II SA/Lu 516/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2011 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie z urządzeń wodnych oddala skargę. Starosta Ł. decyzją z [...] grudnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 171 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne i art. 104 k.p.a. ustalił dla K. C. wysokość świadczeń na rzecz Spółki Wodnej w Ł. za rok 2010 za grunty w miejscowości S. II, S. III i K. J. z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń Spółki Wodnej Ł. łącznie w kwocie 102,37 zł, przyjmując, że wysokość świadczeń z 1 ha gruntów odwodnionych rowami i drenowaniem wynosi 36,43 zł. Organ ustalił również termin uiszczenia w/w kwoty na miesiąc czasu od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji Starosta podniósł, że K. C. jest posiadaczem gruntów rolnych położonych w miejscowościach S. II, S. III i K. J. Na nieruchomościach tych występują urządzenia (rowy i dreny odwadniające) eksploatowane i konserwowane przez Spółkę Wodną Ł. Urządzenia ta oddziaływają na grunty K. C. przez co z ich istnienia odnosi on korzyści. Na podstawie protokołów organ stwierdził, iż rowy te są sprawne technicznie. W tej sytuacji zasadnym – zdaniem organu – było – obciążenie K. C. świadczeniem na rzecz Spółki, która utrzymuje urządzenia melioracyjne we właściwym stanie z czego korzyści odnosi strona. W stosunku do strony zastosowano takie same zasady jak do członków Spółki Wodnej. Organ podniósł, iż wykreślenie K. C. listy członków Spółki Wodnej uchwałą z dnia 2 września 2010 r. nie stoi jednak na przeszkodzie w obciążeniu takiej osoby kosztami utrzymania urządzeń odwadniających na podstawie art. 171 ustawy Prawo wodne, który to przepis nakłada obowiązek ponoszenia wskazanych ciężarów również przez osoby nie będące członkami spółki wodnej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł K. C., podnosząc w nim, że nie miał żadnych korzyści z urządzeń melioracyjnych będących na jego gruntach. Mówienie w decyzji, że urządzenia te są sprawne i odbierają wodę z jego gruntów jest nieprawdą. Podniósł, iż w 2010 r. miała\ zatopionych ponad 3 ha gruntów rolnych i łąk i nikogo to w Starostwie i Spółce Wodnej nie interesowało. Nadto dodał, ie uchwała o wykreśleniu go z listy członków Spółki Wodnej jest sprzeczna z prawem i powinna być przez Starostę Ł. uchylona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] maja 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 171 ustawy Prawo wodne jeżeli osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obowiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki (art. 171 ust. 1). Wysokość i rodzaj świadczeń, o których mowa w ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta (art. 171 ust. 2). Kolegium podkreśliło, że w analizowanym przypadku nie może budzić wątpliwości, że odwołujący jest osobą fizyczną nie będącą członkiem Spółki i nie mającą żadnego wpływu na jej funkcjonowanie, a odnoszącą korzyści z urządzeń konserwowanych przez Spółkę. Wskazuje to na istnienie podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 171 ustawy Prawo wodne. W tym zakresie Kolegium powołało się na znajdujące w aktach sprawy mapy obrazujące położenie gruntów odwołującego i rozmieszczenie rowów i drenów. Łączna powierzchnia gruntów odwołującego odwodniona rowami wynosi 2,46 ha, zaś drenami 0,35 ha, co daje łącznie powierzchnię 2,81 ha. Zgodnie z uchwałą Walnego Zgromadzenia Delegatów Spółki wysokość składki za rok 2010 r. z 1 ha gruntów odwodnionych rowami i drenami wynosi 36,43 zł. W związku z tym wysokość opłaty za rok 2010 powinna wynosić 102,37 zł (2,81 ha x 36,43 zł = 102,37 zł). Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu okoliczności zalewania gruntów odwołującego w 2010 r. Kolegium podniosło, iż rok ten był specyficzny jeżeli idzie o ilość opadów, zaś w obliczu stanów przedpowodziowych i powodziowych jakie nawiedziły między innymi tereny, na których położone są grunty odwołującego, żaden system, nawet najbardziej sprawny nie byłby w stanie odprowadzić takiej ilości wody. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. złożył K. C., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako wydanej niezgodnie z prawem i prawdą. W skardze, skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie powiadomił go o terminie posiedzenia na którym wydana zaskarżoną decyzję, a tym samym pozbawiono go możliwości przedstawienia swojej argumentacji. Nadto podniósł, iż jest członkiem Spółki Wodnej Ł. z mocy ustawy Prawo wodne i nie podlega żadnemu wyłączeniu. Natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji to kłamstwa i celowe potwierdzanie nieprawdy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie zaś zarzutów skargi Kolegium podniosło, iż są one bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej polegającą na zbadaniu zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Przeprowadzone z uwzględnieniem wyżej wskazanych reguł badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że przedmiotowa skarga, zdaniem Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na fakt, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) - zwanej dalej Prawem wodnym, zacząć należy od przywołania pewnych ogólnych uregulowań zawartych w tym akcie prawnym. Mianowicie zgodnie z treścią art. 164 ust. 1 Prawa wodnego, spółki wodne, z zastrzeżeniem ust. 2, oraz związki wałowe są formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, zrzeszają osoby fizyczne lub prawne i mają na celu zaspokojenie wskazanych ustawą potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami. Potrzeby te to w szczególności zapewnienia wody dla ludności, ochrona wód przed zanieczyszczeniem, ochrona przed powodzią, melioracja wodna oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na terenach zmeliorowanych, wykorzystywania wody do celów przeciwpożarowych i utrzymywanie wód. Bezspornym przy tym jest, że prowadzona we wskazanym zakresie działalność wymaga posiadania środków finansowych, które w wypadku spółki wodnej pochodzą (pomijając dopuszczalną działalność gospodarczą spółki wodnej) nie tylko z kwot składek członkowskich osób należących do spółki lecz również ze świadczeń pochodzących od osób niebędących jej członkami. Wskazuje na to dobitniej art. 170 i 171 Prawa wodnego. Zgodnie z treścią pierwszego przepisu członek spółki wodnej jest obowiązany do wnoszenia składek i ponoszenia na jej rzecz innych określonych w statucie świadczeń, niezbędnych do wykonywania statutowych zadań spółki. Wysokość składek i innych świadczeń na rzecz spółki wodnej powinna być proporcjonalna do korzyści odnoszonych przez członków spółki, w związku z działalnością spółki. Drugi przepis stanowi zaś, że również podmioty niebędące członkami spółki wodnej które odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obowiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki. Przywołane wyżej przepisy jednoznacznie wskazują, że ustawodawca dał spółkom wodnym prawo obciążania działalnością spółki nie tylko jej członków lecz również inne osoby, oczywiście przy zachowaniu innych ustawowych przesłanek. W wypadku osób nie będących członkami spółki przesłanka tą jest "odnoszenie korzyści z urządzeń spółki". Dlatego też dopiero wykazanie, że podmioty niebędące członkami spółki wodnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki, która na podstawie art. 77 ust. 1 Prawa wodnego obowiązana jest do utrzymywania urządzeń melioracji wodnych objętych jej działalnością, uprawnia starostę do obciążenia tego podmiotu świadczeniem na rzecz spółki wodnej. Analizując ten przepis wskazać należy, iż pojęcie "korzyści" nie zostało zdefiniowane w Prawie wodnym (chociaż używane jest wielokrotnie np. art. 21 ust. 2, art. 64 ust. 1a, art. 68 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 128 ust. 2 pkt 3, art. 131 ust. 2a, 170 ust. 2) w związku z czym należy odwołać się do powszechnego znaczenia tego pojęcia. Korzyść to według powszechnego rozumienia to samo co pożytek, zysk, uzyskany zależnie lub niezależnie od woli podmiotu, który uzyskuje przysporzenie. Krótko mówiąc korzyść można odnieść "niechcący", tj. niezależnie o własnej woli lub własnego działania. W wypadku terenów zalewowych wyposażonych w urządzenia odwadniające korzyść polega na samej możliwości korzystania z tych terenów, a nie na osiąganiu dochodów z upraw prowadzonych na tym terenie. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że grunty rolne skarżącego położone w miejscowości S. II, S. III i K. J. o pow. 7,31 ha wyposażone są w urządzenia melioracyjne w postaci rowów i drenów odwadniających. Okoliczności tej nie kwestionuje nawet sam skarżący. Podnosi natomiast, że urządzenia ta nie pełnią swojej funkcji. Twierdzenia powyższe w świetle obowiązujących przepisów nie zasługują na uwzględnienie. Rozpocząć należy od wskazania, iż samo wyposażenie nieruchomości w urządzenia odwadniające rodzi domniemanie korzystania nieruchomości z tych urządzeń, a tym samym osiągania korzyści. Nie podlegają bowiem odwadnianiu tereny tego nie wymagające. Domniemanie takie oczywiście jest obalane, wymaga jednak przedstawienia odpowiednich dowodów, których skarżący w niniejszej sprawie nie złożył ani nie wskazał. Tymczasem z akta sprawy wynika, że urządzenia melioracyjne znajdujące się na działkach skarżącego są sprawne technicznie, a tym samym pełnią swą funkcję. Subiektywne przeświadczenie skarżącego oceny tej nie może podważać. Na stan techniczny urządzeń odwadniających wskazują przede wszystkim protokoły robót wykonanych przy tych urządzeniach. Nie można zatem przyjąć na podstawie akt sprawy - jak tego domaga się skarżący - że skarżący nie odnosi korzyści z istniejących urządzeń melioracyjnych Spółki. Prawidłowo również organy ustaliły proporcje pomiędzy powierzchnią gruntu odwadnianego przez prawidłowo działające urządzenia melioracyjne w stosunku do całkowitej powierzchni gruntu należącego do podmiotu odnoszącego korzyści z istnienia urządzeń Spółki, przyjmując w tym zakresie jedynie powierzchnię faktycznie odwodnioną rowami i drenami, a nie całą powierzchnię działek. Łączna powierzchnia gruntów skarżącego odwodniona rowami wynosi 2,46 ha, zaś drenami 0,35 ha, co daje łącznie powierzchnię 2,81 ha. Zgodnie natomiast z uchwałą Walnego Zgromadzenia Delegatów Spółki wysokość składki za rok 2010 r. z 1 ha gruntów odwodnionych rowami i drenami wynosi 36,43 zł. Przy czym wskazaną kwotę za odnoszone korzyści z urządzeń Spółki przyjętą uchwałą Walnego Zgromadzenia Delegatów Spółki prawidłowo ustalono na podstawie przedmiaru robót planowanych do wykonania w 2010 r. Uwzględniając powyższe w ocenie Sądu organy administracji obu instancji wydały kwestionowane decyzje w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy wypełniając tym samym obowiązki wynikające z art. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. W uzasadnieniu prawnym wskazały natomiast przepisy będące podstawą wydania orzeczeń oraz przedstawiły wyczerpującą argumentację ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej. W szczególności Sąd podtrzymuje argumentację Kolegium odnoszącą się do ważności uchwały Zarządu Spółki Wodnej o pozbawieniu skarżącego członkostwa w Spółce oraz nadzoru Starosty nad działalnością Spółki. Obydwie te sprawy (jako całkowicie odrębne) pozostają bowiem poza oceną organów orzekających w sprawie oraz Sądu. Jedyny zarzut jaki możnaby postawić organowi odwoławczego dotyczy zaniechania przez ten organ powiadomienia skarżącego o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów sprawy, co stanowi naruszenie art. 10 k.p.a. W tym zakresie wskazać jednakże należy, iż zgodnie z panującym orzecznictwem zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006/6/157). Tymczasem ani w skardze, ani w toku postępowania sądowego skarżący nie podniósł żadnych argumentów. Które mogłbyby mieć wpływ na wynik sprawy w zakresie przyjętego przez organ stanu faktycznego sprawy. Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd w tej sprawie nie dopatrzył się naruszeń prawa przez organy administracji i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.