I FSK 263/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-12-21
Skład orzekający: Arkadiusz Cudak, Marek Kołaczek, Roman Wiatrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania dowodowego, w szczególności art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprzesłuchanie świadków wskazanych przez stronę, mimo że ich zeznania pochodziły z innych postępowań, w których strona miała możliwość uczestniczenia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uchylił decyzję organu podatkowego. Sąd pierwszej instancji niezasadnie uznał, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania dowodowego, w tym art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprzesłuchanie wskazanych świadków. NSA stwierdził, że zeznania świadków pochodzące z innych postępowań, w których strona miała możliwość uczestniczenia i była reprezentowana przez pełnomocników, mogły być wystarczające do oceny sprawy, a organy podatkowe prawidłowo wyjaśniły przyczyny odmowy przeprowadzenia dowodów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności D. K., jako prezesa zarządu spółki z o.o. "F.", za zaległości podatkowe spółki. Organy podatkowe orzekły o jego odpowiedzialności, uznając, że spółka była niewypłacalna od 31 grudnia 2003 r., a wniosek o upadłość złożono zbyt późno. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania dowodowego, w tym art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprzesłuchanie świadków. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną, kwestionując zasadność uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.), Roman Wiatrowski, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 584/11 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 8 lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności prezesa zarządu spółki z o. o. za zaległości podatkowe spółki 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, 2. zasądza od D. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 490 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji oraz przedstawiony przez ten Sąd przebieg postępowania przed organami podatkowymi.
1.1. Wyrokiem z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 584/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną przez D. K. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 8 lipca 2011 r. wydaną w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności prezesa zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki.
1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że z odpisów z Krajowego Rejestru Sądowego spółki wynikało, że skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu "F." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w D. od dnia 28 października 2003 r. (data powołania) do dnia 24 czerwca 2009 r. (data wykreślenia Spółki z Krajowego Rejestru Sądowego). W związku z tym organ podatkowy uznał, że zaskarżona decyzja obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez stronę obowiązków Prezesa zarządu spółki "F.". Dokonując oceny czy zgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło we właściwym czasie organ dokonał analizy sytuacji finansowej spółki, wskazując, iż już na dzień 31 grudnia 2003 r. spółka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań.
Mając na uwadze powyższe Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w O. decyzją z dnia 31 marca 2010 r., działając na podstawie art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako Ordynacja podatkowa lub O.p.) orzekł o odpowiedzialności D. K., jako Prezesa Zarządu spółki z o.o. "F." w D., za zaległości podatkowe spółki, w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października 2005 r. do czerwca 2006 r. oraz za odsetki za zwłokę od tej zaległości i koszty postępowania egzekucyjnego.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w O. decyzją z dnia 8 lipca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki złożony w Sądzie Rejonowym w O. w dniu 11 lipca 2006 r. został wniesiony w momencie, który nie można było uznać za właściwy. Uwzględnił przy tym m.in.: załączone do wniosku o ogłoszenie upadłości sporządzone na dzień 11 lipca 2006 r. dokumenty, zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8, rachunków zysków i strat za lata 2002-2006; sprawozdania finansowe spółki za lata 2002-2006; analizy finansowej za 2001 r. biegłego rewidenta A. R. stanowiącej załącznik do raportu z przeprowadzonego badania sprawozdania finansowego spółki sporządzonego za okres 1 stycznia 2001-31 grudnia 2001 r.; opinii biegłego rewidenta A. R. z dnia 15 marca 2004 r. z przeprowadzonego badania sprawozdania finansowego spółki sporządzonego za okres 1 stycznia 2003-31 grudnia 2003 r.; informacji dodatkowej Zarządu spółki do sprawozdania finansowego za 2003 r.; noty 13 - zmiany w środkach trwałych w roku 2003; noty 24 -struktura zobowiązań krótkoterminowych w 2003 r.; deklaracji podatkowych VAT-7 spółki za okres od X 2005 r. do VI 2006 r.; pism jednostek, które w postępowaniu upadłościowym zgłosiły Sądowi Gospodarczemu w O. V Wydział Gospodarczy swoje wierzytelności (pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 20 listopada 2006 r., pisma Starosty O. z dnia 19 września 2006 r., pisma Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w W. z dnia 16 października 2006 r., pisma Urzędu Miejskiego w D. z dnia 6 października 2006 r.); pisma "P." S.A. z dnia 24 maja 2006 r.; wyciągu z protokołu z dnia 18 czerwca 2010 r.; wyciągu z protokołu z dnia 24 maja 2010 r. - włączonych na wniosek strony do postępowania postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 października 2010 r.; programu naprawczego na 2004 r. wypożyczonego ze Spółdzielni Pracy i Użytkowników "I." Składnica Akt Niearchiwalnych w O.; dokumentów przesłanych przez "P." S.A. - głównego udziałowca spółki "F."; opinii i opinii uzupełniającej biegłego sądowego C. K. sporządzonej na zlecenie Sądu Okręgowego w O. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych; akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku spółki.
Następnie na ich podstawie organ odwoławczy stwierdził, że spółka miała długi, których nie była w stanie spłacić i które w następnych latach nie tylko nie uległy zmniejszeniu, ale zwiększyły się pogarszając i tak już złą jej sytuację ekonomiczną. Spółka "F." była niewypłacalna na dzień 31 grudnia 2003 r., ponieważ lista niezapłaconych wierzytelności dołączona do wniosku o ogłoszenie upadłości wykazywała wierzytelności z terminem płatności przypadającym na okres od 2001 r. do 2006 r. na łączną kwotę 2.017.530,92 zł., w tym wierzytelności wymagalne na dzień 31 grudnia 2003 r. wynosiły 860.219,37 zł. Organ wskazał, iż spółka zaniechała zapłaty zobowiązań z uwagi na trudną sytuację finansową i nie była w stanie wywiązać się ze swoich płatności i żadne okoliczności nie zapowiadały poprawy tej sytuacji. Stan ten okazał się trwałym i nie uległ zmianie na korzyść podmiotu, aż do momentu zgłoszenia wniosku o upadłość. Spółka nie była zatem w stanie chronić interesów wszystkich swoich wierzycieli. Uwzględniając powyższe organ uznał, że spółka nie wykonywała swoich wymagalnych zobowiązań, zatem była niewypłacalna i w dniu 20 lutego 2004 r. tj. w terminie 14 dni od dnia 6 lutego 2004 r., w którym strona podpisała sprawozdanie finansowe spółki za 2003 r. zachodziły podstawy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Ponadto dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kwestii zaistnienia przesłanek odpowiedzialności skarżącego, jako na kluczowych dowodach, organy podatkowe oparły się na protokołach przesłuchania Syndyka Masy Upadłości Spółki "F."- E. K. i Komornika Skarbowego w [...] Urzędzie Skarbowym w O. –K. D. i W. K., E. F., W. K., M. P., sporządzonych w innych postępowaniach sądowych. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, dlatego nie uwzględnił wniosków strony o przesłuchanie ww. osób.
2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.
2.1. Nie godząc się z powyższą decyzją skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wyrażonej w art. 121 Ordynacji podatkowej.
- zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 122, realizowanej dyspozycją art. 181, art. 187 § 1, art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy,
- zasady dwuinstancyjności wynikającej z art. 127 Ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania w szerszym zakresie niż pozwala na to art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej,
- zasady czynnego udziału stron w postępowaniu wyrażonej w art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej i realizowanej uprawnieniem strony zagwarantowanym przez art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej,
- art. 116 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie, że zaistniały przesłanki pozytywne dające organom podatkowym podstawę do orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki "F.", co jednocześnie oznacza, że z oceny zgromadzonego i niekompletnego materiału dowodowego nie można wywieść i wykazać, że mogły zaistnieć przesłanki egzoneracyjne,
- art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów polegające na pominięciu wszystkich okoliczności sprawy i tłumaczenie powstałych wątpliwości na korzyść organów podatkowych, co w konsekwencji naruszyło zasadę in dubio pro tributario,
- art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, poprzez nie wskazanie przyczyn dla których nie uwzględniono zeznań świadka A. K.
2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w O. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
2.3. Strona pismem procesowym z dnia 25 października 2011 r. wniosła o uzupełnienie jej stanowiska, poprzez włączenie do uzupełnienia skargi ekspertyzy prawnej doktora B. D. oraz opinii prawnej prof. dra hab. S. S. w zakresie zasadności orzeczenia odpowiedzialności D. K. za zaległości spółki z o.o. "F.".
2.4. Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia 8 listopada 2011 roku stwierdził, że nie doszło na naruszenia przepisów w sprawie odpowiedzialności D. K., za zaległości podatkowe spółki.
3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał skargę za zasadną.
3.2. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania podatkowego sformułowanych w skardze oraz w piśmie procesowym Sąd uznał zasadność skargi z uwagi na stwierdzenie naruszenia przepisów procedury podatkowej w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego dotyczącego ustalenia przesłanek odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki z tytułu pełnienia funkcji Prezesa Zarządu. W ocenie Sądu prowadząc postępowanie w tym zakresie organy podatkowe naruszyły przepisy art. 187 § 1, art. 188 i 190 w zw. z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.)
3.3. Sąd pierwszej instancji negatywnie ocenił przyjęcie jako dowodu w sprawie protokołów z przesłuchania wnioskowanych przez skarżącego osób w innych postępowaniach, w sytuacji, gdy strona postępowania zaprzeczała tym zeznaniom i kwestionowała ich wiarygodność oraz w toku postępowania domagała się powtórzenia przesłuchania tych świadków z jej udziałem, składając konkretny wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków tych osób. Zdaniem Sądu, skoro strona skarżąca wnioskowała o przesłuchanie świadków, podnosząc rozbieżności w ich zeznaniach w porównaniu z zeznaniami innych świadków to brak takiego przesłuchania naruszył art. 188 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania. W art. 188 Ordynacji podatkowej sformułowanie "chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innymi dowodem" odnosi się do sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej, już stwierdzonej, na korzyść strony. Jeżeli dowód dotyczy tezy odmiennej (tzw. przeciwdowód) powinien być przeprowadzony. Odmienna interpretacja prowadziłaby, zdaniem Sądu, do pozbawienia strony podstawowego instrumentu, za pomocą którego realizuje prawo do czynnego udziału w sprawie: zgłaszania wniosków dowodowych.
Sąd zwrócił uwagę, że opisane wnioski dowodowe dotyczył podstawowej kwestii tj. czy mogły zasinieć przesłanki do uwolnienia się skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Wnioski te były o tyle istotne, gdyż w sprawie wykorzystano materiały dowodowe przede wszystkim z innych postępowań sądowych. Strona skarżąca nie miała możliwości uczestniczenia w przesłuchaniu tych świadków. Zeznania, uznane za dowód w sprawie, pochodziły bowiem z akt innych postępowań. Przesłuchanie świadków i zapewnienie stronie skarżącej uczestnictwa w tym przesłuchaniu pozwoliłoby, w przekonaniu strony skarżącej, na wykazanie, że zeznania świadków innych postępowań, nie były wyczerpujące.
Dlatego też w ocenie Sądu pierwszej instancji organy podatkowe naruszyły art. 187 § 1, art. 188 i art. 190 w zw. z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej w stopniu, który niekoniecznie musiał, lecz mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe naruszenie skutkowało także uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej. Z akt sprawy wynikają, zdaniem Sądu, okoliczności niekorzystne dla strony skarżącej, a materiał zgromadzony w sprawie świadczyć może o istnieniu nowych dowodów.
3.4. Odnosząc się w dalszej kolejności do pozostałych zarzutów naruszenia postępowania podatkowego sformułowanych w skardze Sąd uznał je za niezasadne, bowiem zwracają one uwagę Sądu na uchybienia, które nie miały istotnego wpływu na wynik zapadłych w sprawie rozstrzygnięć.
3.5. Końcowo Sąd zwrócił uwagę, że istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania zakończonego decyzją organu podatkowego, a następnie jest w postępowaniu sądowym kontrolowana, zaś ciężar dowodu ich istnienia spoczywa wyłącznie na członku zarządu. Z tego powodu niezmiernie ważnym jest ustalenie stanu faktycznego, w sposób bezsporny, który wymaga przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów przez skarżącego, dla ustalenia przesłanek egzoneracyjnych.
4. Skarga kasacyjna.
4.1. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Dyrektor Izby Skarbowej w O. działając za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego– wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jako podstawy kasacyjne wskazał naruszenie:
I. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. uchybienie przepisom P.p.s.a.
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 141 § 4 poprzez bezzasadne stwierdzenia naruszenia art. 187 §1, art. 188 i art. 190 w zw. z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej i wskazanie w wyroku na nieprawidłowe ustalenia stanu faktycznego oraz błędne uznanie przez Sąd, iż organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności, że nie dokonały wszechstronnego zebrania, zbadania i oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji bezpodstawne zastosowanie środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do usuwania naruszenia prawa w rozstrzygnięciach administracyjnych poprzez uchylenie decyzji zamiast oddalenia skargi,
art. 134 § 1 w związku z art. 3 § 1 i art. 133 § 1 poprzez błędne przyjęcie stanu faktycznego, powodujące rzeczywiste nierozpoznanie sprawy i wydanie wyroku niezgodnie z przedstawionymi aktami sprawy, przez pominięcie przez WSA przy dokonywaniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, co doprowadziło do przedstawienia stanu sprawy przez WSA w sposób wybiórczy, powierzchowny i oderwany od materiału dowodowego, tj. nieuwzględnienie całego materiału zgromadzonego przez organy podatkowe w trakcie toczącego się przed nimi postępowania podatkowego, a przez to wadliwą kontrolę rozstrzygnięcia organu podatkowego,
art. 141 § 4 poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku błędnych wskazań co do dalszego postępowania organu w związku z ww. naruszeniami prawa procesowego,
4) art. 153 poprzez wydanie wiążącej organ błędnej oceny prawnej.
II naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę zastosowania (niezastosowanie) wobec ww. naruszeń prawa procesowego.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się zasadna.
5.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego.
5.2. W myśl art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej odpowiedzialność za zaległości podatkowe w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spoczywa na członkach zarządu tej spółki oraz byłych członkach zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości i lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowania zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy.
Ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie" dokonywana jest na podstawie przepisów dotyczących postępowania upadłościowego i układowego, tj. ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm., dalej również jako "Prawo upadłościowe i naprawcze").
Zgodnie z art. 5 § 1 Prawa upadłościowego przedsiębiorca jest zobowiązany nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Oznacza to, że zarząd spółki, niebędący w stanie zrealizować zobowiązań względem jej wierzycieli, winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, aby w ten sposób chronić zagrożone interesy wierzycieli. Istota postępowania upadłościowego sprowadza się do ochrony praw wierzycieli oraz zaspokojenia roszczeń wobec upadłego w sposób przewidziany prawem. Czternastodniowy termin na złożenie przez członków zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości, liczony od dnia, w którym majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie długów, ma na celu ograniczenie do niezbędnego minimum okresu, w którym dłużnik może rozporządzać swoim majątkiem w postaci odmiennej niż czyniłby to syndyk po ogłoszeniu upadłości.
Przesłanki uwolnienia się przez członków zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki sprowadzają się do wykazania należytej staranności w działaniu zmierzającym do wszczęcia postępowania upadłościowego w celu ochrony wierzycieli.
5.3. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący, w okresie w którym powstały zaległości podatkowe spółki pełnił funkcję prezesa jej zarządu.
Jednakże wątpliwości Sądu pierwszej instancji wzbudził fakt nieprzesłuchania mimo wniosków strony w tym zakresie przez organy podatkowe syndyka upadłości – E. K., byłego komornika skarbowego [...] Urzędu Skarbowego – K. D. oraz członka rady nadzorczej spółki – W. K., na okoliczność wystąpienia przesłanek pozwalających na uwolnienie się skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Z tego też powodu Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Zdaniem Sądu bowiem wnioski strony o przesłuchanie powyższych osób były o tyle istotne, gdyż w sprawie wykorzystano materiały dowodowe przede wszystkim z innych postępowań sądowych, w związku z tym strona skarżąca nie miała możliwości uczestniczenia w przesłuchaniu tych świadków.
Tymczasem w skardze kasacyjnej kwestionującej powyższe rozstrzygnięcie organ podatkowy stanął na stanowisku, że wystarczający dla oceny zastosowania w sprawie art. 116 Ordynacji podatkowej jest dotychczas zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
5.4. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w powyższej kwestii rację należy przyznać Dyrektorowi Izby Skarbowej. Jak trafnie bowiem zauważył organ we wniesionym środku zaskarżenia na wniosek strony protokoły z przesłuchań wyżej wymienionych świadków zostały dołączone do akt postępowania odwoławczego i ocenione w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Należy również zauważyć, że powyższe przesłuchania świadków zostały przeprowadzone przed Sądem Okręgowym w O., IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w sprawie D. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o ustalenie odpowiedzialności członka zarządu spółki za zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, której podstawą materialnoprawną jest, jak w niniejszej sprawie - art. 116 Ordynacji podatkowej. Obydwa postępowania zmierzają więc do ustalenia tożsamych okoliczności faktycznych oraz rozważenia przesłanek uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności. Wobec tego, bez względu na inny przedmiot sporu - składki z różnych tytułów, cel postępowań jest ten sam - ustalenie odpowiedzialności członka zarządu.
Co więcej strona miała możliwość zgodnie z procedurą cywilną uczestniczenia w przesłuchaniu tych świadków, a jak przy tym wynika z protokółów rozpraw, reprezentowana była na rozprawach przez dwóch profesjonalnych pełnomocników (k-23-32, k-100-112 akt postępowania odwoławczego), mogła zatem skutecznie weryfikować te zeznania.
Poza tym jeśli chodzi o zeznania A. K. to dowód z jego przesłuchania został wcześniej przeprowadzony, przy aktywnym udziale strony w [...] Urzędzie Skarbowym w dniu 26 października 2009 r.
Nadmienić również trzeba, że w postanowieniach odmawiających przeprowadzenia m.in. dowodów z przesłuchań A. K., K. D., W. K. organ podatkowy szczegółowo wyjaśniał przyczyny dla których odmawiał przeprowadzenia tych dowodów.
5.5. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w celu oceny zastosowania w sprawie art. 116 O.p. nie było potrzeby przesłuchania, czy też jak w przypadku A. K. ponownego przesłuchania osób, wskazanych przez Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie bezpodstawnie zaniechał zbadania prawidłowości zastosowania w sprawie przez organy podatkowe art. 116 Ordynacji podatkowej, co zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – wobec niestwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji w decyzjach organów podatkowych innych istotnych naruszeń procedury podatkowej - możliwe jest na podstawie dotychczas zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego.
5.6. Wobec takiego obrotu sprawy za uzasadnione należało uznać wszystkie sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty.
5.7. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd pierwszej instancji zobowiązany będzie zatem do oceny zgodności z prawem przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki "F." w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października 2005 r. do czerwca 2006 r. na podstawie dowodów zgromadzonych w aktach sprawy.
5.8. Dotychczasowe rozważania doprowadziły do wniosku, że oceniana skarga kasacyjna zawierała uzasadnione podstawy. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło