I SA/Wa 1236/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącej M.Z. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Skarbu Państwa, decyzją z [...] maja 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia posiadania przez M.Z. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O.Z. i D.D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w W. przy ul. [...], województwo [...]. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że w dniu 23 stycznia 2008 r. M.Z. złożyła do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O.Z. i D.D. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w W., na którą składają się grunty budowlane o powierzchni [...] m2 oraz niezabudowane o powierzchni [...] m2, w tym dwa murowane jednopiętrowe budynki mieszkalne, jeden parterowy drewniany mieszkalny, jeden parterowy budynek gospodarczy. Z kopii arkusza nieruchomości i budynków nr [...] blok nr [...] Centralnego Biura Statystycznego W. z [...] sierpnia 1932 r. wynika, że O.D. była właścicielką nieruchomości przy ul. [...], której obszar ogólny wynosi [...] m2, na którym znajdują się [...] budynki w tym [...] przeznaczone do mieszkania. Z zaświadczenia z Centralnego Archiwum Państwowego Litewskiej SRR z [...] czerwca 1989 r. wynika, że O.D. do listopada 1940 r. była właścicielką budynku mieszkalnego w W. przy ul. [...], który został znacjonalizowany w 1940 r. Z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z [...] listopada 1991 r. sygn. akt [...] wynika, że O.D. zmarła 29 grudnia 1949 r. ostatnio była stale zamieszkała w W.. Z tego faktu organ wyprowadził wniosek, że O.D. nie opuściła byłego terytorium RP z przyczyn związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. zatem nie spełniła przesłanki wynikającej z art. 1 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. Wobec tego nie mogła nabyć prawa do rekompensaty a zatem jej następcy prawni prawa takiego również nie mogli nabyć. Z kopii postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z [...] listopada 1991 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po O.D. na podstawie ustawy nabyły jej dzieci: córka O.Z. z domu D. i syn D.D. po ½ części każde z nich. Wnioskodawczyni M.Z. jest spadkobierczynią po O.Z. z domu D.. O.Z. z domu D. – matka wnioskodawczyni ewakuowała się do L. w dniu 17 lutego 1945 r. wraz z mężem W.Z. i córką M.Z.. Z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii wyroku Sądy Rejonowego W. z [...] października 1999 r. sygn. akt [...] wynika, że D.D. i O.Z. pozostali na terenach nie stanowiących obecnie obszaru Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi w latach 1939-1945 prawo współwłasności w udziałach wynoszących odpowiednio dla każdego ½ w majątku nieruchomym, położonym w W. przy ul. [...]. Z akt sprawy wynika ponadto, iż pierwotnym właścicielem spornych nieruchomości była O.D., która zmarła w 1949 r. i nie opuściła byłych terenów RP. Spadkobiercami jej są z kolei O.Z. i D.D., a więc osoby wskazane w powołanym wyroku jako te, które pozostawiły przedmiotowe nieruchomości. Niewątpliwy jest również fakt, że spadkobiercy O.D. opuścili byłe terytorium RP przed jej śmiercią, natomiast status następców prawnych uzyskali dopiero w 1949 r. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w momencie opuszczenia byłego terytorium RP O.Z. nie przysługiwał status współwłaścicielki spornych nieruchomości skoro w momencie opuszczenia Kresów Wschodnich nie była współwłaścicielem tych nieruchomości to prawo do rekompensaty nie może być potwierdzone na rzecz jej następcy prawnego M.Z.. Odnośnie wyroku Sądu Rejonowego dla W. z [...] października 1999 r. sygn. akt [...] organ odwoławczy stwierdził, że treść tego wyroku "mówi ogólnie" o pozostawieniu nieruchomości bez wskazania czy osoby w tym rozstrzygnięciu wymienione były właścicielami lub współwłaścicielami w momencie kiedy opuszczały Kresy Wschodnie. W ocenie organu jest on związany tylko opisem mienia wskazanym w powołanym wyroku natomiast ustaleń dotyczących posiadania statusu właściciela na czas pozostawienia nieruchomości organ dokonał samodzielnie na podstawie zebranych dowodów. W skardze na decyzje Ministra Skarbu Państwa M.Z. zarzuciła przedmiotowej decyzji naruszenie: 1. art. 7 ust. 2 w związku z art. 2 pkt. 1, art. 3 ust. 2 i art. 6 ust. 1 pkt. 1 i ust. 4 pkt. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) w zw. z art. 365 § 1 kpc poprzez przyjęcie, że nie zostały spełnione przesłanki z ustawy pozwalające na potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O.Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na fakt, że "Pani O.Z. z domu D. nie przysługiwał status właściciela spornych nieruchomości pomimo udowodnienia przez M.Z., złożonym do akt postępowania wyrokiem Sądu Rejonowego dla W. II Wydziału Cywilnego z dnia [...] października 1999 r. sygn. akt [...] ustalającym, że "D.D. i O.Z. pozostawili na terenach nie stanowiących obecnie obszaru Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi w latach 1939-1945 prawo współwłasności w udziałach wynoszących odpowiednio dla każdego ½ w majątku nieruchomym, położonym w W. przy ul. [...] (...)", posiadania przez O.Z. statusu współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości, 2. art. 6, 7, 8 i art. 80 kpa w zw. z art. 365 § 1 kpc poprzez nieuznanie przez Ministra Skarbu Państwa zasady związania organów prawomocnym orzeczeniem sądów powszechnych i przyjęcie, że "organ związany jest opisem mienia wskazanym w wyroku sądowym. Ustalenia, dotyczące posiadania statusu właściciela na czas pozostawienia nieruchomości dokonuje natomiast samodzielnie na podstawie dowodów zebranych w sprawie" pomimo przedstawienia przez Stronę wyroku Sądu Rejonowego dla W. II Wydziału Cywilnego z dnia [...] października 1999 r. sygn. akt [...] ustalającego, "że D.D. i O.Z. pozostawili na terenach nie stanowiących obecnie obszaru Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi w latach 1939-1945 prawo współwłasności w udziałach wynoszących odpowiednio dla każdego ½ w majątku nieruchomym położonym w W. przy ul. [...], 3. art. 107 § 3 kpa poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji polegające na niewyjaśnieniu stronie, na jakich dowodach organ oparł swoje rozstrzygnięcie, jakim dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej ze wskazaniem dlaczego, jak również na nieodniesieniu się przez Ministra Skarbu Państwa do zarzutów skarżącej podniesionych w odwołaniu od decyzji Wojewody. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] i o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Skarnu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawskie zważył co następuje: Skarga jest zasadna gdyż decyzje organów obu instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Organy orzekające w niniejszej sprawie odmówiły M.Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez O.Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, położonej w W., województwo [...]. Powodem odmowy było ustalenie przez organy, że M.Z. nie wykazała, w sposób przewidziany przepisami ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), że jej matka O.Z. w dacie repatriacji była właścicielką nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP. Organy nie uznały, że dowodem potwierdzającym prawa własności do takiej nieruchomości jest prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla W. z [...] października 1999 r. sygn. akt [...] i dokonały własnych ustaleń w tym zakresie, które doprowadziły do oceny, że O.Z. takiej nieruchomości nie była właścicielką w dacie repatriacji, która jest bezsporna i miała miejsce w daniu 17 lutego 1945 r. Zdaniem organu powołany wyrok dotyczy potwierdzenia jakie nieruchomości zostały pozostawione nie wskazuje jednak czy osoby w nim wymienione były właścicielami wymienionych w nim nieruchomości w dacie repatriacji. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji (...) do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Natomiast przepis art. 6 ust. 4 pkt 3 powołanej ustawy stanowi, że dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 mogą być w szczególności dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych państw wymienionych w tym przepisie. Skarżąca spełniła wymóg określony w przytoczonych przepisach, gdyż dołączyła do wniosku odpis wyroku Sądu Rejonowego dla W. z [...] października 1999 r. sygn. akt [...]. W wyroku tym zostało ustalone, że D.D. i O.Z. pozostawili na terenach nie stanowiących obecnie obszaru Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi w latach 1939 – 1945 prawo współwłasności w udziałach wynoszących odpowiednio dla każdego ½ w majątku nieruchomym położonym w W. przy ul. [...] szczegółowo opisanym w sentencji. Przepis art. 365 § 1 kpc stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Tak więc sentencją powołanego wyroku Sądu Rejonowego związane są organy administracji publicznej jak i sądy orzekające w niniejszej sprawie. Wyrok ten wiąże zatem nie tylko co do opisu wskazanych w nim nieruchomości ale także co do tego, że wskazane w nim osoby pozostawiły w związku z działaniami wojennymi w latach 1939 -1945 prawo współwłasności do tych nieruchomości w podanych udziałach, a także co do tego gdzie majątek był położony. Wobec związania treścią tego wyroku niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy własnych ustaleń odnośnie tego kto był właścicielem mienia. Należy mieć na uwadze, że w dacie wydawania przedmiotowego wyroku obowiązywał przepis art. 212 ust. 4 i 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten przewidywał możliwość skorzystania z tzw. prawa zaliczenia przez osobę, która wykazała, że jest właścicielem pozostawionego mienia lub spadkobiercą takiej osoby. W sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca jest w całości spadkobiercą praw po O.Z.. Przepis art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. stanowi, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, a więc przepis ten wymaga aby wnioskodawca wykazał się dowodem świadczącym, że on lub jego spadkodawca był właścicielem takiej nieruchomości. Z powyższych względów Sąd uznał, że organy błędnie ustaliły, że z załączonego do wniosku wyroku z [...] października 1999 r. nie wynika by O.Z. – spadkodawczyni skarżącej, pozostawiła poza obecnymi granicami RP nieruchomości stanowiącej jej współwłasność. Odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty tylko z tego powodu narusza przepis art. 7 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r., a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonych decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę organ oceni spełnienie przez skarżącą przesłanek do uzyskania prawa do rekompensaty przewidzianych w ustawie z 8 lipca 2005 r. uwzględniając zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawą. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.