II FSK 145/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. s. c. - z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 909/11 w sprawie ze skargi P. s. c. - z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ponaglenia w sprawie prowadzenia postępowania podatkowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. W dniu 20 maja 2011 r. P. s.c. z siedzibą w K. złożyły do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. pismo zatytułowane "skarga w trybie administracyjnym na bezczynność organu – Prezydenta Miasta K.". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia 15 lipca 2011 r., wydanym na podstawie art. 216 w zw. z art. 141 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.), uznało wniesione pismo za ponaglenie na nieudzielanie przez organ pierwszej instancji odpowiedzi na pismo strony z dnia 12 maja 2011 r., w którym podniesiono zarzuty dotyczące decyzji wydanej przez ten organ w dniu 14 marca 2011r. Następnie ponaglenie uznano za bezzasadne wskazując, że toczy się postępowanie odwoławcze, które zostało zawieszone na wniosek strony i że wobec powyższego organ pierwszej instancji nie ma obowiązku zajmowania stanowiska w sprawie. Pismem z dnia 13 października 2011 r. skarżące wniosły na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wskazując, że naruszono przepisy postępowania administracyjnego, poprzez rozpoznanie skargi z dnia 20 maja 2011 r. na bezczynność tego organu w przedmiocie nieudzielenia odpowiedzi na pismo stron z dnia 12 maja 2011 r. w trybie właściwym dla ponaglenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej odrzucenie stwierdzając, że wydane przez organ postanowienie jest niezaskarżalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 9 listopada 2011r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił powyższą skargę jako niedopuszczalną. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżone postanowienie nie zawierało się w katalogu spraw podlegających zaskarżeniu skargą do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a., ponieważ nie kończyło postępowania w sprawie. Nie miały też do niego zastosowania przepisy dotyczące zażaleń zamieszczone w art. 236 – 239 Ordynacji podatkowej. Od powyższego postanowienie strona skarżąca wywiodła skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przez uznanie, że w rozpoznawanej sprawie nie przysługiwała skargi do sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie spór sprowadza się do określenia, czy na ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Jednak przed rozpatrzeniem tego zagadnienia należy wskazać, że argumentacja autora skargi kasacyjnej dotycząca zasadności uznania pisma skarżących z dnia 12 maja 2011 r. za ponaglenie nie ma znaczenia dla rozpoznawanej sprawy, bowiem przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu odwoławczym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Co do zasady NSA nie rozpoznaje ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie bada czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów obowiązującego prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia NSA w postępowaniu zażaleniowym nie jest więc istota sprawy wpadkowej, a jedynie ocena legalności postępowania przed sądem pierwszej instancji. Przechodząc do zagadnienia, którego dotyczy postępowanie kasacyjnej trzeba przywołać art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a., w myśl którego sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie zaś z art. 140 Ordynacji podatkowej o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Natomiast art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, iż ponaglenie nie służy kontroli rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu administracyjnym, lecz ma na celu wymuszenie na organie podatkowym załatwienie sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skorzystanie z tego środka nie zamyka prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy. Postępowanie związane z rozpoznaniem ponaglenia nie jest bowiem postępowaniem konkurencyjnym w odniesieniu do postępowania, w którym następuje rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji podatkowej (por. P. Pietrasz w: Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX nr 100317). Skoro ponaglenie nie prowadzi do merytorycznego rozpoznania sprawy, nie kończy postępowania w sprawie, a także nie jest rozstrzygnięciem na które przysługuje zażalenie to WSA w Szczecinie prawidłowo na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę wniesioną w sprawie. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.