II FZ 815/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf- Kalamala, , , po rozpoznaniu w dniu 8 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. U. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Ol 407/11 w zakresie umorzenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. U. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 248/08 postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 407/11, mocą którego umorzono postępowanie w sprawie z wniosku A. U. o przyznanie prawa pomocy. W motywach orzeczenia Sąd podał, że w sprawie ze skargi strony na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 18 kwietnia 2008 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn, postanowieniem z dnia 30 lipca 2008 r. o sygn. akt I SA/Ol 248/08, przyznał jej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 27 maja 2009 r. Sąd skargę w tej sprawie oddalił. Pismem z dnia 3 czerwca 2011 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem. Skarga ta, z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia, została odrzucona postanowieniem z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 407/11. Wnioskiem z dnia 19 marca 2012 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w celu złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że prawomocnym postanowieniem z dnia 30 lipca 2008 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Treść wydanego wówczas rozstrzygnięcia odpowiadała żądaniu strony. Aktualnie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skoro prawomocnym postanowieniem został ustanowiony pełnomocnik z urzędu i zwolniono skarżącego od ponoszenia kosztów, to ponowny wniosek w tym zakresie Sąd uznał za bezprzedmiotowy. Stwierdził, że przyznane prawa pomocy w postępowaniu rozpoznawczym obejmuje również postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie (por. uchwała NSA z dnia 02.12.2010 r., sygn. akt II GPS 2/10). Oznacza to, że skarżący z przyznanego mu zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowionego pełnomocnika korzysta nadal w postępowaniu wszczętym na skutek złożenia skargi o wznowienie postępowania. Sąd wyjaśnił też, że najpewniej skarżący oczekiwał, aby Sąd zmienił mu osobę pełnomocnika, do którego utracił zaufanie. Sąd podkreślił, że nie istnieje do tego podstawa prawna. W zażaleniu od powyższego postanowienia skarżący stwierdził, że obowiązkiem sądu jest ustanowienie adwokata dla wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący opisał przebieg postępowań w innych sprawach, gdzie jego zdaniem naruszono jego prawa procesowe, zwłaszcza w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 248/08 (sprawa wymiarowa w podatku od spadków i darowizn). Następnie opisał postępowanie w sprawie podatku od spadków i darowizn. Stwierdził, że adwokat A. R. odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, Rada Adwokacka odmówiła wyznaczenia innego adwokata, a WSA odmówił zobowiązania Rady do wyznaczenia innego adwokata. W niniejszej sprawie w ocenie Skarżącego Sąd bezprawnie dopuścił A. R. do udziału w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak prawidłowo wyjaśnił obszernie skarżącemu Sąd pierwszej instancji, postępowanie w przedmiocie prawa pomocy nie sprowadza się do wyznaczenia, czy zobowiązania rady adwokackiej przez Sąd do wyznaczenia, innego adwokata w sprawie, niż ten, z którego strona nie jest zadowolona. W pełni uzasadnione jest twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że nie dysponuje on żadnym środkiem prawnym, by doprowadzić do zmiany osoby pełnomocnika zgodnie z życzeniem strony. Prawidłowo wskazał Sąd, że zgodnie z art. 253 P.p.s.a. Sąd występuje do rady adwokackiej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu raz, tj. po przyznaniu prawa pomocy w stosownym zakresie. To do kompetencji rady adwokackiej należy wyznaczenie konkretnej osoby do pełnienia funkcji pełnomocnika z urzędu, a także ewentualne dokonywanie zmiany takiej osoby. Przyznanie przez sąd administracyjny prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest jednoznaczne z przyznaniem danemu podmiotowi prawa do bycia reprezentowanym w konkretnym postępowaniu sądowoadministracyjnym bezpłatnie przez osobę będącą profesjonalnym pełnomocnikiem, czyli w tej sprawie przez adwokata. Nie sprowadza się ono natomiast do ustanowienia pełnomocnikiem konkretnej osoby; w konsekwencji kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy nie mogą wywołać efektu oczekiwanego przez skarżącego, a wiec zmiany osoby, która świadczy na jego rzecz usługi w ramach prawa pomocy. Wynika to z faktu, że sąd przyznaje swoim postanowieniem prawo do bycia reprezentowanym, które - jeśli nie zostało cofnięte przez sąd (art. 249 P.p.s.a.) - obowiązuje w toku całego postępowania bez względu na to, czy strona zrezygnowała z usług konkretnego adwokata. Sąd nie ma natomiast żadnego wpływu na to, kto będzie osobiście pomoc na rzecz strony świadczył. Wyjaśnić należy w związku z powyższym skarżącemu, że przedmiotem kontroli tutejszego Sądu na skutek zażalenia skarżącego jest wyłącznie postanowienie z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 409/11, w przedmiocie umorzenia postępowania o przyznanie prawa pomocy. Stąd wszelkie inne kwestie dotyczące przebiegu postępowania w sprawie z jego skargi o wznowienie postępowania, innych postępowań przed Sądem w Olsztynie czy podatku od spadków i darowizn nie mogą być i nie będą wzięte w tym postępowaniu pod rozwagę tutejszego Sądu. Zażalenie skarżącego odnosi się do konkretnego postanowienia wydanego w przedmiocie prawa pomocy i wyłącznie prawidłowość tego postanowienia jest przedmiotem niniejszego postępowania. Prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że prawo pomocy przyznane skarżącemu w postanowieniu z dnia 30 lipca 2008 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 248/08, rozciąga się również na niniejsze postępowanie. Innymi słowy skarżący niepotrzebnie wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, ponieważ oba elementy prawa pomocy zostały mu już przyznane; może on więc skorzystać z pomocy swojego pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie stanowisko zaprezentowane w przywołanej w zaskarżonym postanowieniu uchwale o sygn. akt II GPS 2/10. Powyższe skutkować musi uznaniem, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował w sprawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. umarzając postępowanie wpadkowe. Mając na uwadze powyższe należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Co za tym idzie, zażalenie jako bezzasadne należało oddalić w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.