II FZ 179/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. Sp. z o.o. z siedzibą w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 1259/11 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1259/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił B. Sp. z o.o. z siedzibą w J. (dalej spółka) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych spółka wyjaśniła, że nie ma możliwości zapłaty kosztów sądowych w sprawie, ponieważ stanowią dla niej nieprzewidziany koszt. Obecnie bowiem wszystkie środki uzyskiwane z tytułu świadczenia usług budowlanych przeznacza na zakup materiałów budowlanych, opłacanie podwykonawców, wpłaty zaliczek na urządzenia budowlane, płace i utrzymanie bieżącej działalności. Dodała, że ewentualne dochody mogą powstać po sezonie budowlanym, przy końcowym rozliczaniu prowadzonych inwestycji. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50.000 zł, wartość jej środków trwałych 492.003 zł, zaś za ostatni rok obrotowy uzyskała według bilansu stratę wynoszącą 218.293 zł. Dalej nadmieniła, że posiada kredyty w restrukturyzacji w kwocie 500.000 zł, spłacane w ratach po 30.000 zł miesięcznie. Spółka ujawniła również dwa rachunki bankowe. Pismem z dnia 19 września 2011 r., w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, spółka nadesłała bilans ze sprawozdaniem finansowym oraz rachunek zysków i strat za 2010 r., wydruki z księgi podatkowej i syntetyczne bilanse obrotów i sald na rachunkach bankowych za miesiące maj, czerwiec i lipiec 2011 r. Zgodnie z tymi dokumentami na dzień 31 grudnia 2010 r. spółka osiągnęła przychody w kwocie 6.271.817,70 zł, zaś jej aktywa wynosiły 5.275.617 zł, do których zaliczono między innymi środki finansowe zdeponowane w kasie bądź banku w kwocie 12.343,15 zł. Natomiast pasywa, o tej samej wysokości, obejmowały "Pozostałe kapitały (Fundusze) rezerwowe" w kwocie 2.058.806,88 zł, zobowiązania długoterminowe i krótkoterminowe o wartości odpowiednio 1.058.319,62 zł i 2.326.783,85 zł. Do końca lipca 2011 r. obroty spółki wyniosły 8.063.922,45 zł (WN) i 7.520.141,41 zł (MA). Natomiast obroty na rachunkach bankowych spółki, na dzień 31 lipca 2011 r. wyniosły od początku 2011 r., łącznie na obu rachunkach, ponad 11.056.192,36 zł (WN) i 11.029.673,15 zł (MA). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, powołując się na regulację zawartą w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), uznał żądanie strony za nieuzasadnione. Sąd zwrócił uwagę, że na obecnym etapie sprawy koszty sądowe wynoszą 500 zł. Tymczasem spółka osiąga wysokie obroty, a już sam fakt osiągania takich obrotów, niezależnie od tego, czy uzyskuje ona realny zysk, czy też ponosi rzeczywistą stratę, powoduje, że brak jest przesłanek do udzielenia pomocy w finansowaniu kosztów sądowych ze strony Skarbu Państwa. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niezasadną ocenę, że skarżąca może ponieść opłatę sądową. W uzasadnieniu podniosła między innymi, że analiza zmian sytuacji finansowej Spółki wykazuje zwiększającą się stratę, co świadczy o tym, że trudności finansowe mają charakter trwały. Ponadto, zdaniem skarżącej, nie może stanowić przeszkody w udzieleniu jej prawa pomocy okoliczność korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności dostrzec należy, że wykazana przez stronę strata nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 500 zł. Trafnie argumentował w tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazując przede wszystkim, że spółka osiąga kilkumilionowe obroty. Fakt taki potwierdza, że spółka utrzymuje płynność finansową. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należących do spółki środków trwałych – 492.003 zł. Nie zasługiwała także na uwzględnienie argumentacja spółki, że część uzyskiwanych środków finansowych zostaje przeznaczona między innymi na płace oraz bieżącą działalność. Wskazane wydatki nie mogą być traktowane z pierwszeństwem w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych. W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że przedstawione przez stronę dane nie dawały podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia