II FZ 859/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 2051/11 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A.C. i E.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 13 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 2051/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A.C. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał na wysokie obroty finansowe przedsiębiorstwa skarżącej. W 2009 r. strona uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 464.782,07 zł (koszty wyniosły 440.448,75 zł), w 2010 r. przychód kształtował się na poziomie 372.496,72 zł (koszty jego uzyskania wyniosły 357.242,67 zł). W 2011 r. działalność gospodarcza przyniosła skarżącej dochód w wysokości 7.753,14 zł (przy przychodzie 192.730,36 zł i kosztach 184.977,22 zł). Sąd ustalił, że łączny miesięczny dochód skarżącej wynosi 2.500,- zł. Na jej utrzymaniu pozostają syn i córka; ojciec dzieci skarżącej płaci 1.500,- zł miesięcznie tytułem świadczenia alimentacyjnego. Skarżąca spłaca kredyt bankowy, którego miesięczna rata wynosi 1.800,- zł. Łączne koszty utrzymania rodziny kształtują się na poziomie 3.500, zł. Porównanie powyższych danych, zwłaszcza obrotów przedsiębiorstwa skarżącej, z kwotą należnych w czterech sprawach wpisów (800 zł) doprowadziło Sąd pierwszej instancji do uznania, że skarżąca jest w stanie (solidarnie ze wspólnikiem) sfinansować koszty postępowania ze środków przeznaczonych na prowadzenie działalności gospodarczej. Sąd zaznaczył, że konieczność spłacania kredytów bankowych nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (w tym ustanowienia pełnomocnika z wyboru). Odnosząc się do obciążeń finansowych skarżącej związanych ze spłatą zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd zaznaczył, że wnioskodawczyni systematycznie spłaca zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek. Z nadesłanych materiałów nie wynika też, by spłata zaciągniętych kredytów i pożyczek stanowiła zagrożenie dla bytu skarżącej i uniemożliwiała ponoszenie kosztów postępowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżąca wskazała, że, z uwagi na duże obciążenie finansowe oraz konieczność zaciągnięcia dalszych pożyczek, nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Zobowiązania spółki wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przekraczają 18.000,00 zł; na mocy układu ratalnego z ZUS spółka spłaca miesięcznie kwotę 500,00 zł. Skarżąca zaznaczyła przy tym, że "zobowiązania wobec ZUS są obligatoryjne, każde opóźnienie płatności według zawartej umowy może spowodować egzekucję i ewentualną likwidację firmy". Oprócz wspomnianych zaległości na spółce ciążą wydatki bieżące, tj. amortyzacja 14-letniego samochodu, spłata bieżących rachunków eksploatacyjnych sklepu oraz koszty usuwania awarii urządzeń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo dokonał subsumcji ustaleń faktycznych pod normę określającą przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Analiza dokumentów i oświadczeń skarżącej zawartych w aktach sprawy, doprowadziła Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do słusznej konstatacji, że skarżąca nie spełniła warunków przyznania uprawnienia wskazanego w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a). Zgodnie z tym przepisem, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Za uwzględnieniem zażalenia nie może przemawiać argumentacja skarżącej, która powołuje się na konieczność zaciągania nowych pożyczek w celu zapewnienia przedsiębiorstwu stabilności finansowej. Obciążenia finansowe związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, w szczególności jeśli te wydatki, z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia, są relatywnie niewielkie, nawet przy uwzględnieniu wielości zainicjowanych postępowań sądowych. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, który zauważył, że z dokumentów źródłowych rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby dotychczasowe obciążenia kredytowe stanowiły zagrożenie dla bytu rodziny skarżącej. Tym samym nie mogą one stanowić przeszkody dla ponoszenia przez skarżącą kosztów sądowych. W sprzeczności z argumentacją skarżącej, powoływaną w celu skorzystania z tzw. prawa ubogich, stoi fakt przyznania jej kredytu przez P. S.A. Aby uzyskać, a następnie spłacać kredyt, skarżąca winna była uprzednio wykazać zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia wraz z towarzyszącymi mu kosztami dodatkowymi. Skoro konieczne było wykazanie odpowiedniego zabezpieczenia wierzytelności wobec banku, to trudno uznać, aby skarżąca nie miała zabezpieczonych innych należności związanych z utrzymaniem rodziny czy z prowadzoną działalnością gospodarczą, w tym ewentualnych kosztów postępowania. Konkludując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.