IV SAB/Wa 134/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2011r. sprawy ze skargi M. C., L. C. i S. C. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu I. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w terminie jednego miesiąca od daty otrzymania prawomocnego orzeczenia wraz z aktami administracyjnymi sprawy; II. wymierza Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; III. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi solidarnie na rzecz skarżących M. C., L. C. i S. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego oraz kwoty po 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych na rzecz każdego ze skarżących tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; W dniu 28 grudnia 1997 r. A. C. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 10, poz. 51 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie dekretu PKWN" decyzji stwierdzającej, że przejęcie na własność Skarbu Państwa majątku S., gm. Z., nastąpiło z naruszeniem dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 ze zm.), zwanego dalej "dekretem PKWN" oraz o wydanie w trybie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) decyzji o zwrocie przedmiotowej nieruchomości jako niezagospodarowanej zgodnie z celem wywłaszczenia. Pismem z dnia 14 października 1998 r. Zastępca Dyrektora Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości Urzędu Wojewódzkiego w [...] mgr inż. J. N. ustosunkowując się do zawartego we ww. wniosku żądania wydania decyzji stwierdzającej, że przejęcie na własność Państwa majątku ziemskiego S. nastąpiło z naruszeniem dekretu z dnia 6 września 1944 r. wskazał, iż powierzchnia ww. majątku ziemskiego w dniu wejścia w życie przepisów dekretu PKWN wynosiła około 997,50 ha i stanowiła własność A. C. Odnosząc się do drugiej części wniosku wskazano na niemożność podjęcia decyzji w trybie przepisów o postępowaniu wywłaszczeniowym. Wnioskodawca uznając w/w pismo z 1998 r. za decyzję organu administracji, wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania (pismem z dnia 27 marca 2007 r.) oraz odwołanie (w dniu 21 maja 2009 r.). Postanowieniami z dnia [...] kwietnia 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził niedopuszczalność wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (nr [...]) oraz niedopuszczalność odwołania (nr [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 12 października 2010 r. (sygn. akt IV SA/Wa 837/10 oraz IV SA/Wa 838/10) uchylił powyższe postanowienia. Pismem z dnia 11 maja 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformował M. C., S. C. oraz L. C. (następców prawnych A. C.), że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zostanie rozpatrzony do dnia 31 maja 2012 r. Pismami z dnia 6 czerwca 2011 r. następcy prawni A. C. wezwali Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do usunięcia naruszenia prawa. Następnie w dniu 11 sierpnia 2011 r. (data stempla pocztowego) reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika M. C., S. C. oraz L. C. wnieśli skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi domagając się zobowiązania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu przywołano art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 tj. ze zm.), zwanej dalej "Kpa" podnosząc, że Minister nie załatwił sprawy w terminie miesięcznym od otrzymania wniosku. Ponadto w piśmie z dnia 11 maja 2011 r. poinformowano pełnomocnika Skarżących, iż rozpatrzenie sprawy nastąpi do dnia 31 maja 2012 r. z uwagi na ilością wpływających do organu spraw. Przywołując orzecznictwo sadów administracyjnych pełnomocnik skarżących stwierdził, że wpływ spraw do organu nie może uzasadniać przekroczenia terminów załatwiania spraw. Na koniec wskazano, że od wydania wyroku z dnia 12 października 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi miał blisko rok na załatwienie sprawy, wyznaczenie zatem terminu oddalonego o kolejny rok jest nieuzasadnione. W odpowiedzi na skargę wskazano, że w piśmie z dnia 11 maja 2011 r. wyznaczono termin na rozpatrzenie sprawy. Skoro termin ten jeszcze nie upłynął, zatem skarga jest niezasadna. Wniesiono więc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "ppsa". Zgodnie z ogólną dyrektywą wynikającą z art. 35 § 1 Kpa, sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Sformułowanie takie oznacza w szczególności, że "organ administracji publicznej powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, jeżeli w toku postępowania administracyjnego okaże się, że sprawa może być załatwiona przed upływem ustawowych terminów do jej załatwienia" (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 307). Powołana dyrektywa jest związana z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2 Kpa) i obowiązkiem załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 § 3 Kpa. Zwrot "niezwłocznie", zawarty w art. 35 § 2 Kpa, oznacza, że nie ma wyznaczonego terminu w sposób bezwzględny, a organ I instancji, gdy tylko wystąpią warunki określone w art. 35 § 2 Kpa, winien wydać odpowiednie rozstrzygnięcie (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 245). Niezwłocznemu załatwieniu podlegają nie tylko sprawy proste i nieskomplikowane, lecz także "takie sprawy zawiłe i skomplikowane, w których jednakże nie trzeba prowadzić postępowania dowodowego, ponieważ albo cały materiał dowodowy jest od razu dostarczany przez stronę, albo materiał ten może być uzupełniony przez organ administracyjny w drodze czynności pozaprocesowych - materialno-technicznych" (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 279). Art. 35 § 3 Kpa stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zatem o bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął czynności, do której był prawnie zobowiązany (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 listopada 1998 r., sygn. akt IV SAB 124/98, LEX nr 43729). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Jest to tzw. obowiązek sygnalizacji. W ramach tej procedury organ obowiązek wskazać przyczyny zwłoki oraz wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony w trybie art. 36 §1 Kpa, jeżeli zostanie wskazany przez organ właściwy do załatwienia sprawy zgodnie z art. 57 Kpa (tj. w dniach, tygodniach lub miesiącach) i z zachowaniem ogólnej zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 Kpa (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 1996 r., sygn. akt I SAB 28/96, ONSA 1997, Nr 2, poz. 97). Ponadto przyjmuje się, że natłok wpływających spraw i niewystarczająca obsada kadrowa do załatwiania ich na bieżąco, czyli w terminach wynikających z Kpa, nie mogą być uznane za uzasadnioną przeszkodę w załatwieniu sprawy (por. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I SAB/Wa 321/10, 21 października 2009 r., sygn. akt IV SAB/Wa 91/09, czy też z 17 maja 2007 r., sygn. akt IV SAB/Wa 35/07, ogólnodostępne w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie jest bezsporne, że postępowanie zainicjowane wnioskiem z 1997 r. poprzednika prawnego Skarżących nie zostało w sprawie zakończone. Jedyną czynnością jaką przeprowadził w niniejszej sprawie organ po zwróceniu mu akt administracyjnych sprawy przez Sąd w dniu 4 stycznia 2011 r. (przy doręczeniu odpisu prawomocnego wyroku z dnia 12 października 2010 r.) było poinformowanie stron postępowania pismem z dnia 11 maja 2011 r. o nowym terminie rozpatrzenia sprawy (do 31 maja 2012 r.) wraz ze wskazaniem przyczyny opóźnienia (natłok spraw). W aktach sprawy brak jest dowodów na jakiekolwiek inne czynności organu w okresie od dnia zwrotu akt administracyjnych do dnia przekazania ich do Sądu w związku z przedmiotową skargą na bezczynność. W szczególności bez odpowiedzi pozostało wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 6 czerwca 2011 r. oraz pismo wnioskodawców z dnia 24 sierpnia 2011 r. Argument podniesiony w piśmie z dnia 11 maja 2011 r. nie mógł być podstawą do wyznaczenia terminu, o ponad rok przesuwającego datę rozstrzygnięcia sprawy. Przede wszystkim wskazać należy, że ilość wpływających spraw do organu nie może być uznana za uzasadnioną przeszkodę w załatwieniu sprawy. Wyznaczanie nowego terminu załatwienia sprawy w sposób, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, nie może spowodować, że organ nie pozostaje w bezczynności. Oceniając aktywność organu od momentu dysponowania aktami sprawy (styczeń 2011 r.) należy zauważyć, że brak było usprawiedliwionych i obiektywnych przeszkód, uniemożliwiających rozpatrzenie wniosku strony w terminie o jakim mowa w art. 35 § 3 Kpa. Dlatego też należało uznać, że w niniejszej sprawie zachodzi bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi uzasadniająca uwzględnienie skargi przez Sąd i wydanie na podstawie art. 149 ppsa wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Korzystając z uprawnienia jakie przyznał ustawodawca w art. 149 § 2 ppsa, Sąd z urzędu wymierzył organowi grzywnę w wysokości pięćset złotych, uznając kwotę tę za adekwatną do stopnia bezczynności organu jaka miała miejsce w niniejszej sprawie. Orzekając w punkcie III wyroku Sąd miał na względzie, iż zgodnie z art. 200 ppsa w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 2 ppsa zasądzono na rzecz Skarżących koszty postępowania sądowego, na które składają się: wpis sądowy od skargi - 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie dla adwokata reprezentującego Skarżących - 240 zł. Wysokość tego wynagrodzenia ustalono zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.). Na koniec stwierdzić należy, że bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, oraz brak jakiejkolwiek aktywności organu (porównaj wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 353/11, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10 ogólnodostępne w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy odległego o rok, z uwagi na ilość spraw rozpoznawanych przez organ, niewątpliwie stanowi naruszenie prawa, lecz nie nosi ono cech rażącego.