V SA/Wa 1786/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2011 r. sprawy ze skargi S.M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium RP oddala skargę. Przedmiotem skargi z [...] lipca 2011 r., wniesionej przez S. M., zwanego dalej Skarżącym, jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (zwanego dalej Szefem Urzędu) z [...] czerwca 2011 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] orzekająca o wydaleniu Cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] lutego 2007 r. S. M. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, motywując swój wniosek wskazał, iż w Polsce przybywa nieprzerwanie od 20 lat i pragnie założyć tutaj rodzinę. Rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji w przedmiocie tego wniosku Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...] odmawiające udzielenia Cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, m.in., iż Cudzoziemiec przebywa na terytorium Polski bez wymaganego prawem zezwolenia oraz nie posiada stałego i regularnego źródła dochodu. Decyzja z dnia [...] listopada 2009 r. wobec odrzucenia wniesionej od niej skargi stała się prawomocna. W dniu [...] lutego 2010 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w P. zwrócił się z wnioskiem do Wojewody [...] o wydalenie obywatela [...] S. M. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podnosząc, iż wobec Cudzoziemca zachodzą przesłanki z art. 88 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 ze zm.). Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. [...] Wojewoda [...] powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 92 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy o cudzoziemcach orzekł o wydaleniu S. M. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, przez każde prawnie dozwolone przejście graniczne. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że Cudzoziemiec został zatrzymany przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w dniu [...] stycznia 2010 r. w związku z nielegalnym wjazdem i pobytem na terytorium RP. W toku postępowania wyjaśniającego organ administracyjny ustalił, iż S. M. przyjechał na terytorium RP w [...] 1980 r. przez lotnicze przejście graniczne W. posługując się ważnym paszportem wydanym przez M. wraz z zamieszczoną w nim wizą krótkoterminową. Na podstawie zgromadzonych materiałów w sprawie wskazano także, iż w związku z dolegliwościami zdrowotnymi Cudzoziemiec na czwartym roku studiów został skreślony z listy studentów. Przez kolejne lata Cudzoziemiec przebywał na terytorium RP nielegalnie. Orzekając w sprawie na skutek odwołania strony Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] lipca 2010 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż organ I instancji winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do zweryfikowania zgłoszonych w odwołaniu okoliczności dotyczących przesłanek z art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472 ze zm.). Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. postanowił wydalić z terytorium RP S. M. oraz zobowiązać go do opuszczenia terytorium RP w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji przez każde przejście prawnie dozwolone. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Wskazano, iż w związku z przytoczonymi w odwołaniu od uchylonej decyzji o wydaleniu nowymi argumentami co do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany w trybie art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Cudzoziemiec został wezwany do złożenia ponownych wyjaśnień w sprawie. Nadto w trakcie przeprowadzonych przesłuchań Cudzoziemca organ uzupełnił informacje w zakresie powoływanych w toku postępowania odwoławczego okoliczności. Na podstawie uzupełnionego postępowania wyjaśniającego organ I instancji stanął na stanowisku, iż Cudzoziemiec wykazał jedynie ogólne uwagi na temat sytuacji społeczno-politycznej w M., nie podał natomiast żadnych obiektywnych przesłanek uzasadniających obawy przed powrotem do kraju pochodzenia. W ocenie organu ani Cudzoziemca ani nikogo z jego rodziny lub otoczenia nie dotknęła żadna forma prześladowań czy represji, wobec czego brak jest podstaw do stwierdzenia, że groziłoby Cudzoziemcowi cokolwiek w związku z jego życiem intymnym czy też prywatnym światopoglądem, o którym wie tylko sam zainteresowany. Rozpoznając odwołanie od ww. decyzji organu I instancji ponownie orzekającego w sprawie, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania, treść przepisów prawa zastosowanych w sprawie oraz odniósł się do argumentów podniesionych w odwołaniu. W ocenie organu II instancji Cudzoziemiec w toku postępowania wyjaśniającego wskazywał jedynie ogólne uwagi dotyczące sytuacji społeczno-politycznej w M., nie podając przy tym żadnych obiektywnych przesłanek uzasadniających obawy przed powrotem do kraju pochodzenia. Nie wskazano również zdaniem organu jakichkolwiek innych okoliczności, które w rozumieniu Konwencji uzasadniałyby wydanie zgody na pobyt tolerowany. Również przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało, by życie, zdrowie i wolność Cudzoziemca w razie jego powrotu do kraju pochodzenia zostały narażone w sposób, o którym mowa w Konwencji Rzymskiej. W konsekwencji poczynionych ustaleń organ II instancji stanął na stanowisku, iż Cudzoziemiec nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających jego legalny pobyt na terytorium RP po dniu [...] marca 2007 r. oraz nie udokumentował, iż posiada środki finansowe niezbędne do pokrycia kosztów pobytu w RP, dlatego też doszło w sprawie do realizacji przesłanki określonej treścią przepisu art. 88 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. W skardze złożonej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Cudzoziemiec wniósł o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono istotne naruszenie przepisów postępowania poprzez nieprawidłową ocenę zebranych w sprawie dowodów i błędne ustalenia stanu faktycznego, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne uznanie, że Skarżący nie spełnia warunków przyznania mu prawa pobytu tolerowanego na terytorium RP. W uzasadnieniu skargi przedstawiono obszerną polemikę skarżącego z ustaleniami dokonanymi przez organy administracyjne obu instancji podjętymi przez organy na podstawie powoływanych przez skarżącego okoliczności. Zasadniczy ciężar przedstawionych zarzutów skupia się na dwóch kwestiach dotyczących błędnej (nielogicznej) oceny zebranego materiału dowodowego skutkującej nieuzasadnionym pominięciem okoliczności realizacji przez Skarżącego przesłanek dotyczących stwierdzenia pobytu tolerowanego oraz nieprawidłowej wykładni przesłanek uzasadniających udzielenie przedmiotowej ochrony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie decyzji. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji nie dopuścił się naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 145 i 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie skargi może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzenia jej nieważności lub uznaniem jej wydania z naruszeniem prawa, nieuwzględnienie zaś skargi skutkuje jej oddaleniem. Zawarty zatem w skardze wniosek o umorzenie postępowania administracyjnego ze względu na to, iż w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wyrażenie zgody na pobyt tolerowany leży poza kognicją sądu. Przechodząc do wyjaśnienia podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia przede wszystkim wskazać należy, iż podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach z dnia 13 czerwca 2003 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 234 poz. 1694 ze zm.) w brzmieniu aktualnym na datę wszczęcia postępowania w sprawie [vide: art. 13 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 81 poz. 531)]. Zgodnie z treścią tego przepisu cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej m.in. w sytuacji gdy przebywa na tym terytorium bez ważnej wizy, jeżeli jest wymagana, lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium. Zgodnie natomiast z treścią art. 88 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli nie posiada środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie może wskazać wiarygodnych źródeł ich uzyskania. Na gruncie art. 88 ust. 1 powstało jednolite orzecznictwo (przykładowo wyrok WSA z dnia 15 maja 2007 r., sygn. VSA/Wa 1794) stojące na stanowisku, iż artykuł 88 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175 ze zm.) należy do kategorii przepisów dla organu wiążących, a to oznacza, że jeżeli ustalony stan faktyczny sprawy odpowiada treści przepisu - skutek jest określony w przepisie, a organ nie ma wyboru co do treści rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, iż zaistnienie obu wyżej wymienionych przesłanek jest pomiędzy stronami niesporne. Okoliczności te potwierdzone zostały prawomocną decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. i nie budzą wątpliwości Sądu. W toku niniejszego postępowania niekwestionowana przez skarżącego okoliczność pobytu Cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnego tytułu prawnego, ujawniona została na skutek przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Straży Granicznej P. w dniu [...] stycznia 2010 r. kontroli legalności pobytu Cudzoziemca. Organy administracyjne orzekające w sprawie w przypadku braku przesłanek negatywnych (o którym mowa poniżej) miały zatem obowiązek orzec o wydaleniu Cudzoziemca z terytorium RP. Mając na uwadze treść zarzutów skargi oraz zgodne uznanie zaistnienia powyższych okoliczności dotyczących przesłanek wydania decyzji o wydaleniu, za kwestię kluczową w sprawie należało uznać ocenę sytuacji Skarżącego pod kątem przesłanek łagodzących rygoryzm instytucji wydalenia Cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. art. 89 ustawy o cudzoziemcach i art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazany art. 97. ww. ustawy zawiera odesłanie do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.) w zakresie takich praw chronionych jak prawo do życia (art. 2), prawo do wolności i bezpieczeństwa (art. 5), zakaz tortur (art. 3), zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej (art. 4), prawo do sprawiedliwego procesu (art. 6), zakaz karania bez podstawy prawnej (art. 7). W przypadku, gdy wydalenie cudzoziemca mogłoby zostać przeprowadzone wyłącznie do kraju, gdzie poszanowanie tych praw mogłoby zostać zagrożone, osoba taka zasługuje na ochronę i prawo do pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do czasu, kiedy nie ustanie zagrożenie związane z wydaleniem. Wskazać tutaj należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, w jej brzmieniu z dnia 23 grudnia 2007 r., tj.: Cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej m.in. wtedy gdy jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (art. 97 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy). W ocenie Sądu organ wydając decyzję o wydaleniu Cudzoziemca z terytorium RP wobec podniesienia na etapie postępowania odwoławczego nowych okoliczności, tj. przekonań religijnych (ateizm) i orientacji seksualnej (homoseksualizm) dokonał wnikliwego zbadania podstaw do udzielenia Cudzoziemcowi przedmiotowej zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czemu w sposób prawidłowy dał wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim wskazać tutaj należy, iż jak zasadnie wskazano w odpowiedzi na skargę, organy administracyjne obu instancji w toku przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego wykazały, iż podawane przez Cudzoziemca przesłanki nie mogą stanowić podstawy udzielenia wnioskowanej ochrony. Cudzoziemiec nigdy nie był bowiem poddawany represji ze strony władz swojego kraju, a nadto powoływane przez Cudzoziemca obawy związanymi z jego preferencjami seksualnymi (homoseksualizmem), określone zostały jako niewiarygodne. Cudzoziemiec nie uprawdopodobnił ich w czasie przeprowadzonego postępowania, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy rzeczywiście zdaje się im przeczyć. Nie bez znaczenia dla oceny wiarygodności Cudzoziemca pozostają tutaj okoliczności wskazywane w czasie poprzednio przeprowadzonych postępowań, gdzie Skarżący wielokrotnie deklarował chęć założenia rodziny na terytorium Polski, i informował organy administracji o swoim kilkuletnim związku z kobietą. W pełni uzasadniona była zatem dokonana przez organy administracyjne ocena okoliczności ujawnienia przez Skarżącego swojej orientacji seksualnej, dopiero na etapie postępowania odwoławczego, jako mało wiarygodnej. Organ administracyjny wbrew twierdzeniom skargi dokonał również oceny sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego w kontekście realizacji prawa homoseksualistów i ateistów. Organ odwoławczy nie kwestionował, iż w kraju pochodzenia Cudzoziemca mogło dochodzić do przypadków prześladowań na tle wyznaniowym oraz na tle odmiennej orientacji seksualnej lub ateizmu. Jednak zdaniem organu w świetle dokonanych ustaleń (głównie wyjaśnień i zeznań samego Skarżącego) powoływanie się na te okoliczności w sytuacji prezentowanego od wielu lat stanowiska skarżącego nie było wiarygodne. Jedynie tytułem przykładu organ wskazywał tutaj, iż sam Skarżący nigdy nie został poddany represjom w kraju swojego pochodzenia, ani z uwagi na podawane przez niego obecnie okoliczności, ani żadne inne. Nigdy w kraju pochodzenia nie był aresztowany ani skazany wyrokiem sądu. Prezentowane tutaj wnioski Skarżącego, jakoby organ uznał, iż jedynie wykazanie wcześniejszych represji ze strony państwa stanowi wyłączną przesłankę przyznania pobytu tolerowanego są zbyt daleko idące. Nie ulega żadnej wątpliwości Sądu, iż na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można wyciągnąć takiego wniosku. Organ w sposób klarowny i precyzyjny wskazał podstawy swego rozstrzygnięcia, dlatego też argumentacja skarżącego w zakresie błędnej wykładni przepisów dotyczących zgody na pobyt tolerowany nie zasługuje na uwzględnienie. Powyższe rozważania odnoszą się również co do drugiej okoliczności powoływanej przez skarżącego jako nienależycie zbadanej tj. w zakresie skutku ateizmu Skarżącego na jego sytuację po ewentualnym powrocie do kraju pochodzenia. Także w tym zakresie powoływane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fragmenty przesłuchania Skarżącego uzasadniają ustalenia organu, iż okoliczność ta nie zasługuje na uwzględnienie. Organ badając nowe przesłanki podjął wszelkie kroki celem ich dokładnego wyjaśnienia (przesłuchanie wyjaśniające, art. 10 kpa). Zasadnie przytoczono tutaj m.in, iż Skarżący nie miał żadnych problemów z przekroczeniem granicy ojczystego kraju, nie obawiał się powrotu do kraju w celu spędzenia tam okresu wakacji, do Polski przyjechał na studia a nie w celu ochrony swych zagrożonych praw. Wzruszenia zaskarżonej decyzji nie uzasadnia również zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.) Należy bowiem podkreślić, iż analiza akt sprawy wskazuje, iż postępowanie organów orzekających było prawidłowe. Organy obydwóch instancji zbadały wnikliwie wszystkie okoliczności sprawy, poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne, dokonały oceny wyjaśnień złożonych przez Skarżącego, co znalazło wyraz w obszernym uzasadnieniu faktycznym i prawnym ich decyzji. Reasumując zatem, zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie gdyż organ administracyjny dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie i rozstrzygał w oparciu o właściwie zastosowane przepisy prawa. Podkreślić należy, iż decyzja wydana w przedmiotowym postępowaniu miała charakter związany, co jednoznacznie wynika z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach, a zatem inna treść rozstrzygnięcia w bieżącym stanie faktycznym musiałaby skutkować jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Biorąc powyższe pod uwagę i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.