I FZ 19/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 1406/11 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 22 czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 1406/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił S.B. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji na wstępie swoich rozważań przedstawił treść oświadczeń skarżącego dotyczących sytuacji majątkowej oraz rodzinnej, w której znajdował skarżący w chwili składania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wynikało z nich, że skarżący nie posiada środków finansowych pozwalających na uiszczenie kosztów sądowych. Skarżący oświadczył m.in., że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją żoną oraz małoletnim synem, który pozostaje na ich utrzymaniu. Jedyny dochód rodziny stanowi wynagrodzenie żony, która pracuje jako pielęgniarka. Dochód ten zamyka się w kwocie 3.255 zł brutto miesięcznie i jest jednak obciążone tytułami egzekucyjnymi na kwotę 1.115,03 zł. W efekcie żona wnioskodawcy uzyskuje "do ręki" jedynie 1.030,10 zł. Strona nie posiada żadnych innych dochodów, ani majątku. W toku postępowania skarżący przedłożył dokumenty, z których wynikało, że nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych i nie pobiera żadnych świadczeń. Ponadto załączył zaświadczenie o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Wskazał również, że nieruchomość położona w D.należy do syna – M. B. Przedłożył również zaświadczenie o zarobkach małżonki oraz dokumenty, z których wynika, że wynagrodzenie to obciążone jest zajęciami komorniczymi, zawiadomienie o egzekwowaniu z rachunku żony skarżącego kwoty 987.382 zł oraz zaświadczenia o składanych zeznaniach podatkowych za 2010 r. Nadesłał również rachunki opłat za media: woda (182,06 zł); gaz (772,06 – za dwa miesiące); energia elektryczna (258,05 zł); usługi telekomunikacyjne (87,85 zł i 127,15 zł). Sąd I instancji, analizując powyższe informacje, uznał, że skarżący nie wykazał, aby spełniał warunki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na powyższą ocenę rzutowały przede wszystkim występujące w sprawie wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Sąd I instancji zwrócił bowiem uwagę na konieczność uwzględnienia sytuacji finansowej najstarszego syna skarżącego, którego dochody mogłyby mieć wpływ na możliwości finansowe wnioskodawcy w zakresie poniesienia kosztów postępowania. Sąd I instancji wskazał również na brak informacji co do tego, czy skarżący oraz jego małżonka zakończyli prowadzić działalność gospodarczą. Za Niejasne, w ocenie Sądu I instancji, były również informacje dotyczące nieruchomości położonej w B. w gminie P. W złożonym zażaleniu pełnomocnik skarżącego wniósł o zmianę powyższego postanowienia, ewentualnie jego uchylenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że działalność gospodarcza skarżącego pozostaje nadal zawieszona. Przypomniał ponownie, że jedyny dochód rodziny stanowi wynagrodzenie żony skarżącego, obciążone zresztą tytułami egzekucyjnymi. Wskazał również, że sytuacja majątkowa M.B. pozostaje bez wpływu na sytuację majątkową skarżącego, gdyż łączna wysokość kosztów sądowych postępowań toczących się przed WSA w Gliwicach pozostaje w oczywistej dysproporcji do dochodów osiąganych przez skarżącego i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywoływanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Za zasadne należy uznać wszystkie wywody Sądu I instancji odnoszące się do występujących w sprawie niejasności, uniemożliwiających dokonanie kompleksowej oceny sytuacji finansowej skarżącego. Na powyższe składa się okoliczność nieuwzględnienia najstarszego syna – M. B. - wśród osoby pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto, za niejasne należy uznać informacje odnoszące się do prowadzonej przez skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym działalności gospodarczej. Z danych zawartych w MSiG - Krajowym Rejestrze Sądowym wynika bowiem, że M. B. zasiada w zarządzie trzech spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, tj.: S., M. i A. Z informacji podanych w MSiG - Krajowym Rejestrze Sądowym wynika również, że członkiem zarządu Spółki S. jest skarżący, zaś dokonane wpisy nie wskazują aby działalność tejże Spółki uległa zakończeniu. Powyższe dane wskazują, że oświadczenia skarżącego wskazane na urzędowym formularzu PPF o przyznaniu prawa pomocy uznać należy za niepełne i mające obrazować sytuację finansową jedynie z perspektywy korzystnej dla skarżącego. Być może, jak zauważa w złożonym zażaleniu pełnomocnik strony skarżącej, uzyskiwane przez skarżącego i jego rodzinę (w tym i najstarszego syna) dochody pozostają w oczywistej dysproporcji do kosztów sądowych, które musi ponieść, jednakże nie zmienia to faktu, że podane przez skarżącego informacje są nie tylko niejasne, ale wręcz wskazują na chęć ukrycia przez skarżącego niewygodnych dla siebie okoliczności. Trzeba w tym miejscu raz jeszcze podkreślić, że zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie leży, aby uwiarygodnić okoliczności uzasadniające złożony wniosek. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami, w postaci braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Należy zatem przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że wątpliwości co do sytuacji finansowej oraz rodzinnej skarżącego, przedstawionej w toku postępowania prowadzonego w zakresie przyznania prawa pomocy, uniemożliwiają uwzględnienie złożonego wniosku. Powyższe okoliczności, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, nie uzasadniają bowiem rozstrzygnięcia ponad wszelką wątpliwość, że skarżący spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W świetle powyższych okoliczności, należy uznać, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i nie odpowiada prawu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.