I OZ 364/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1824/11 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1824/11 w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1824/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1824/11 w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1824/11, po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...]. Zgodnie z art. 139 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., doręczono skarżącemu, w dniu 30 listopada 2011 r., odpis sentencji w/w wyroku, pouczając o treści art. 141 § 2 p.p.s.a. Pismem z dnia 30 listopada 2011 r. W.K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Powyższe pismo stanowiło jednocześnie osobiście sporządzoną przez skarżącego skargę kasacyjną, która postanowieniem Sądu z dnia 15 lutego 2012 r. została odrzucona. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 4 stycznia 2012 r. przyznał W.K. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie z urzędu radcy prawnego, w dniu 7 lutego 2012 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. nadesłała do Sądu informację o wyznaczeniu radcy prawnego M.B. pełnomocnikiem z urzędu skarżącego. Pismem nadanym w dniu 15 lutego 2012 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik W.K. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz złożył stosowny wniosek. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dowiedział się w dniu 9 lutego 2012 r., kiedy to otrzymał stosowne pismo z Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych. Z aktami niniejszej sprawy zapoznał się w dniu 10 lutego 2012 r. Stwierdził ponadto, że skarżący w okresie siedmiodniowym na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wniósł pismo zatytułowane skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odmawiając zaskarżonym postanowieniem przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że jako brak winy nie mogą zostać zakwalifikowane nieuwaga bądź zaniedbanie leżące po stronie skarżącej. Zaznaczył, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Sąd uznał wobec powyższego, że nie można przyjąć, że skarżący bez swojej winy uchybił terminowi. W.K. został prawidłowo pouczony w piśmie Sądu z 22 listopada 2011 r., przy którym przesłany został odpis wyroku z 18 listopada 2011 r., o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę w terminie 7 dni, od dnia doręczenia odpisu orzeczenia. Wskazano, że W.K., jak każda osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, ponosi odpowiedzialność w sferze prawnej za swoje działania. Tym bardziej, iż skarżący był już stroną licznych postępowań zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, które inicjował wnoszonymi skargami. Ponadto Sąd I instancji podał, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest czynnością skomplikowaną i nie wymaga przymusu adwokacko-radcowskiego. Niezłożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a jedynie wystąpienie o przyznanie prawa pomocy obciąża stronę i nie stanowi przesłanki wyłączającej winę. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W.K., reprezentowany przez radcę prawnego. Zarzucając naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niewłaściwym przyjęciu, iż skarżący nie zdołał uprawdopodobnić okoliczności, które wskazują na brak winy po jego stronie w uchybieniu terminu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W piśmie powyższym podniesiono, że pełnomocnik skarżącego zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu otrzymał w dniu 9 lutego 2012 r., z aktami sprawy zapoznał się w dniu 10 lutego 2012 r., a wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostały wysłane do Sądu dnia 15 lutego 2012 r. Sam fakt ustanowienia pełnomocnika z urzędu w dniu, kiedy wiadomo już było, iż skarżącemu upłynął termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest okolicznością wystarczającą, by pełnomocnikowi z urzędu przywrócić ten termin. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności w postępowaniu możliwe jest tylko wtedy, gdy uchybienie to nastąpiło bez winy strony. Art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...) Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (vide np. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, str. 333 i 334). Należy przy tym brać pod uwagę uchybienia spowodowane nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z kolei art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, iż ciężar wykazania braku winy spoczywa na stronie, która domaga się przywrócenia i która winna we wniosku wskazać okoliczności uprawdopodabniające brak swojej winy w uchybieniu. W niniejszej sprawie W.K. we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wskazał na żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu. Argumentacja zawarta w zażaleniu, która zmierza do wykazania okoliczności przemawiających za brakiem zawinienia skarżącego w uchybieniu terminu nie mogła być uznana za wystarczającą do uwzględnienia wniosku. Sam fakt przyznania skarżącemu prawa pomocy i ustanowienia pełnomocnika z urzędu już po terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie przesądza o zasadności złożonego przez wyznaczonego pełnomocnika, z uchybieniem terminu, wniosku w tym względzie. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że W.K. nie wykazał, aby uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 listopada 2011 r. nastąpiło bez jego winy. Stanowisko to uznać trzeba za zasadne. Zgodzić się bowiem należy z Sądem I instancji, że okoliczności, na jakie powołał się skarżący nie mogły stanowić przesłanki przywrócenia terminu. Zauważyć trzeba, że W.K. w ogóle nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie można przyjąć, że skarżący nie wiedział o konieczności wystąpienia z takim wnioskiem, szczególnie wobec faktu, iż pouczony został o takim wymogu w piśmie Sądu z dnia 22 listopada 2011 r. Skoro więc nie istniały przeszkody w złożeniu przez skarżącego właściwego wniosku w terminie – a podkreślenia wymaga fakt, że do dokonania tej czynności nie jest wymagana pomoc profesjonalnego pełnomocnika, to nie można uznać, aby okoliczności, na jakie powołał się ustanowiony w sprawie pełnomocnik, przemawiały za przywróceniem uchybionego terminu. Jak podniósł Sąd I instancji skarżący posiada pełną zdolność do czynności prawnych, nie jest osobą częściowo, ani całkowicie ubezwłasnowolnioną. W związku z czym niezłożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie, a jedynie wystąpienie o przyznanie prawa pomocy, obciąża przede wszystkim jego osobę i nie stanowi przesłanki wyłączającej jego winę. Tymbardziej, że jak zauważył to Sąd I instancji, W.K. jest stroną licznych, inicjowanych przez siebie postępowań sądowoadministracyjnych. Uznać zatem trzeba, iż strona nie zachowała należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw, a wskazane przeszkody nie należały do nie dających się przezwyciężyć, zatem nie można było przyjąć, iż niezłożenie wniosku w terminie nastąpiło bez winy strony. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu o przyznanie mu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną, należnego mu od Skarbu Państwa, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż stosownie do art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniosek taki rozpoznaje wojewódzki sąd administracyjny. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć temu Sądowi stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.