II SA/Rz 675/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2011 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] maja 2011r. Nr [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania A S.A. w L. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2011r. Nr [...] dotyczącej ustalenia na rzecz L. S. odszkodowania pieniężnego z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości, orzekł o uchyleniu decyzji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 9a w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 130 ust. 1 oraz art. 132 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) – zwanej dalej u.g.n. Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...].02.2008r. L. S. wystąpił do Starosty [...] o ustalenie odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, z późn. zm./. Wyjaśnił, że na skutek zajęcia działki nr 183/3 (obecnie nr 803) położonej w Z. obr. [...], wyrządzone zostały szkody przez B S.A. w R., który jest następcą prawnym C powodujące zmniejszenie wartości nieruchomości w związku z przeprowadzeniem linii energetycznej 110 kV [...]. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Starosta [...] decyzją z dnia [...] września 2008r., Nr [...] umorzył postępowanie w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za szkody związane z zajęciem nieruchomości w związku z budową linii energetycznej 110 kV [...], ze względu na brak podstawy prawnej żądania. Decyzja ta na skutek odwołania złożonego przez L. S., została decyzją Wojewody z dnia [...] listopada 2008r., Nr [...] uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W dalszej kolejności Starosta [...] przeprowadził postępowanie i ustalił, że L. S. nabył własność działki nr 183/3 aktem własności ziemi nr [...] z dnia 4.09.1972 r. wydanym przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. Z akt uwłaszczeniowych wynika, że w 1968 r. J. S. (ojciec wnioskodawcy) podarował nieformalną umową L. S. działkę nr 183/3, na której ostatnio wymieniony rozpoczął budowę budynku. Decyzją z dnia [...].12.1971 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Spraw Wewnętrznych w S., wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości zezwoliło C. na zajęcie działki nr 183/3, stanowiącej wówczas własność J. S., w celu wybudowania linii energetycznej wysokiego napięcia 110 kV [...]. Starosta [...] powołując się na art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stwierdził, że przedstawiony stan faktyczny sprawy wskazuje, że roszczenie odszkodowawcze uległo przedawnieniu i w związku z tym decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...] umorzył postępowanie w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za szkody związane z zajęciem nieruchomości w związku z budową linii energetycznej 110 kV [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożył L. S. Po jego rozpoznaniu Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2009r. Nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2009r. Powyższe decyzje objęte zostały kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 28 października 2009r., sygn. akt II SA/Rz 385/09 uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2009r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2009r. Sąd uznał, że roszczenie skarżącego o odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości działki nr 803 nie uległo przedawnieniu, a organy przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winny o toczącym się postępowaniu zawiadomić B S.A. w R. (na którego stanie jest przedmiotowa linia energetyczna) oraz ustalić, czy przeprowadzenie linii energetycznej wysokiego napięcia przez działkę skarżącego spowodowało zmniejszenie wartości działki, a jeżeli tak, to ustalić wysokość odszkodowania według zasad przewidzianych w u.g.n. i na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Wykonując ww. wyrok Starosta [...], po zawiadomieniu B S.A. w R. – [...] Sp. zo.o. (od [...].09.2010r. A) i zleceniu wykonania operatu szacunkowego, decyzją z dnia [...] lutego 2011r., Nr [...] ustalił odszkodowanie pieniężne z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr 803 (dawna 183/3) położonej w Z., obr. ewid. [...], stanowiącej własność L. S. – na skutek wybudowania napowietrznej linii energetycznej wysokiego napięcia w oparciu o decyzje PPRN w S. z dnia [...].12.1971r. (pkt I decyzji); wysokość odszkodowania ustalił na 84 263,00 zł (pkt II) oraz zobowiązał A S.A. z/s/ w L. do jednorazowej wypłaty ustalonego odszkodowania na rzecz L. S. w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że wykonał wskazania zawarte w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 28.10.2009r., sygn. akt II SA/Rz 385/09. Ze sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego J. S. opinii, zawartej w operacie szacunkowym z dnia [...].11.2010r. wynika, że na skutek wybudowania napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia na działce 803 położonej w Z., obr. [...], nastąpił spadek wartości tej nieruchomości, a wartość odszkodowania wynosi 84 263,00 zł. Powyższą decyzję zakwestionowała A S.A. w L. – reprezentowana przez rad. pr. S. D. i wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: - art. 233 w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. poprzez przyjęcie, że znajdują one zastosowanie do prawomocnych decyzji wydanych w trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, - art. 132 ust. 6 u.g.n. poprzez błędne ustalenie, że zobowiązanym do wypłaty odszkodowania jest A S.A., podczas gdy wywłaszczenie nastąpiło na rzecz przedsiębiorstwa państwowego C w S.; - art. 130 u.g.n. poprzez błędne ustalenie wysokości odszkodowania. Odwołująca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania tj. art. 28 w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie wszystkich osób będących stronami w sprawie. Z ostrożności procesowej podniosła zarzut przedawnienia roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr 803 (dawny nr 183/3). W uzasadnieniu odwołująca rozwinęła powyższe zarzuty. Wojewoda wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2011r. uchylił decyzję organu I instancji a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na treść art. 129 ust. 5 pkt 1 i art. 130 u.g.n. Ostatni z przepisów stanowi, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Przepis art. 134 stosuje się odpowiednio. W przedmiotowej sprawie Starosta [...], ustalił odszkodowanie pieniężne z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr 803 (dawny nr 183/3) na skutek wybudowania napowietrznej linii energetycznej. Ustalenie wysokości odszkodowania nastąpiło po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego. W przedłożonym operacie szacunkowym spadek wartości nieruchomości ustalono na kwotę 84 263,00 zł. Wojewoda wskazał, że decyzją z dnia [...].12.1971 Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. Wydział Spraw Wewnętrznych w S., zezwoliło C na budowę linii energetycznej wysokiego napięcia 110 kV [...] m. in. na działce nr 183/3, stanowiącej własność J. S. W jej uzasadnieniu wskazano, że C posiada decyzję zatwierdzającą plan realizacyjny linii wysokiego napięcia 110 kV [...], wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury PPRN w S. z dnia [...] czerwca 1970r., znak [...]. odbiór techniczny wykonanej linii energetycznej nastąpił [...] października 1976r., co potwierdza zalegająca w aktach kopia protokołu z powtórnego odbioru technicznego. Obecnie właścicielem działki nr 803 jest L. S. – na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...].09.1972r. nr [...]. Wojewoda podniósł, że stosownie do art. 130 ust. 1 w przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zawierają one żadnych dokumentów określających stan i przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości na dzień określony w ww. przepisie. W sporządzonym operacie podniesiono, że powierzchnia wyłączona z zabudowy na skutek przebiegu linii elektroenergetycznej nad gruntem wraz ze strefą ochronną 40m wynosi 2785m², w tym powierzchnia zajęta pod budynki wynosi 146m². Ponieważ budynki wzniesiono, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, od powierzchni gruntu wyłączonego z możliwości zabudowy odjęto powierzchnię gruntu już zainwestowanego pod budynkiem mieszkalnym i gospodarczym i do dalszej analizy przyjęto powierzchnię 2639m². Organ uznał jednakże, że skoro w aktach sprawy brak jest dokumentów określających stan i przeznaczenie nieruchomości na dzień pozbawienia lub ograniczenia praw, to nie można stwierdzić czy na całym obszarze nastąpiło zmniejszenie wartości rynkowej nieruchomości. Zatem organ I instancji winien ustalić jakie było przeznaczenie nieruchomości na dzień pozbawienia lub ograniczenia praw i dopiero w oparciu o te ustalenia rozstrzygnąć sprawę. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] Wojewoda z urzędu wstrzymał wykonanie decyzji z dnia [...] maja 2011r. Skargę na decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył L. S. i wniósł o jej uchylenie i orzeczenie o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...].02.2011r. W uzasadnieniu powołując się na wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28.10.2008r. wskazał, że Starosta [...] zastosował się do wskazanych tym wyrokiem wytycznych i ustalił na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, wysokość odszkodowania. Skarżący wskazał, że prezentowane przez Wojewodę stanowisko nie odpowiada stanowi faktycznemu, a decyzja podjęta została wbrew zgromadzonemu w aktach sprawy materiałowi dowodowemu. Powołując się na dołączoną do akt sprawy informację o możliwości i warunkach realizacji inwestycji PPRN w S. z dnia [...].03.1972r, oraz decyzję PPRN w S. z tej samej daty o pozwoleniu na budowę, wskazał, że w dacie [...].12.1971r. tj. na dwa miesiące przed wydaniem pozwolenia na budowę, działka (parcela nr 183/3) była działką budowlaną, znajdującą się w pasie terenów zabudowanych. Poddał wątpliwości możliwość ustalenia przez Starostę [...] przeznaczenia nieruchomości po ponad 33 latach od dnia wydania decyzji z dnia [...].12.1971r. zezwalającej na zajęcie jego nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 138 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym od 11 kwietnia 2011 r. w oparciu o ustawę zmieniająca z dnia 3 grudnia 2010 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18/. Z przepisu zaś tego wynika, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Mając na uwadze treść zastosowanego wyżej przepisu, a powołanego jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, przypomnieć należy, że sprawa ta była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który to prawomocnym wyrokiem z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 385/09 uchylając zaskarżone decyzje zobowiązał organy do ustalenia, czy przeprowadzenie linii energetycznej wysokiego napięcia przez działkę skarżącego spowodowało zmniejszenie wartości działki, a jeżeli tak, ustali wysokość odszkodowania według zasad przewidzianych przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ wyrok ten, tzn. zawarta w nim ocena prawna oraz zawarte w nim wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie zarówno sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W tym stanie sprawy, organ odwoławczy stwierdzając brak ustaleń przez organ I instancji w zakresie przeznaczenia nieruchomości na dzień pozbawienia lub ograniczenia praw, a więc brak ustaleń w zakresie dyspozycji art. 130 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jedn. Dz U z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm./ - zasadnie przyjął w istocie naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. a w konsekwencji zastosował przepis art. 138 § 2 k.p.a. Przepis art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami bowiem stanowi, że w przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzje o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw. Do zastosowania tego przepisu organ był zobowiązany zarówno art. 6 k.p.a., a także przywołanym wyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2009 r. Z taką oceną nie pozostaje w sprzeczności stanowisko skarżącego poparte przedłożonym na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie zaświadczeniem Archiwum Państwowego w R. z dnia [...] listopada 2011 r. o braku planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości [...] z lat 1970-1975 w zasobach tego archiwum. Wprost przeciwnie, zdaniem Sądu, okoliczność ta wskazuje na konieczność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego, a w szczególności poprzez udokumentowanie stanu i przeznaczenia nieruchomości na dzień pozbawienia lub ograniczenia praw. Ma rację więc organ odwoławczy, że dopiero te ustalenia dadzą możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie sprawy, zaskarżona decyzja znajduje uzasadnienie w treści art. 138 § 2 k.p.a. z uwagi na to, że postępowanie prowadzone przez organ i instancji naruszyło zasady określone art. 7 i art. 77 § 2 k.p.a., a przede wszystkim przepis art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami, a naruszenie to miało istotny wpływ na na rozstrzygnięcie - ustalenie wysokości odszkodowania z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości gruntowej - działki nr 803, stanowiącej własność skarżącego, z uwagi na wybudowanie napowietrznej linii energetycznej wysokiego napięcia. Uchybienia te nie mogą być szanowane w postępowaniu odwoławczym, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy /W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjnego, 1983, s.223/, a brak ustaleń w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, wykracza poza dyspozycję art. 136k.p.a. Z przyczyn wyżej naprowadzonych, skoro zaskarżona decyzja wydana została w granicach prawa, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.