IV SA/Po 800/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je zarządzenie Przewodniczącej Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej do Spraw Studentów Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej A. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych Orzeczeniem nr [...] z dnia 30 marca 2009r. Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Uniwersytetu [...] orzekła o ukaraniu obwinionej A. P., studentkę [...], karą nagany z ostrzeżeniem uznając ją winną popełnienia zarzucanego czynu polegającego na tym, że w ciągu roku akademickiego [...] wielokrotnie zakłóciła spokój i obraziła na terenie uczelni i poza nią Pana dr hab. R. Z., naruszając swym zachowaniem obowiązek postępowania zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów oraz obowiązek przestrzegania dobrych obyczajów wspólnoty akademickiej. W wyniku odwołania A. P. (dalej jako Odwołująca lub Skarżąca), po przeprowadzeniu rozprawy, Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna [...] orzeczeniem z dnia [...] maja 2009r., nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Komisja powołała przepisy art. 438 Kodeksu postępowania karnego i § 31 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz. U. nr 236, poz. 1707 ze zm. dalej rozporządzenie) i pouczyła Odwołującą o sposobie i terminie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W terminie wskazanym w powyższym pouczeniu Odwołująca wniosła o wznowienie postępowania opierając swój wniosek na przepisie art. 217 pkt 6 ppkt 1 i 3 ( winno być ustęp 6 pkt 1) oraz art. 223 Ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z art. 542 §3 kpk i art. 439 § 1kpk zarzucając dopuszczenia się przez organ orzekający rażącego naruszenia prawa i naruszenia przepisów prawa uniemożliwiając lub utrudniając obwinionej korzystania z prawa do obrony. Z uwagi na niezałatwienie sprawy w terminie Odwołująca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA w Poznaniu) skargę na bezczynność Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej [...] (dalej Komisja Odwoławcza) Wyrokiem z dnia [...] lutego 2010r., w sprawie IV SAB/Po 58/09 Sąd nakazał Komisji Odwoławczej wydanie aktu w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku i orzekł o kosztach postępowania. Postanowieniem z dnia [...] marca 2010r. ( o numerze jak poprzednie orzeczenia) Komisja Odwoławcza odmówiła wznowienia postępowania dyscyplinarnego zakończonego orzeczeniem z dnia [...] maja 2009r. i pouczyła Odwołującą, na podstawie § 35 rozporządzenia o prawie złożenia zażalenia w terminie 7 dni do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej. Powyższe postanowienie wraz z pouczeniem zostało doręczone A. P. w dniu [...] marca 2010r. Pismem z dnia [...] marca 2010r., które wpłynęło do Działu Nauczania [...] w dniu [...] marca 2010r. złożyła ona zażalenie na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2010r. Przewodniczącej Komisji Odwoławczej, wydanym w związku z zażaleniem A. P., odmówiono przyjęcia zażalenia za postanowienie w/w Komisji z dnia [...] marca 2010r. z pouczeniem, że na to postanowienie (tj z [...] marca 2010r.) przysługuje Odwołującej skarga do WSA w Poznaniu w terminie 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem Komisji Odwoławczej, oraz, że z uwagi na wcześniejsze błędne pouczenie ukarana może skorzystać z "instytucji wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi", który należy wnieść w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. Zarazem zapytano Odwołującą, czy wniesione zażalenie należy potraktować jako skargę do WSA. Pismem z dnia [...] maja 2010r. (data wpływu [...].05.2010r.) Odwołująca wniosła o potraktowanie jej " pisma, które wpłynęło dnia [...] marca 2010r. jako skargi", prosząc jednocześnie aby pismo to przesłać do WSA w Poznaniu. Pismem z dnia [...] maja 2010r. (data wpływu do[...] – [...] 05.2010r.) Odwołująca wniosła zażalenie na zarządzenie Przewodniczącej Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej z dnia [...] kwietnia 2010r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011r. Komisja Odwoławcza uznała, że zażalenie jest niezasadne i je oddaliła. Zarządzenie Przewodniczącej Komisji Odwoławczej uzasadnione było brakiem podstaw do złożenia zażalenia na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania; powołano jako podstawę art. 547 § 1 kpk w związku z art. 223 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27.07.2005r. (Dz. U. z 2005r., nr 164, poz. 1365 ze zm. – dalej zwana pszw), oraz art. 429 kpk w związku z art. 545 kpk, w związku z art. 223 pszw a także art. 530 § 2 i 3 kpk w związku z art. 223 pszw (przy czym przepisy powyższe zostały jedynie przytoczone oznaczeniem numerowym bez ich zacytowania oraz wyjaśnienia powodu ich zastosowania) Postanowienie Komisji Odwoławczej wydane w związku z zażaleniem na to zarządzenie oparto na przepisach art. 429 § 2 kpk w zw. z art. 223 pszw, art.530 § 2 i 3 kpk w zw. z art. 223 pszw i art. 426 § 1 i 2 kpk w zw. z art. 223 pszw. W uzasadnieniu Komisja wyjaśniła, że na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydane przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną nie przysługuje zażalenie, ponieważ należy ją traktować jak odpowiednik sądu apelacyjnego lub Sąd Najwyższy - wynika to z treści art. 547 § 1 kpk w związku z art. 223 pszw, zgodnie z którym do postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego wobec studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. – Kodeks postępowania karnego, z wyłączeniem art. 82. Dalej w uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że rozpoznanie zażalenia Odwołującej na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania rozpoznawałaby ta sama Komisja, która wydała ten akt – jest to niedopuszczalne, a więc należało przenieść się na grunt postępowania karnego. W skardze na to postanowienie A. P., skarżąca, wniosła o "skontrolowanie i wydanie rozstrzygnięcia w kwestiach spornych dotyczących stosowanych przepisów prawa" a dotyczących "decyzji" z dnia [...] czerwca 2011r. Skarżąca zarzuciła, że mimo iż w swym piśmie z dnia [...] maja 2010r. wniosła o potraktowanie jej zażalenia dnia [...] marca 2010r. (które wpłynęło dnia 18.03.2010r.) jako skargi do WSA – Komisja nie przesłała skargi do sądu. Skarżąca podniosła także rażące naruszenie prawa przez organ, w szczególności naruszenie § 32 rozporządzenia, które stanowi lex specialis w stosunku do przepisów kpk W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że Przewodnicząca Komisji Odwoławczej zasadnie odmówiła przyjęcia zażalenia skarżącej na postanowienie Komisji o odmowie wznowienia postępowania, ponieważ orzeczenie to wydała – jako I instancja - Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna; jest to organ, który zgodnie z § 35 pkt 1 regulaminu po wydaniu takiej decyzji kończy postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa niniejsza była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, choć w innym zakresie. Badając zasadność skargi A. P. na bezczynność organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lutego 2010r. w sprawie IV SAB/Po 58/09 podkreślił, że tryb postępowania w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów określony został w przepisach art. 211 – 225 pszw. Z przepisów tych wynika, że od orzeczenia komisji dyscyplinarnej stronom przysługuje odwołanie, które wnosi się do odwoławczej komisji dyscyplinarnej w terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia (art. 220 ust. 1 i 2 pszw) . Do postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego w sprawach studentów, z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim, w sprawach nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy a dnia 6 czerwca 1997r. – Kodeks postępowania karnego z wyłączeniem art. 82 (art. 223 pszw). Skoro zatem ustawodawca w art. 223 pszw w sprawach nieuregulowanych w ustawie nakazał odpowiednie stosowanie przepisów kpk ( z wyjątkiem art. 82), to uczynił tak wyłącznie do postępowania wyjaśniającego dyscyplinarnego wobec studentów ( z wyjątkiem postępowania przed sądem koleżeńskim). Dotyczy to więc wyłącznie postępowania prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego i postępowania przed komisją (I i II instancji) i wiąże się z represyjnym charakterem tego postępowania, w którym standardy prawa do obrony, domniemania niewinności muszą być szczególnie wysokie. W pozostałym zakresie – nie dotyczącym wprost postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego – a dotyczącym decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 98.00.1071 – dalej kpa) oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego (art. 207 ust. 1 pszw). Wyjątek stanowi tu prawomocne orzeczenie odwoławczej komisji dyscyplinarnej, na które służy skarga do sądu administracyjnego. Niniejszy Sąd jest związany tym poglądem na podstawie art. 153 p.p.s.a. Przechodząc do niniejszej sprawy, to należy zaznaczyć, że skarżąca nie wniosła skargi na orzeczenie komisji odwoławczej z dnia 22 maja 2009 r. Złożyła jednak wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 217 ust.6 pkt 1 i 3. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna do której wpłynął wniosek nie zbadała, czy wniosek ten wpłynął w terminie, o którym mowa w ust. 7 tego artykułu, skoro jednak sąd w sprawie IV SAB/Po 58/09 nakazał komisji wydanie aktu w określonym terminie w związku z tym wnioskiem – należało przyjąć, że termin został zachowany. Po wydaniu aktu (postanowienia z dnia 5 marca 2010r. o odmowie wznowienia postępowania), zgodnie z § 35 regulaminu komisja prawidłowo pouczyła skarżącą o prawie złożenia zażalenia w terminie 7 dni do komisji odwoławczej. Rozpatrzeć to zażalenie winna zatem Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna [...] w innym składzie, zgodnie z § 32 regulaminu, według którego zażalenia na postanowienia komisji dyscyplinarnej oraz na przewodniczącego odwoławczej komisji dyscyplinarnej rozpoznaje komisja odwoławcza w innym składzie. Przemawia za taką wykładnią tego przepisu zasada równego i sprawiedliwego traktowania wszystkich osób, bez względu na to od orzeczenia jakiej komisji ( I czy II instancji) złożyli wniosek o wznowienie postępowania, ale także zasada dwuinstancyjności w administracji publicznej. Zdaniem Sądu zarządzenie Przewodniczącej komisji odwoławczej z dnia [...] kwietnia 2010r., o ile zostało wydane na podstawie przepisów kpk, w świetle powyższych wywodów (zwłaszcza sądu w sprawie IV SAB/Po 58/09), a także zaskarżone postanowienie komisji odwoławczej wydane zostało bez podstawy prawnej. Do tej części postępowania, która nie była już postępowaniem wyjaśniającym lub dyscyplinarnym nie stosuje się przepisów kpk, ale kpa. W myśl art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne a analogii w takim postępowaniu można by szukać w art. 127 § 3 kpa. Należy też zwrócić uwagę na fakt, że na podstawie akt nadesłanych do sądu nie można stwierdzić czy zażalenie skarżącej na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, zgodnie z pouczeniem, wpłynęło w terminie. Zażalenie to składa się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia ( §35 ust. 3 regulaminu). Pismo skarżącej zawierające zażalenie datowane jest na [...] marca 2010r., wpłynęło do Działu Nauczania [...] dnia [...] marca 2010r. przy czym brak jest adnotacji czy pismo to skarżąca złożyła osobiście czy też przesłała pocztą ( brak koperty). Postanowienie z dnia [...] marca 2010r, skarżąca otrzymała dnia [...] marca 2010r. i od tego dnia biegnie siedmiodniowy termin na złożenie zażalenia i upływa w dniu [...] marca 2010r.. O ile zażalenie wpłynęło po tym terminie to należało stwierdzić jego wpływ z uchybieniem terminu. Przy ponownym rozpoznaniu zażalenia skarżącej organ winien zastosować się do powyższych wskazówek i rozpatrzyć zażalenie A. P. z dnia [...] marca 2010 r., po uprzednim rozważeniu prawidłowości zachowania terminu do jego złożenia jeżeli chodzi o upływ zakreślonego w przepisie terminu. Biorąc powyższe pod uwagę należało, na podstawie art.150 w związku z art. 3 § 3 p.p.s.a., w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie i poprzedzające je zarządzenie. Orzeczenie w punkcie 2 sentencji wydano w oparciu o art. 152 p.p.s.a. a w punkcie 3 na podstawie art. 200 p.p.s.a.