II GSK 491/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Rady Izby Notarialnej w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1688/11 w sprawie ze skargi Rady Izby Notarialnej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1688/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), oddalił skargę Rady Izby Notarialnej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. o powołaniu M. S. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w [...]. Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko Ministra Sprawiedliwości. Organ ten stwierdził, że w dniu [...] listopada 2010 r. M. S. wystąpił do Ministra Sprawiedliwości o powołanie na stanowisko notariusza w trybie art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.). Działając jako organ opiniodawczy w rozumieniu art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a."), Rada Izby Notarialnej w [...] w uchwale nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. negatywnie zaopiniowała wspomniany wniosek M. S., stwierdzając w szczególności, że potrzeby społeczne w zakresie dostępności usług notarialnych na terenie [...] "są zaspokojone ponad miarę". Mimo takiej opinii samorządu notarialnego, Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 10, art. 11 ust. 1 pkt 1-3, 7 i art. 12 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie - decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. powołał M. S. na notariusza i wyznaczył mu siedzibę kancelarii notarialnej w [...]. Organ administracji uznał, że wnioskodawca spełnia przesłankę rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Z kolei odnosząc się do kwestii wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...], Minister Sprawiedliwości stwierdził, że przepisy Prawa o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości, zaś liczba notariuszy i sporządzanych przez nich aktów notarialnych są jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia kolejnych kancelarii notarialnych. Organ administracji powołał się przy tym na zwiększone zapotrzebowanie na usługi notarialne w [...], wynikające m.in. z nieuniknionego ekonomicznego i społecznego rozwoju miasta. Rada Izby Notarialnej nie zgodziła się z decyzją Ministra Sprawiedliwości i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że tworzenie kolejnych kancelarii w tej samej miejscowości nie powinno prowadzić do załamania rentowności istniejących kancelarii oraz podnosząc, iż działające kancelarie w [...] oraz w miastach ościennych zaspokajają całkowicie potrzeby społeczne. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymał jednak w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Odnosząc się do kwestii siedziby kancelarii notarialnej, organ administracji stwierdził, iż Rada Izby Notarialnej nie przedstawiła żadnych zasługujących na uwzględnienie argumentów, które przemawiałyby przeciwko wyznaczeniu tejże siedziby w [...]. Minister wskazał, że w mieście tym działa 22 notariuszy, przy czym - zważywszy na ogólna liczbę ludności (307 699 osób) - na jednego notariusza przypada 13 986,32 mieszkańców. Zdaniem organu, mimo takiej liczby notariuszy zapotrzebowanie na usługi notarialne jest nadal duże, skoro liczba dokonywanych przez nich czynności nie odbiega znacząco od średniej w Izbie [...], a niekiedy wręcz tę średnią przekracza. Powołując się na dane statystyczne Ministerstwa Sprawiedliwości, organ administracji stwierdził, że w 2010 r. średnio miesięcznie jeden notariusz w [...] sporządzał 64,3 aktów notarialnych (przy średniej w Izbie 67,3) oraz dokonał średnio miesięcznie 334,08 innych czynności notarialnych (przy średniej w Izbie 260,5). Zdaniem Sądu pierwszej instancji, decyzje Ministra Sprawiedliwości nie naruszały prawa i wobec tego skarga Rady Izby Notarialnej podlegała oddaleniu. Sąd stwierdził, że w decyzji o powołaniu notariusza wyodrębnia się dwa elementy - podmiotowy, który dotyczy powołania na to stanowisko i przedmiotowy, tj. tworzący kancelarię przez wyznaczenie jej siedziby. Sąd zaznaczył przy tym, że rozstrzygnięcie organu zostało zaskarżone wyłącznie w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...]. W ocenie Sądu pierwszej instancji, rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii zostało oparte na prawidłowo ustalonych przesłankach. Sąd uznał, że ustalenia organu w tym zakresie są wyczerpujące i wynikają z zebranego na użytek tej sprawy materiału dowodowego, na który składają się m.in. przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji informacje statystyczne na temat liczby mieszkańców [...], działających tam notariuszy/kancelarii notarialnych oraz średniej miesięcznej sporządzanych przez nich aktów notarialnych i wykonywanych innych czynnościach notarialnych – na tle średniej tych aktów i innych czynności sporządzanych/wykonywanych w skali całej Izby Notarialnej w [...]. Zdaniem Sądu, oceny tych danych nie zmienia podnoszony w skardze argument, że na dzień 12 lipca 2011 r. liczba notariuszy w [...] wynosiła 24, co oznacza mniejszą odpowiednio liczbę mieszkańców przypadających w tej dacie na 1 notariusza. Nawet liczba wynikająca z wyliczeń skarżącej, to jest 12 824 mieszkańców na 1 notariusza w 2011 r. (przy 13 986,32 mieszkańców na 1 notariusza wskazanych przez organ według danych z 2010 r.) nie uzasadnia wniosku o istotnym zmniejszeniu się potrzeb na usługi notarialne na terenie [...], gdyż w analizowanej skali tych potrzeb nie jest to różnica duża. Za nieprzekonywujący uznał Sąd również argument skarżącej na temat zmniejszania się liczby aktów i innych czynności notarialnych w 2011 r., bowiem uwzględniając tendencje rozwojowe miasta (także jego przemysłową konotację i aglomeracyjny charakter) nie sposób przesądzać o utrwaleniu się takiego zjawiska na przyszłość, a wręcz odwrotnie - w okolicznościach ekonomiczno-społecznych, w jakich miasto jest osadzone, należy przewidywać wzrost zapotrzebowania na usługi notarialne. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ilość czynności notarialnych i liczba kancelarii notarialnych na danym terenie nie mogą być uznawane za decydujący argument przy decydowaniu o utworzeniu tam kolejnej kancelarii zgodnie z wnioskiem kandydata, który spełnia ustawowe kryteria powołania na stanowisko notariusza. Odmienny pogląd narażałby organ na zarzut naruszenia zasady ochrony słusznego interesu strony. Sąd uznał ponadto, że większa liczba kancelarii notarialnych na danym terenie (w tym na terenie [...]) leży w interesie społecznym, rozpatrywanym przez pryzmat ochrony interesów osób w przyszłości korzystających z usług notarialnych, bowiem każda nowa kancelaria zwiększa dostępność do tych usług. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożyła Rada Izby Notarialnej w [...]. Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi: • naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 10 ustawy Prawo o notariacie w związku z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. Nr 42, poz. 188) poprzez przyjęcie, że na obszarze [...] istnieją niezaspokojone potrzeby na usługi notarialne i będące tego skutkiem nieuzasadnione wyznaczenie siedziby kolejnej kancelarii notarialnej w tym mieście, • naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt b) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo że zaskarżona decyzja naruszała - co podniesiono w skardze do WSA - art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 7, art. 75 i art. 80 k.p.a., a zatem powinna zostać uchylona na mocy art. 145 § 1 pkt b) p.p.s.a., 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez brak należytego ustosunkowania się do zarzutu podniesionego przez skarżącą, dotyczącego błędnej wykładni i zastosowania art. 10 ustawy Prawo o notariacie w zw. z § 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego, 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ II instancji dokonał ponownego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, a nie jedynie skontrolował decyzję organu I instancji, a w konsekwencji nie uchylenie skarżonej decyzji. W uzasadnieniu strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła w szczególności, że w decyzjach Ministra Sprawiedliwości nie ma wyczerpującej analizy okoliczności faktycznych w kwestii lokalizacji kancelarii notarialnej M. S. w [...]. Brak jest zwłaszcza szerszych rozważań związanych z kwestią zapewnienia bieżącej obsługi notarialnej w [...] w postaci specyfiki i rodzaju czynności notarialnych w tym rejonie oraz aktualnej analizy danych statystycznych, stanowiących podstawę ustalenia dostępności do usług notarialnych w tej miejscowości (cytowane przez Ministra Sprawiedliwości dane za 2010 r. były w dniu wydawania decyzji nieaktualne i nie odpowiadały rzeczywistemu stanowi faktycznemu). Zdaniem Rady Izby Notarialnej, nie istnieje konieczność tworzenia kolejnej kancelarii notarialnej na terenie [...]. Wydana w sprawie decyzja o powołaniu na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii w [...] przeczy zasadom celowego i racjonalnego rozmieszczenia kancelarii notarialnych. Kancelarie dotychczas działające w [...] oraz miastach ościennych całkowicie zaspokajają potrzeby społeczne. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie środka odwoławczego strony skarżącej. Stwierdził, że merytoryczne zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Niezależnie od tego Minister Sprawiedliwości stwierdził, że skarga kasacyjna podlega oddaleniu z przyczyn formalnych, bowiem Rada Izby Notarialnej nie posiada interesu prawnego do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony (art. 28 k.p.a.). Ponadto, w tym samym postępowaniu ten sam organ nie może występować jednocześnie jako strona postępowania i jako organ współdziałający w trybie art. 106 k.p.a. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Rady Izby Notarialnej cofnął zarzut sformułowany w punkcie 1. skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wyrażona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd ten nie jest władny badać, czy Sąd pierwszej instancji naruszył inne jeszcze przepisy niż wskazane w skardze kasacyjnej. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na obydwu podstawach ustawowych wymienionych w art. 174 p.p.s.a., w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty postawione w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. okazały się nieusprawiedliwione, a ponadto zredagowane z pominięciem wykazania przesłanki "istotnego wpływu na wynik sprawy". Pierwszy zarzut, obejmujący naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt b) p.p.s.a., został cofnięty przez pełnomocnika strony skarżącej na rozprawie w dniu 25 czerwca 2013 r. Należy dodać, że skarga kasacyjna nie zawierała uzasadnienia tego zarzutu. Drugi z przytoczonych zarzutów dotyczący naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a jest całkowicie bezzasadny. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć tylko wtedy, gdy orzeczenie nie pozwala jednoznacznie ustalić, jakimi przesłankami kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia. Taka sytuacja nie wystąpiła w tej sprawie, a podnoszona przez autora skargi okoliczność, że Sąd pierwszej instancji nienależycie ustosunkował się do zarzutu dotyczącego błędnej wykładni i zastosowania art. 10 ustawy Prawo o notariacie w związku z § 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego, mogłaby stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Dla stwierdzenia niezasadności zarzutu naruszenia omawianego przepisu wystarczające jest to, że strona nie podnosi, aby z treści zaskarżonego wyroku nie wynikało stanowisko Sądu pierwszej instancji co do wskazanego wyżej zarzutu. W drodze zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować "kompletność" uzasadnienia a nie prawidłowość merytoryczną. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Nadto, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika jasne stanowisko Sądu pierwszej instancji w kwestii. braku planu siedzib kancelarii. Sąd ten bowiem stwierdził, że: "z przepisów ustawy i rozporządzenia nie wynika, żeby plan ten miał w sprawie powołania notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii charakter bezwzględnie wiążący. Zatem nawet jego sporządzenie nie mogłoby determinować w sposób ostateczny stanowiska organu w takim postępowaniu, gdyż postępowanie to winno w każdym przypadku jego prowadzenia uwzględniać przede wszystkim kryterium zapewnienia dostępności korzystania z usług notariuszy, skoro powołując notariat przewidziano równocześnie instytucję przymusu notarialnego". Za nieusprawiedliwiony należało uznać również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. Uzasadniając ten zarzut strona skarżąca podniosła, że Minister Sprawiedliwości ograniczył się do skontrolowania swojej wcześniejszej decyzji, nie dokonując ponownie jej rozpatrzenia we wszystkich aspektach, a w szczególności pominął argumenty strony odnoszące się do aktualnych danych statystycznych oraz nie ocenił w związku z tym stopnia dostępności do usług notarialnych na analizowanym obszarze oraz nie ustosunkował się do zasadności wyznaczenia kolejnej siedziby kancelarii w [...]. Zdaniem Rady Izby Notarialnej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ nie dokonał realizacji zasady zawartej w art. 7 i art. 77 k.p.a. tj. wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz dogłębnego wyjaśnienia sprawy. W ocenie autora skargi kasacyjnej, organ naruszył w ten sposób obowiązek merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił słuszności tego zarzutu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ powtórnie rozpatrzył sprawę merytorycznie, nie naruszając obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Minister Sprawiedliwości rozważył wszystkie okoliczności istotne dla oceny wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w [...]. W uzasadnieniu decyzji podano informacje statystyczne na temat liczby mieszkańców [...], działających tam notariuszy/kancelarii notarialnych, średniej miesięcznej sporządzanych przez nich aktów i wykonywanych innych czynności notarialnych, z uwzględnieniem średniej w Izbie [...]. Organ wskazał również, że liczba notariuszy i sporządzanych przez nich aktów notarialnych stanowią jedynie wskazówkę określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia nowych kancelarii notarialnych i nie mogą jednak być podstawą do odmowy wyznaczenia siedziby zgodnie z wnioskiem kandydata. Odmienne stanowisko upoważniałoby do stwierdzenia, że w postępowaniu administracyjnym naruszona została zasada słusznego interesu strony zawarta w art. 7 k.p.a. Również interes społeczny przemawia za tym, aby popyt na usługi notarialne był zaspokajany w coraz szerszym zakresie, tak żeby zapewnić obywatelom swobodny dostęp do usług notarialnych. Nadto organ miał na uwadze ekonomiczny i społeczny rozwój [...] w przyszłości. Dane statystyczne z 2011 r. nie podważają ustaleń dokonanych w zaskarżonej decyzji, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji. Odnosząc się do celowości utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej na terenie miasta, zarówno organ, jak i Sąd argumentowali, że zgodnie z art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania kandydata na stanowisko notariusza - które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii - tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów z art. 11 – 13 ustawy. Kandydat spełnia te wymogi, a strona skarżąca nie stawiała w skardze zarzutów co do parametrów lokalu wskazanego na kancelarię. Podsumowując, brak jest usprawiedliwionych podstaw, do postawienia Sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego – to jest art. 10 Prawa o notariacie w związku z § 11 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego – poprzez przyjęcie, że na terenie [...] istnieją niezaspokojone potrzeby na usługi notarialne i będące tego skutkiem nieuzasadnione wyznaczenie kolejnej kancelarii notarialnej w tym mieście, należy w pierwszej kolejności wskazać, że zarzut ten w istocie zmierza do podważenia ustaleń faktycznych. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zakwestionowania ustaleń faktycznych. Jest to niedopuszczalne przede wszystkim z tego powodu, że dopiero prawidłowe ustalenia faktyczne mogą stanowić podstawę do zastosowania normy prawa materialnego. Niezależnie od uwag poczynionych wyżej, należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji właściwie odczytał treść omawianych przepisów, jak również dokonał prawidłowej subsumcji tych przepisów do ustalonego w sprawie i przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia stanu faktycznego, który nie został skutecznie podważony w skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie, powołanie notariusza i wyznaczenie siedziby jego kancelarii następuje po zasięgnięciu opinii, a nie po uzyskaniu zgody właściwej izby notarialnej. Opinia wydana w trybie art. 10 § 1 ustawy Prawo o notariacie w związku z art. 106 § 1 k.p.a. podlega ocenie na takiej samej zasadzie jak pozostałe dowody składające się na materiał dowodowy. Natomiast w myśl art. 10 § 3 ustawy Prawo o notariacie Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza - które łączy się z wyznaczeniem siedziby kancelarii - tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11 - 13. Natomiast plan siedzib kancelarii notarialnych, którego ustalenie jest czynnością Ministra Sprawiedliwości z zakresu nadzoru nad notariatem stosownie do § 11 pkt 4 ww. rozporządzenia, nie ma charakteru bezwzględnie wiążącego w sprawie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii. Przepisy ustawy Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości, zatem przypisanie planowi charakteru obligatoryjnego elementu procedury podejmowania decyzji w tych sprawach oznaczałoby wyjście poza kryteria ustawowe określone w art. 11 – 13 tej ustawy. Skoro kandydat na notariusza spełniał wszystkie ustawowe wymogi określone w art. 11 pkt 1 - 3, 7 i art. 12 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie, to nie można skutecznie postawić zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 10 tej ustawy. Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd prezentowany w dotychczasowym orzecznictwie, że samorząd notarialny jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniach administracyjnych toczących się w sprawach powołania i odwołania notariuszy. Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.