II OZ 361/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 768/11 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 768/11 odmówił M. R. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie warunków zabudowy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 7 listopada 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Po wniesieniu przez skarżącą sprzeciwu od tego postanowienia Sąd wezwał ją do uzupełnienia wniosku o wskazane dokumenty w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Odpis zarządzenia doręczono skarżącej w dniu 27 stycznia 2012 r., termin zakreślony na jego wykonanie upłynął bezskutecznie. W tej sytuacji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Sąd odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy wskazując, iż brak jest podstaw do uwzględnienia jej wniosku. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podała, że wykonała wszystkie polecenia Sądu, przedłożyła wymagane dokumenty świadczące o jej sytuacji finansowej i źródłach dochodu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3). Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Powinien on zawierać oświadczenia obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 252 § 1). Stosownie do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniała w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, która pozwoliłaby sądowi na w pełni właściwą ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z akt niniejszej sprawy skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na urzędowym formularzu. W toku rozpatrywania tego wniosku w pierwszej kolejności referendarz sądowy, a następnie Sąd dwukrotnie wzywał skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów pozwalających na pełną ocenę jej możliwości finansowych. Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nie odpowiedziała, natomiast w odpowiedzi na pierwsze wezwanie Sądu z dnia 5 grudnia 2011 r. (doręczone skarżącej w dniu 23 grudnia 2011 r.) skarżąca w dniu 30 grudnia 2011 r. nadesłała pismo, w którym zawarła oświadczenie o jej sytuacji rodzinnej i finansowej (k. 39 akt sądowych). Nie sposób zatem zgodzić się z Sądem I instancji, iż skarżąca w ogóle nie odpowiedziała na wystosowane do niej wezwanie. Sąd zobowiązany był zatem ocenić, czy udzielona odpowiedź czyni zadość poleceniu o uzupełnienie wniosku. Należy jednak podkreślić, że – jak wynika z brzmienia cytowanego wyżej art. 257 p.p.s.a. - w sytuacji, gdyby skarżąca w ogóle nie uzupełniła braków wniosku (jak przyjął Sąd w zaskarżonym postanowieniu), wniosek ten należało pozostawić bez rozpoznania. Na marginesie zależy również zauważyć, że w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji powołał przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który reguluje przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, skarżąca zaś wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Powyższe uchybienia uzasadniają uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd I instancji zobowiązany będzie zatem rozważyć, czy nadesłane oświadczenie strony pozwala na rozpoznanie co do istoty wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy też wniosek ten należy pozostawić bez rozpoznania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.