzja została doręczona na wskazany adres do doręczeń prezesa zarządu spółki, jednakże odebrała ją żona prezesa, która nie była osobą upoważnioną do odbioru korespondencji. Organ doręczając pismo zastosował sposób doręczeń przewidziany dla osób fizycznych, w sytuacji, gdy stroną postępowania jest osoba prawna, wobec której nie ma zastosowania art. 149 Op. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Przed przystąpieniem do oceny postawionego zarzutu należy zauważyć, że ustalenia faktyczne niniejszej sprawy nie budzą wątpliwości, a istota sporu sprowadza się do zastosowania właściwych przepisów regulujących kwestię doręczeń w postępowaniu podatkowym. Jak zatem wynika z akt postępowania skarżąca – będąca osobą prawną – jako adres do doręczeń konsekwentnie wskazywała prywatny adres zamieszkania prezesa zarządu E. K. w G. przy ul. O. Siedziba spółki mieści się natomiast przy ul. H. w G. Organy podatkowe, zgodnie z wolą strony, dokonywały zatem doręczeń korespondencji na prywatny adres E. K. Prawidłowość tych doręczeń nie była przez stronę nigdy kwestionowana, natomiast korespondencja bez komplikacji docierała do adresata. Należy podkreślić, że mimo iż doręczanie pism osobom prawnym zostało uregulowane w art. 151 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) to przepis ten nie znajdował zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Art. 151 Op stanowi bowiem, że osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym mniemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Nie mniej jednak, gdy doręczenie nie następuje w siedzibie podmiotu, czy też w miejscu prowadzenia przezeń działalności, a do rąk osoby fizycznej, na jej prywatny adres, strona nie może żądać by pozostała cześć powołanego przepisu miała bezwzględne zastosowanie i samodzielnie przesądzała o prawidłowości dokonywanego doręczenia. W takim bowiem przypadku adresatem przesyłki nie jest osoba prawna lecz osoba fizyczna, której doręczanie przesyłek zostało uregulowane w innych przepisach. Jak wynika z akt sprawy, co zresztą zostało potwierdzone również przez kasatora, spółka wskazała jako adres do doręczeń miejsce zamieszkania członka zarządu spółki co spowodowało brak podstaw do zastosowania art. 151 Op. Uwadze kasatora uszło bowiem, że nawet gdyby pismo odebrał osobiście E. K., to i tak w myśl literalnego brzmienia art. 151 Op doręczenie dokonane w miejscu innym niż wymienione w tym przepisie musiało by zostać uznane za bezskuteczne. Za niedopuszczalne uznać zatem należało wybiórcze odwoływanie się przez kasatora do treści powołanego przepisu, który w toczącym się postępowaniu nie miał zastosowania. Skoro bowiem strona wskazała jako miejsce do doręczeń prywatny adres zamieszkania prezesa jej zarządu to uznać należało, że adekwatny do zaistniałych okoliczności faktycznych był tryb doręczania pism przewidziany przez ustawodawcę wobec osób fizycznych. Pod wskazanym adresem E. K. nie występuje bowiem jako przedstawiciel skarżącej spółki lecz jako osoba prywatna. Co więcej, adres zamieszkania, na podstawie art. 148 § 1 Op, jest właściwy w przypadku doręczania pism osobom fizycznym, co w konsekwencji skutkuje uznaniem za właściwe również zastępcze doręczenie na podstawie art. 149 Op. W realiach rozpoznawanej sprawy adresatem przesyłki nie była bowiem spółka, a osoba fizyczna – E. K., który to fakt potwierdzało adresowanie przesyłki na jego prywatny adres zamieszkania. Analizowane przepisy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy interpretować w taki sposób, że o właściwym trybie doręczenia decyduje prawny charakter adresata przesyłki. Pojęcie adresata musi być rozumiane szeroko, a zatem nie można ograniczać go wyłącznie do strony postępowania. Nie ma bowiem znaczenia to, że skarżącym jest osoba prawa, w sytuacji, gdy tak jak w sprawie rozpoznawanej, wskazana przez nią osoba oraz adres do doręczeń wprowadza modyfikację w zakresie charakteru prawnego adresata doręczanych przesyłek. Adresatem przesyłki (podmiotem właściwym do doręczeń) może być bowiem zarówno osoba fizyczna, osoba prawna, jak i jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, której nie należy utożsamiać wyłącznie z adresatem doręczanego aktu. W rozpoznawanej sprawie adresatem decyzji była niewątpliwie osoba prawna, lecz adresatem przesyłki zawierającej ten akt była osoba fizyczna – E. K. Mając powyższe na uwadze uznać należało, że odebranie przesyłki przez żonę prezesa zarządu spółki odbyło się zgodnie z treścią art. 149 Op, we właściwym w rozpoznawanej sprawie trybie doręczenia pism osobie fizycznej. Doręczenie przesyłki nastąpiło zatem w dniu 4 sierpnia 2011 r., a więc termin do wniesienia skargi upływał z dniem 5 września 2011 r. Skoro strona skargę nadała w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 6 września 2011 r., to Sąd pierwszej instancji był uprawniony by na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę odrzucić. Reasumując, skoro strona na własne życzenie odstąpiła od trybu doręczania pism osobie prawnej, to należało uznać, że nastąpiło to z wszystkimi tego konsekwencjami. W szczególności z brakiem podstaw do powoływania się na treść art. 151 Op. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 popsa orzekł jak w sentencji postanowienia. W tym stanie sprawy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu uznać należało za bezprzedmiotowy. Postępowanie o przyznanie ochrony tymczasowej, uregulowane w art. 61 § 3 popsa ma bowiem na celu przeciwdziałanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków do czasu wydania przez sąd orzeczenia kończącego. Stanowi o tym wprost art. 61 § 6 popsa, zgodnie z którym wstrzymanie wykonania aktu upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Mając na uwadze treść art. 61 § 6 w zw. z art. 193 popsa, wobec oddalenia skargi kasacyjnej – wydania orzeczenia kończącego postępowanie, nie było zatem potrzeby by tę kwestię rozstrzygać. Również wniosek organu o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego nie podlegał rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem niniejsze rozstrzygnięcie nie stanowi orzeczenia, o którym mowa w art. 209 popsa – tj. nie stanowi orzeczenia, w którym sąd rozstrzyga odnośnie zwrotu kosztów postępowania miedzy stronami.