IV SA/Gl 131/11
WyrokWSA w Gliwicach2011-11-10
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Elżbieta Kaznowska, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmowna w przedmiocie przyznania zasiłku celowego może zostać utrzymana w mocy, jeśli organ nie wyjaśnił jednoznacznie, czy strona posiada własne środki i uprawnienia, z których mogłaby skorzystać, a tego nie czyni?Ratio decidendi
Decyzje organów odmowne w przedmiocie przyznania zasiłku celowego zostały wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, gdyż nie dokonano wyczerpującego i jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego dotyczącego posiadania przez stronę własnych środków i uprawnień. Wobec braku pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy decyzje te należy uchylić i przekazać do ponownego rozpatrzenia z obowiązkiem dokładnego ustalenia stanu faktycznego.Stan faktyczny
M. D. złożył wniosek o zasiłek celowy na pokrycie kosztów leczenia zębów, który został odmownie rozpatrzony przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. oraz utrzymany w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Organ odmówił świadczenia, wskazując, że strona nie wykorzystuje własnych uprawnień i zasobów, w tym rent zagranicznych i środków na koncie bankowym, oraz nie współpracuje z pracownikiem socjalnym. Strona zaskarżyła decyzję do WSA w Gliwicach, podnosząc m.in. naruszenia prawa i brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Zastępcy Dyrektora MOPR w B. i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. odmówił przyznania M. D. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów leczenia zębów w Akademickim Centrum Stomatologii w B. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt, iż strona nie wykorzystuje własnych uprawnień, zasobów i możliwości oraz w związku z niemożnością ustalenia faktycznej sytuacji dochodowej. Jak bowiem stwierdził organ do listopada [...] r. M. D. pobierał rentę z ZUS. Obecnie jest niezdolny do pracy (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności) i posiada wykazany okres zatrudnienia, a tym samym winien ponownie złożyć do ZUS wniosek o przyznanie renty, do czego wielokrotnie zobowiązywał stronę pracownik socjalny. Jednakże ze złożonego oświadczenia wynika, iż strona nie zamierza się ubiegać o świadczenie. Ponadto nadal M. D. nie wystąpił do N. z prośbą o wypłacenie renty w Polsce, pomimo że w dniu [...] r. wpłynęło kolejne pismo z Ambasady S. w W. potwierdzające możliwość ubiegania się o świadczenie. Aktualnie strona ma zatem uprawnienia do 2 świadczeń, z których celowo nie chce korzystać. Nadto, jak stwierdził organ I instancji, podczas rozmów z pracownikiem socjalnym i w pismach kierowanych do Ośrodka M. D. podkreślał, iż w okresach letnich wyjeżdża do S. i tam korzysta z renty i ubezpieczenia. Podczas wywiadu środowiskowego oświadczył nadto, iż korzysta z pomocy PCK w formie żywności. Pracownik socjalny w trakcie toczącego się postępowania ustalił, że strona ma również przyznany zasiłek pielęgnacyjny. Ponadto ubiegając się o dodatek mieszkaniowy M. D. złożył oświadczenie, iż posiada środki na koncie w Banku [...]. A zatem ma zasoby pieniężne, z których świadomie w Polsce nie chce korzystać.
Decyzja, jak wynika z jej części nagłówkowej, wydana została na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dziennik Ustaw 2009, Nr 175, poz. 1362).
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu M. D. wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Brak bowiem upoważnienia Prezydenta Miasta B. do wydawania przez Zastępcę Dyrektora MOPR decyzji, niewłaściwie zastosowano art. 2 i 8 ustawy o pomocy społecznej zamiast zastosowania art. 39 § 3 ustawy, naruszono także art. 107 k.p.a. poprzez nie wskazanie dowodów, na których organ się oparł. M. D. podkreślił, iż od ponad dwóch lat nie był w S. ponieważ nie posiada ważnego paszportu, nie wie czy na jego koncie bankowym w S. są jakiekolwiek środki, a nadto pisma w przedmiocie renty pochodzące z Ambasady [...] uważa za wytworzone przez polskie służby specjalne. Podniósł także, że ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw by do dochodów zaliczać środki uzyskane zagranicą. Zarzucił także organowi sprzeczność w wywodach. Organ stwierdził bowiem, że strona ma uprawnienie do renty z ZUS pomimo, że sam jednocześnie wskazał, iż prawo do renty tej wygasło.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podniosło, iż w dniu 12 sierpnia 2010 r. podczas wywiadu środowiskowego M. D. wniósł o zasiłek okresowy, stały, obiady w Dziennym Domu Pomocy Społecznej, zasiłek celowy zwrotny na pokrycie zaległości opłat czynszowych w kwocie 766,20 zł oraz na zakup posiłku lub żywności i o zasiłek celowy na zwrot kosztów leczenia zębów u prywatnego dentysty. Organ pierwszej instancji ustalił, że M. D. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku strona nie posiadała żadnych dochodów. Aktualnie na jego dochód składa się zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł, od czerwca 2010 r. wstrzymano natomiast dodatek mieszkaniowy. Strona posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności do 31 stycznia 2014 r. Nadto strona jest uprawniona do częściowej renty inwalidzkiej w S. od dnia [...] r. Rentę wypłacał RFPIOZ - filia w N. do 31 sierpnia 2006 r. na rachunek bankowy. Jednakże zawieszono dalszą wypłatę renty na podstawie informacji banku, iż użytkownik w dłuższym okresie tj. ponad 6 miesięcy nie wypłacał renty z rachunku bankowego. Strona mimo, iż posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności do dnia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie wystąpiła z wnioskiem o wypłatę renty serbskiej ani o przyznanie renty inwalidzkiej z ZUS. Nadto w dniu 6 września 2010 r. wpłynęło do organu I instancji kolejne pismo z Ambasady S. w W. potwierdzające możliwość ubiegania się o świadczenie (kopie pisma otrzymała również strona). Ponadto strona ubiegając się o dodatek mieszkaniowy złożyła oświadczenie, z którego wynika, iż posiada środki na koncie w banku w S. Zatem posiada zasoby pieniężne z których świadomie nie korzysta. Oceniając ogół okoliczności Kolegium zważyło, iż stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 ustawy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W konsekwencji, zdaniem Kolegium, strona spełnia wymogi formalne kwalifikujące ją do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku strona nie posiadała żadnego dochodu, dochód z tytułu dodatku mieszkaniowego stanowi bowiem dochód utracony. W trakcie postępowania przyznano stronie świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego - 153 zł. Dochód ten nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Kolegium podkreśliło jednak, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Celem pomocy społecznej nie jest bowiem zaspokajanie wszystkich potrzeb każdego obywatela. Pomoc społeczna nie może być traktowana jako źródło dochodów, nie jest też instytucją charytatywną. Ma bowiem na celu jedynie wspieranie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudności, a nie systematyczne zaspokajanie wszystkich ich potrzeb. Strona winna mieć świadomość, iż to przede wszystkim na niej spoczywa obowiązek zaspokajania swoich potrzeb życiowych, a nie na instytucjach państwowych lub pozarządowych. Ponadto zgodnie z art. 11 ust. 2 cyt. ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do m.in. odmowy przyznania świadczenia. W konsekwencji, zdaniem Kolegium, zaskarżona decyzja, podjęta w ramach uznania administracyjnego i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawnymi zasługuje na utrzymanie w mocy, bowiem strona nie wykorzystuje w pełni swoich uprawnień, zasobów i możliwości, odmawiając przyjęcia renty serbskiej, jak również nie składając wniosków o przyznanie renty inwalidzkiej z ZUS O/ł W. Nadto skład orzekający Kolegium wskazał konieczność rozważenia zawarcia ze stroną kontraktu socjalnego zobowiązującego do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym celem poprawy swojej sytuacji życiowej.
Pismem z dnia 5 stycznia 2011 r. M. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, zarzucając jej naruszenie art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej pomimo, iż narusza ona prawo, naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie jaki konkretny przepis zdaniem organu stanowił podstawę rozstrzygnięcia, naruszenie art. 2 ust. 1 i 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne uznanie, iż strona nie wykorzystuje posiadanych możliwości, a także naruszenie zasady prawdy obiektywnej. W uzasadnieniu M. D. zaakcentował, iż ubiegał się o świadczenie w trybie art. 39 § 3 ustawy o pomocy społecznej, do którego to faktu Kolegium w ogóle się nie odniosło. Jego zdaniem jest nadto, z braku stosownej umowy, niemożliwy transfer renty serbskiej do Polski. Nie posiada natomiast w Polsce stażu pracy uprawniającego go do ubiegania się o rentę z ZUS.
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu stanowiąca przedmiot zaskarżenia decyzja SKO w K. i poprzedzająca ją decyzja działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Zastępcy Dyrektora MOPR w B. wydane zostały bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie.
Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż zgodnie z generalną zasadą przewidzianą w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest wspieranie jedynie tych osób i rodzin, które nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wyrażona w powołanym przepisie zasada pomocniczości (subsydiarności) pomocy społecznej stanowi zatem, iż w pierwszej kolejności osoba bądź rodzina winna zaspokoić swoje potrzeby przy użyciu własnych środków, możliwości i wynikających z innych ustaw uprawnień, a w razie ich braku przy pomocy osób zobowiązanych do alimentacji. Dopiero w sytuacji gdy ani wnioskodawca ani ewentualne osoby zobowiązane do alimentacji nie są w stanie zaspokoić niezbędnych potrzeb wnioskodawcy wspomóc go w tym zakresie winna instytucja pomocy społecznej dysponująca przewidzianymi na ten cel środkami publicznymi. W połączeniu z art. 39 ustawy przepis ten powoduje, iż zasiłek celowy przyznany może być jedynie w celu zaspokojenia takiej niezbędnej potrzeby bytowej, której Strona nie jest w stanie zaspokoić z własnych środków, wykorzystując własne możliwości i uprawnienia.
Wskazać też należy, iż zasiłki celowe, przewidziane w ustawie o pomocy społecznej nie mają charakteru świadczeń gwarantowanych. Są to świadczenia uznaniowe, przyznawane zarówno w oparciu o ocenę potrzeb osoby składającej wniosek, jak też bieżących możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Nadto w myśl art. 11 ust. 1 ustawy w przypadku marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. W myśl natomiast art. 11 ust. 2 ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w tym np. odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego przez osobę uzależnioną, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Reasumując, stwierdzenie przez organ, iż strona nie współdziała z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, bądź nie korzysta z własnych zasobów (zarzuty te orzekające w sprawie organy sformułowały wobec M. D.) co do zasady w pełni uprawniają do odmowy przyznania stronie wnioskowanych świadczeń. Udzielenie w takiej sytuacji wsparcia w postaci świadczeń o charakterze uznaniowym sprzeczne byłoby bowiem z zasadą subsydiarności pomocy społecznej.
Odmowa taka wymagałaby jednak jednoznacznego wykazania w trakcie prowadzonego przez organy postępowania, iż, jak to M. D. zarzucono, strona istotnie posiada własne środki i możliwości, a pomimo to nie chce z nich korzystać domagając się świadczeń z pomocy społecznej, nie chce też współpracować z pracownikiem socjalnym.
W istocie, zdaniem Sądu, okoliczności sprawy są jednak dalekie od jednoznaczności, nie dając jasnego obrazu stanu faktycznego, a przyjęte przez organy dowody nie były wystarczające aby podjąć w sprawie ostateczne rozstrzygnięcie. Pomimo ustanowionego w kodeksie postępowania administracyjnego obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy z przedłożonych tut. Sądowi akt administracyjnych nie wynika bowiem by organy jednoznacznie ustaliły, że M. D. faktycznie posiada środki i możliwości, z których mógłby skorzystać, a jednak tego nie czyni.
Przypomnieć zatem w tym miejscu należy, iż orzekające w sprawie organy uznały, że M. D. ma możliwość pobierania przyznanej mu w S. renty inwalidzkiej i ma możliwość ubiegania się o rentę w ZUS z uwagi na orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności jednak nie czyni w tym zakresie żadnych starań. Nadto, zdaniem organów, strona posiada środki w Banku [...] jednak korzysta z nich jedynie w okresach letnich, podczas wyjazdów do S.
Sąd stwierdza w tym miejscu, iż z poczynionych przez organy ustaleń nie wynika, a w każdym razie przedłożone Sądowi akta sprawy dokumentów takich nie zawierają, czy akt, mocą którego przyznano stronie rentę serbską nadal pozostaje w obrocie prawnym, a w konsekwencji czy i w jakiej kwocie stronie renta ta (o której wypłatę w Polsce strona bezspornie nie wystąpiła) istotnie przysługuje. Sam M. D. stwierdził bowiem w oświadczeniu z dnia 10 września 2010 r., potwierdzając tę tezę w kolejnych oświadczeniach, iż decyzja w przedmiocie renty nie jest prawomocna i toczy się w tej kwestii spór sądowy. Organy nie wyjaśniły też czy strona istotnie spełnia wymogi do ubiegania się o rentę ZUS pomimo, iż zdaniem strony uprawnień takich nie posiada. Organy nie ustaliły czy strona istotnie posiada w Banku [...] jakiekolwiek oszczędności, a w razie odpowiedzi twierdzącej czy możliwym jest przekazanie ich do Polski. Nie wydaje się nadto prawdopodobną teza organu, iż strona środki te wydaje w czasie letnich wyjazdów do S. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt sprawy oraz oświadczenia złożonego przez stronę w trakcie rozprawy przed tut. Sądem, M. D. nie posiada bowiem obecnie ważnego paszportu, a organ w przeszłości odmówił udzielenia pomocy pieniężnej na jego wyrobienie.
W konsekwencji, w myśl powyższych uwag, zaskarżoną decyzję uznać należy za co najmniej przedwczesną, wydaną bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a tym samym za naruszającą przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownego postępowania koniecznym będzie bowiem, uwzględniając powyższe wskazania i usuwając wyliczone powyżej braki i uchybienia, jednoznaczne rozstrzygnięcie poparte dowodami czy istotnie M. D. posiada własne środki bądź uprawnienia, z których mógłby skorzystać, a jednak tego nie czyni.
Nadto Sąd podkreśla, że zadaniem organów pomocy społecznej i poszczególnych pracowników socjalnych jest nie tylko prowadzenie postępowań administracyjnych wszczętych wnioskiem strony o przyznanie żądanego świadczenia lecz także inne działania mieszczące się w szeroko pojętej pracy socjalnej. Istotą pracy socjalnej jest bowiem staranie się, aby wyprowadzić daną osobę lub rodzinę z trudnej sytuacji, w której się znajduje. Realizacja tego zadania wymaga aby organy w dostatecznie jasny sposób informowały strony o ich prawach i obowiązkach, doradzały możliwe rozwiązania, a w miarę potrzeby by pracownicy socjalni pomagali w przekraczających możliwości strony działaniach. Organy winny zatem dołożyć wszelkich starań aby nie tylko przeprowadzić wszczęte z wniosku strony postępowanie i nie tylko wydać decyzję administracyjną, ale by również podjąć działania zmierzające do wyprowadzenia osoby z trudnej sytuacji materialnej. Obowiązek ten zdaje się być szczególnie istotny w przypadku wnioskodawców cierpiących na schorzenia psychiczne (jak wynika z załączonego do akt sprawy wywiadu środowiskowego taka właśnie natura zaburzeń spowodowała zaliczenie strony do znacznego stopnia niepełnosprawności – odnośnego orzeczenia brak w przedłożonych Sądowi aktach), które mogą utrudnić samodzielną dbałość o swoje sprawy. Nadto strona jest obcokrajowcem, co ze względów językowych może dodatkowo skomplikować właściwą percepcję otrzymywanych rozstrzygnięć czy wezwań i w konsekwencji podjęcie stosownych działań. W konsekwencji organ uznając (co notabene jak wskazano wyżej nie zostało jednoznacznie wykazane), iż strona mogłaby pobierać w Polsce rentę [...] i mogłaby ubiegać się o rentę w ZUS winien wspomóc stronę informując szczegółowo jakich działań, w jakiej kolejności winna dokonać, jakie dokumenty skompletować, gdzie je przedłożyć, gdzie ubiegać się o dokumenty, którymi nie dysponuje itp., a razie potrzeby wspomóc także w wypełnianiu stosownych formularzy. Działań takich na tle przedłożonych Sądowi akt sprawy trudno się dopatrzyć
Odnosząc się z kolei do wskazania przez M. D. w skardze, iż nie chce on podpisać kontraktu socjalnego Sąd przypomina stronie, że, jak to zostało już powyżej wskazane, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego zezwala organowi na odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Odnosząc się z kolei do formułowanego przez stronę zarzutu, iż jego wniosek oparty był na art. 39 usta. 3 ustawy, a nie art. 2 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) Sąd podkreśla, iż możliwość odmowy przyznania świadczenia w razie ustalenia, że strona nie wykorzystuje własnych zasobów, możliwości bądź uprawnień albo nie współdziała z pracownikiem socjalnym odnosi się zarówno do zasiłków celowych, o których mowa w art. 39 ust. 1, jak i 39 ust. 3 ustawy.
Sąd w pełni podziela natomiast zarzut skarżącego, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium przyjęło bezkrytycznie okoliczności stanu faktycznego przywołane przez organ I instancji, nie odnosząc się w tym zakresie do argumentów strony podniesionych w odwołaniu (np. do argumentu, iż strona nie posiada obecnie paszportu, a tym samym nie może, wbrew twierdzeniom Kolegium, podróżować do S. i tam korzystać z posiadanych środków).
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło