V SA/Wa 1541/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję Z.K. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w latach 1999-2000 r. We wniosku wskazał, że prowadząc działalność, w poszczególnych okresach zawieszał działalność gospodarczą lecz nie zostało to uwzględnione przez ZUS. W konsekwencji prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne dotyczące kwoty przekraczającej 84 tys. zł, której ze względu na swoja złą sytuacje nie jest w stanie spłacić. Niezależnie od tego podniósł, że jego zdaniem należność żądana przez ZUS uległa przedawnieniu. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego decyzją z [...]lutego 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w przedmiocie składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące, styczeń, luty i marzec 1999r., umorzył postępowanie w przedmiocie składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek i umorzył postępowanie w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie należności za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie istnieją należności dłużnika za miesiące styczeń-marzec 1999r. w związku z czym ze względu na brak przedmiotu sprawy konieczne stało się umorzenie postępowania w sprawie w oparciu o treść art.105 § 1 kpa. W odniesieniu do składek organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o systemie społecznym należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4, zgodnie zaś z ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ustępie 3 wskazano zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności, o której mowa w ust. 2, zaś w ust. 3a określono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. ZUS wskazał, że treść art. 28 ustawy, nie może mieć zastosowania w odniesieniu do składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami (czyli pracowników) ze względu na treść art. 30 ustawy sus, który wyłącza w odniesieniu do nich możliwość zastosowania treści tego artykułu. Powoduje to, że w odniesieniu do tych składek również konieczne stało się umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Jeśli chodzi o należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika to składają się na nie: część składki płaconej przez pracodawcę (płatnika składek) za pracowników, odsetki za zwłokę od tych składek oraz odsetki za zwłokę od części składek finansowanej przez samych ubezpieczonych (pracowników). Biorąc pod uwagę okoliczność, że należności te z racji treści art. 28 ust. 3a, nie mogą być umarzane w oparciu o zasady wynikające z treści rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U.nr 141, poz.1365), wydanym na podstawie art. 28 ust.3b ustawy, konieczne również stało się umorzenie postępowania w tym zakresie na podstawie tego artykułu jako bezprzedmiotowego. W związku z treścią decyzji wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku powtórzył swoje stanowisko zawarte we wniosku o umorzenie należności i nie zgodził się ze stanowiskiem organu, który ograniczył treść rozstrzygnięcia do trzech miesięcy oraz nie odniósł się do zarzutu przedawnienia. W decyzji z [...]maja 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyjaśnił, że wniosek o umorzenie składek obejmował zarówno płatności z tytułu składek osobistych płatnika jak i składek stanowiących należności pracownicze. Zaskarżona decyzja dotyczyła należności, co do których brak było możliwości merytorycznego orzekania z przyczyn wynikających albo z faktu ich nieistnienia albo ze względu na treść przepisów prawa, co nakazywało umorzenie postępowania administracyjnego. Od decyzji tej wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych. Zarzucił brak rozstrzygnięcia w zakresie całości żądania zawartego we wniosku oraz powtórzył argumenty dotyczące swojej sytuacji życiowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić. Jest niesporne, że wniosek dotyczył wszystkich należności składkowych Z.K. wobec ZUS za lata 1999 -2000r. z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika jednak w żaden sposób, czy ZUS poza rozstrzygnięciem w niej zawartym wydał bądź zamierza wydać decyzję, za dalsze miesiące określonego we wniosku okresu, która dotyczyć będzie należności, w stosunku do których możliwe jest merytoryczne rozstrzyganie. Dotyczy to należności składkowych, które są osobistymi płatnościami dłużnika jak również części składek, płaconych przez niego za ubezpieczonych wraz z odsetkami za zwłokę i z odsetkami za zwłokę od składek płaconych przez ubezpieczonych – mając na względzie zapisy art. 28 i 30-32 ustawy sus. Z treści decyzji wynika więc, że organ nie zastosował się w całości do żądania wniosku, przy czym mimo, że jego treść dotyczy różnych należności składkowych, nie stoi to na przeszkodzie w wydaniu jednej decyzji z zastosowaniem odpowiedniego trybu rozstrzygania o każdej z tych należności. Fakt, że co do części z nich należy orzec merytorycznie a w odniesieniu do części żądania strony nie jest to możliwe co nakazuje umorzenie postępowania, w żaden sposób nie stoi temu na przeszkodzie. Jeśli jednak organ zdecydował się na wydanie dwóch decyzji powinien dać temu wyraz w uzasadnieniu. Oczywiste przy tym jest, że Sąd nie neguje prawidłowości zastosowania umorzenia postępowania w odniesieniu do należności, które nie istnieją, czy w odniesieniu do których brak jest podstaw prawnych do rozważania możliwości ich umorzenia (składki płacone przez ubezpieczonych). W ocenie Sądu zbędne natomiast jest umorzenie jakiego dokonał organ w pkt 3 decyzji z [...] lutego 2011 r. w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy sus. Jeszcze raz należy podkreślić, że skarżący zawarł we wniosku żądanie umorzenia wszystkich należności. To, że powołał się na swoją trudną sytuację nie znaczy jednak, że nakładało to na organ konieczność umorzenia postępowania co do pewnych z nich w tak jak miało to miejsce we wspomnianym punkcie 3 decyzji na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy. Podkreślić bowiem należy, że należności, których dotyczy wspomniany punkt 3 decyzji mogą podlegać umorzeniu w oparciu o zasady wymienione w art. 28 ust. 1-3 i 4 ustawy sus, w związku z czym zasady ich umarzania w tym brak podstawy do zastosowania art. 28 ust 3a ustawy należy wskazać w uzasadnieniu decyzji. Ponadto należało wyjaśnić również, że umorzeniu podlegają kwoty niekwestionowanych należności, w związku z czym jeśli strona mimo tego decyduje się wśród innych okoliczności powołać zarzut przedawnienia w sytuacji prowadzonego już postępowania egzekucyjnego należało wskazać jej, że zarzut ten może dotyczyć tamtego postępowania. Mając powyższe okoliczności na uwadze i uznając, że w decyzji nie doszło do właściwego ustalenia i wyjaśnienia prawidłowej podstawy prawnej i faktycznej sprawy w sposób zrozumiały dla strony, zatem doszło do naruszenia treści art. 107 § 1 w zw. z art. 11 kpa, co miało znaczenie dla rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.