II OZ 27/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt II SO/Ol 29/11 oddalające wniosek Stowarzyszenia [...] w B. o wyłączenie sędziów WSA w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 657/11 postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt II SO/Ol 29/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek Stowarzyszenia [...] w B. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 657/11. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o wyłączenie sędziów WSA w Białymstoku Stowarzyszenie podniosło, iż wcześniejsze odmowy przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie całkowitym w postępowaniach sądowoadministracyjnych oraz nieuwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego dowodzi wadliwego prowadzenia tych postępowań, ich przewlekłości oraz braku bezstronności i działania na szkodę skarżącego. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II OW 161/11 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, iż w niniejszej sprawie nie ma podstaw faktycznych i prawnych do wyłączenia sędziów WSA w Białymstoku od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 657/11, co skutkowało oddaleniem wniosku na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a. Podkreślił, że stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a. sędziowie i referendarze orzekający w WSA w Białymstoku złożyli oświadczenia, z których jednoznacznie wynika, iż między nimi a stronami postępowania nie istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w tej sprawie. Stowarzyszenie zaś nie wskazało i nie udowodniło żadnych okoliczności dyskredytujących prawdziwość złożonych oświadczeń. Jak podkreślił Sąd, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego i referendarza sądowego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Wniosek strony o wyłączenie sędziego i referendarza sądowego musi, stosownie do art. 20 p.p.s.a., zawierać uzasadnienie uprawdopodobniające przyczyny wyłączenia. W niniejszej zaś sprawie Stowarzyszenie zgłaszając wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy WSA w Białymstoku wskazało wyłącznie, że we wcześniej prowadzonych postępowaniach sądowoadministracyjnych przed tym Sądem, odmawiano przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie całkowitym i nie uwzględniano wniosku o wyłączenie sędziego, co w ocenie wnioskodawcy świadczy o tym, że postępowania te były prowadzone z naruszeniem prawa, przewlekle, stronniczo i stanowiły działanie na szkodę Stowarzyszenia. Okoliczności te nie mieszczą się w hipotezie art. 18 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie istnieją również przyczyny fakultatywnego wyłączenia wskazanych sędziów. Użycie w art. 19 p.p.s.a. pojęcia "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, niezbędnie jest zatem wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów i referendarzy. Sytuacja taka nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie. Stowarzyszenie nie wskazało bowiem we wniosku jakichkolwiek faktów, które stanowiłyby przesłankę wynikającą z treści art. 18 lub art. 19 p.p.s.a., zaś powołane w nim zarzuty nie spełniają dyspozycji żadnego z wskazanych wyżej przepisów. Sam natomiast fakt, że sędzia sądu administracyjnego, którego wyłączenia domaga się skarżący był sprawozdawcą w innej jego sprawie, z jego udziałem, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego. Wskazując na powyższe Sąd I instancji uznał, że skarżące Stowarzyszenie nie wskazało żadnych okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość złożonych w trybie art. 22 § 2 p.p.s.a., wyjaśnień, a wątpliwości takie nie nasuwają się również w oparciu o inne zawarte w aktach sądowych pisma i dokumenty. W zażaleniu na powyższe postanowienie Stowarzyszenie [...] w B. powtórzyło, że zarówno referendarze sądowi, jak i sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku powinni podlegać wyłączeniu, bowiem orzekając w sprawach z wniosków Stowarzyszenia działali na jego niekorzyść prawdopodobnie z naruszeniem prawa np. odmawiając przysługującego Stowarzyszeniu prawa do bezpłatnej pomocy pełnomocnika z urzędu i całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z mocy przepisu art. 124 § 1 p.p.s.a. przepisy tego rozdziału stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego, asesora sądowego oraz prokuratora. Art. 18 § 1 tej ustawy zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 powołanej ustawy. Uznać należy, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ocenił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 657/11. Jak podkreślił Sąd I instancji, wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego (referendarza), którego wniosek dotyczy. W niniejszej sprawie złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Za takie okoliczności nie można uznać wydania rozstrzygnięć niekorzystnych dla strony. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.