II SAB/Kr 128/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2011 r. sprawy ze skargi B. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. do wydania w terminie jednego miesiąca aktu administracyjnego w postępowaniu wszczętym na wniosek B. M. z dnia 27 października 2005 roku w przedmiocie stwierdzenia samowoli budowlanej na działce nr "1" w miejscowości T.. II. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. na rzecz skarżącego B. M. kwotę 100 zł (słownie sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [....] 2011 r. B.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. W skardze podniósł, że na skutek złożonego przez niego wniosku z dnia [....] 2005 r. organ wszczął postępowanie w sprawie wybudowania studni na działce nr [....] przez Z.M. i W.M. W toku postępowania ustalono, że jest to samowola budowlana. W dniu [....] 2007 r. organ wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania z urzędu, które na skutek złożonego zażalenia zostało uchylone przez organ odwoławczy. Następnie decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia 19 stycznia 2010 r. prowadzone postępowanie zostało umorzone. Powyższa decyzja została z kolei uchylona przez [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Zdaniem skarżącego z powyższego wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uchyla się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W związku z powyższym skarżący uznał za zasadne złożenie skargi na nienależyte wykonywanie zadań przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zaznaczył, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. ustalił nowy termin załatwienia sprawy do dnia 9 maja 2011 r. Do dnia wniesienia skargi sprawa nie została jednak rozstrzygnięta. Skarżący podniósł, że terminy określone w art. 35 k.p.a. nie są przez organ przestrzegane, naruszony jest również art. 36 k.p.a. W związku powyższym wnosi o zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. do przestrzegania terminów określonych w art. 35 k.p.a. oraz wymierzenie grzywny za uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. podał, że kilkakrotnie ustalał nowy termin załatwienia sprawy dotyczącej samowoli budowlanej na działce nr [....] w T. Spowodowane to było tym, że zgromadzony materiał dowodowy nie wyjaśniał wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a zatem niezbędne było jego uzupełnienie i zgromadzenie wszelkich dostępnych materiałów dowodowych. Wyznaczanie nowych terminów załatwienia sprawy związane było również z brakami kadrowymi w Inspektoracie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a powyższego przepisu. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Jeżeli załatwienie sprawy wymaga postępowania wyjaśniającego to jego zakończenie powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). W przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczynę zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie w przypadku zwłoki z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.). Przekroczenie terminów wskazanych w art. 35 k.p.a. lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 k.p.a., oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem, w określonym przepisami prawa terminie, decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu jest w ocenie sądu nie tylko dopuszczalna, ale także zasadna. Wskazać należy, że w sprawach skarg na bezczynność sąd orzeka biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia. Celem skargi na bezczynność nie jest bowiem samo stwierdzenie, że organ administracji pozostawał w bezczynności, lecz spowodowanie ustania stanu bezczynności (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SAB/Wa 205/07). Przedstawiony przez skarżącego i niekwestionowany przez organ stan faktyczny sprawy w dacie zamknięcia rozprawy wskazuje bez wątpienia, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. mimo wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej pozostaje w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 27 października 2005 r. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 52 p.p.s.a. wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne po wyczerpaniu przysługujących stronie środków zaskarżenia. Z treści art. 37 k.p.a. wynika , że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wyczerpanie trybu w art. 37 k.p.a. jest warunkiem wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarżący dniu [....] 2011 r. skierował w do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. pismo stanowiące częściowo (poza złożeniem skargi w trybie skargowo-wnioskowym) zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Tryb wniesienia skargi został zatem w niniejszej sprawie zachowany Z akta administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [....] października 2005 r. skarżący wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu studni. Wszczęte na skutek w/w wniosku postępowanie postanowieniem z dnia 2 lutego 2007r. zostało zawieszone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Na skutek zażalenia złożonego przez skarżącego powyższe postanowienie zostało uchylone i organ przystąpił do ponownego rozpatrzenia sprawy. W dniu 19 stycznia 2010 r. wydał decyzję o umorzeniu prowadzonego postępowania, która została uchylona przez [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 22 czerwca 2010 r., a akta przedmiotowej sprawy zostały przekazane organowi I instancji w dniu 4 października 2010 r. Kolejną czynność jaką podjął organ w prowadzonym postępowaniu była wizja lokalna, która została przeprowadzona w dniu [....] 2011 r. Mając na uwadze powyższe, podkreślić należy, że w sytuacji, gdy doszło do wszczęcia postępowania w sprawie administracyjnej organ ma obowiązek jego zakończenia we właściwej formie procesowej i w terminach przewidzianych w art. 35 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie, od dnia zwrotu akt postępowania organowi I instancji tj. 4 października 2010 r. doszło do wielokrotnego naruszenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. terminów załatwienia sprawy określonych w art. 35 § 3 k.p.a. gdyż organ nie tylko nie załatwił sprawy w przewidzianych w powołanym przepisie terminie, ale także nie podjął czynności zmierzających do niezwłocznego jej zakończenia, czym naruszył również wyrażoną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości i prostoty postępowania. Niewątpliwie w słusznym interesie obywateli leży, by organy administracji publicznej działały wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do załatwienia sprawy, co nakazuje właśnie art. 12 § 1 k.p.a. W celu zapewnienia ochrony tej zasadzie ustawodawca ustanowił wymogi proceduralne, które należy dochować w przypadku, gdy dana sprawa nie może być załatwiona w ustawowym terminie. Należy tu wskazać przede wszystkim powołane wcześniej art. 35-36 k.p.a. zawierające reguły postępowania w zakresie terminowości załatwiania sprawy. Zaznaczyć należy, że także wcześniejszy sposób prowadzenia postępowania tj. od dnia złożenia wniosku przez skarżącego w 2005 r. wskazuje na notoryczne naruszanie przez organ wskazanych terminów załatwienia sprawy i nieuprawnione powstrzymywanie się od wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Samo zawiadamianie skarżącego w trybie art. 36 k.p.a. o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie nie zmienia faktu, iż organ pozostawał w bezczynności. Podkreślić należy, że procedura przewidziana w art. 36 k.p.a. służy informowaniu stron o przyczynach niedotrzymywania przez organy terminów załatwiania spraw i nie może być traktowana jako usprawiedliwienie dla bezczynności. Nie można uznać za usprawiedliwione przyczyny bezczynności wskazywane przez organ tj. znaczną ilość prowadzonych postępowań administracyjnych i brakami kadrowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SAB/Po 14/08 stwierdził, iż jak wynika z art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym nie wlicza się jedynie terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Z tego wynika, iż na przedłużenie postępowania mogą jedynie wpływać ww. przeszkody w prowadzeniu konkretnej, rozpatrywanej sprawy, a do nich zaś nie sposób zaliczyć złożonego charakteru sprawy czy znacznej ilości przeprowadzanych przez organ postępowań administracyjnych i braków kadrowych. Strona postępowania nie może bowiem ponosić konsekwencji złej organizacji czy nieskutecznego działania organów administracji, które mają obowiązek rozpatrzyć sprawę co do zasady bez zbędnej zwłoki a maksymalnie w okresie jednego lub dwóch miesięcy. Powyższy pogląd sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela. Mając na uwadze powyższe okoliczności skargę należało uznać za zasadną, bowiem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. w kontrolowanym postępowaniu niewątpliwie pozostaje w stanie bezczynności. Wobec takiego ustalenia sąd w oparciu o przepis art. ustawy 149 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Termin do wydania w sprawie orzeczenia został ustalony zgodnie z art. 286 § 2 wskazanej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 w/w ustawy.