III SA/Wa 771/11

WyrokWSA w Warszawie2011-11-23

Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Maciej Kurasz, Ewa Radziszewska-Krupa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego jest uzasadniona, gdy strona złożyła wnioski o rozłożenie zaległości na raty przed wszczęciem egzekucji, a decyzja o rozłożeniu na raty została wydana po wszczęciu egzekucji?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy nie oceniły sytuacji faktycznej strony z punktu widzenia przesłanki ważnego interesu publicznego w kontekście złożenia wniosków o rozłożenie zaległości na raty przed wszczęciem egzekucji. Brak takiej oceny stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący R. – R. P. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. odmawiające umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Skarżący argumentował, że koszty te powstały w sposób krzywdzący, zwłaszcza w kontekście złożenia wniosków o rozłożenie zaległości podatkowych na raty przed wszczęciem egzekucji. Organy egzekucyjne odmówiły umorzenia kosztów, uznając, że nie zaszły przesłanki określone w art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdzono, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, oraz zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz R. – R. P. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi R. – R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz R. – R. P. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art.18 i art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 16 listopada 2010r. wniesionego przez R.- R.P. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] listopada 2010r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Ja wynika z akt administracyjnych sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. upomnieniami z dnia 2 lutego 2010 r. od nr [...] do nr [...] wezwał R. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Ro - "M." do uregulowania należnego podatku od towarów i usług za lata 2006, 2007, 2008 w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej, informując jednocześnie, iż spowoduje to dodatkowe obciążenie kosztami egzekucyjnymi. Pomimo wystosowanych upomnień Skarżący nie dokonał na rzecz Urzędu Skarbowego w P. wpłaty zaległości, co skutkowało wystawieniem w dniu 16 lutego 2010 r. następujących tytułów wykonawczych: od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lata 2006, 2007 i 2008, w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. Na poczet zaległości objętych w/w tytułami organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 19 lutego 2010 r., działając na podstawie art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku B. Zawiadomienia te zostały odebrane przez dłużnika wierzytelności w dniu 25 lutego 2010r., a zobowiązanego w dniu 1 marca 2010r. Jednocześnie zawiadomieniem z dnia 19 lutego 2010r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Zawiadomienie to odebrane zostało przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 10 marca , a zobowiązanego w dniu 9 marca 2010r. Pismem z dnia 4 marca 2010r. Skarżący złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wniosek o zwolnienie spod egzekucji rachunku bankowego w Banku B. oraz świadczenia emerytalnego w Zakładzie Emerytalno-Rentowym MSWiA w W.. Ponadto wniósł o rozłożenie na raty zaległości zobowiązania w podatku od towarów i usług, odliczenie od kwoty głównej zaległości kwot już wyegzekwowanych i wpłaconych, a także wniósł o umorzenie kosztów egzekucji. W dniu 10 marca 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wydał wobec Skarżącego decyzję, w której orzekł o rozłożeniu na raty płatności zaległości w podatku VAT za lata 2006-2008. . Wnioskami z dnia 16 marca 2010r. wierzyciel - Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., zażądał zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku z wydaną decyzją ratalną. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] marca 2010r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Skarżącego. Skarżący pismem z dnia 16 marca 2010r., w odpowiedzi na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. do wyrażenia stanowiska w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, poinformował, że jego zadłużenie z tytułu nieuregulowania podatku od towarów i usług zostało, na mocy decyzji z dnia [...] marca 2010r., rozłożone do spłaty na 9 miesięcznych rat. Stwierdził, że decyzja o rozłożeniu na raty i decyzja o wszczęciu egzekucji pozostają w sprzeczności. Skarżący wyjaśnił, iż pierwszy wniosek o rozłożenie zaległości na raty złożył już 15 stycznia 2010r, który musiał wycofać, bowiem dział księgowości nie dysponował jeszcze całkowitym wyliczeniem zadłużenia. Po raz kolejny wniosek w przedmiocie rozłożenia na raty zawarł w piśmie z dnia 9 lutego 2010r. Skarżący wyjaśnił, że argumentem przemawiającym za umorzeniem kosztów jest przedwczesne działanie organu egzekucyjnego, które stoi w rażącej sprzeczności z podstawowymi zasadami, tj. ważnym interesem strony. Zatem wszczęcie postępowania egzekucyjnego i naliczenie kosztów egzekucyjnych jest dla niego krzywdzącą decyzją oraz dodatkowym bolesnym ciosem. Zapewnił, że umorzenie egzekucji wraz z naliczonymi kosztami egzekucyjnymi w zupełności wyczerpie zarówno pojęcie "ważnego interesu strony" jak i pojęcie "interesu publicznego". Postanowieniem z dnia [...] maja 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], przypadających na rzecz organu egzekucyjnego w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ egzekucyjny stwierdził, że argumenty wskazane przez Skarżącego nie spełniają jakiejkolwiek z przesłanek warunkujących umorzenie kosztów egzekucyjnych. Na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący złożył zażalenie. Przedstawił swoją trudną sytuację materialno-finansową oraz zdrowotną jego i jego rodziny. Postanowieniem z dnia [...] września 2010r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdził, iż postępowanie wymaga przeprowadzenia ponownej analizy przesłanek określonych w art. 64e u.p.a., z uwzględnieniem materiału dowodowego przesłanego przez Skarżącego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzonym na podstawie w/w tytułów wykonawczych. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie, w którym wskazał, iż kłopoty finansowe powstały w związku z nieuiszczeniem przez kontrahenta należności za zrealizowaną w 2008 r. usługę. Zaś wszczęcie postępowania egzekucyjnego i zablokowanie wszystkich możliwych kont jest dla Skarżącego krzywdzące. Skarżący podniósł ponownie, iż decyzja w przedmiocie rozłożenia na raty zadłużenia i druga, wydana dzień wcześniej o wszczęciu egzekucji pozostają ze sobą w sprzeczności. W związku z powyższym zadał pytanie, jak w tej konkretnej sprawie znajduje zastosowanie przesłanka "ważnego interesu publicznego" i "ważnego interesu podatnika". Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym do Sądu postanowieniu wskazał, że przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest postanowienie pierwszej instancji wydane w trybie art. 64e u.p.a., w myśl którego organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne (§ 1) w następujących przypadkach, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (§ 2). Organ wskazał, iż postanowienie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych oparte jest na uznaniu administracyjnym, które ograniczone jest dyrektywami ustawowymi, nakazującymi organowi rozważenie każdej sprawy z punktu widzenia wystąpienia, bądź braku w konkretnym przypadku ważnego interesu publicznego lub sytuacji finansowej zobowiązanego, które uzasadniałyby umorzenie kosztów egzekucyjnych. Przesłanka interesu publicznego oznacza dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do obywateli i organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Pojęcie "interes publiczny", o jakim mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Ten szczególny charakter powoduje, że nie mogą stanowić podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych wszelkie okoliczności, będące następstwem określonych decyzji gospodarczych Zobowiązanego. Każdy podatnik, rozpoczynając i prowadząc działalność gospodarczą powinien podejmować decyzje w sposób przemyślany i zgodny z prawem. Dyrektor Izby Skarbowej w świetle powyższego uznał, że nie stanowi podstawy do zastosowania przedmiotowej ulgi fakt zawarcia przez Skarżącego umów z nieuczciwymi kontrahentami. Wyjaśnił, że z przeprowadzonej przez organ analizy dokumentów, złożonych przez Skarżącego wynika, że emerytura Skarżącego wynosi [...] zł netto (zaświadczenie z dnia 17 grudnia 2009r.), zaś żony - H. P. [...] zł. netto (zaświadczenie z dnia 8 grudnia 2009r.), a zatem powyższe uposażenie emerytalne nie potwierdza trudnej sytuacji finansowej Skarżącego. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że koszty egzekucyjne w sprawie powstały w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, które zostało wszczęte z uwagi na zaległości podatkowe Skarżącego w zakresie podatku od towarów i usług. Poglądu, iż wszczęcie egzekucji było zupełnie niepotrzebne, organ nie podzielił. Wskazał, że w dniu 8 lutego 2010rr. doręczono na adres Skarżącego upomnienia, które miały na celu skłonienie do wykonania obowiązku, bez wszczynania postępowania egzekucyjnego. Jednak Skarżący nie uregulował w/w należności, w związku powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. był zobligowany do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w sprawie nie zachodzą wymienione w art. 64e u.p.a. przesłanki uzasadniające umorzenie kosztów egzekucyjnych. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2010r. Wskazał, iż mimo, że przytoczone w zaskarżonym postanowieniu argumenty i przepisy u.p.a., są dla Skarżącego zrozumiałe, to nigdy nie zgodzi się on z faktem uzasadnionego wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny. Skarżący ponownie wyjaśnił, że już w dniu 15 stycznia 2010r. złożył pisemny wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o rozłożenie zaległości na raty. Postępowanie w dniu [...] stycznia 2010r. zostało umorzone, gdyż dział księgowości Urzędu Skarbowego w P. nie dysponował jeszcze wyliczonymi kwotami jego zaległości, a ja jak się okazało Skarżący przedwcześnie prosił o ich rozłożenie na raty. Zdaniem Skarżącego miał on prawo na tej podstawie oceniać, iż nie istnieją również wystarczająco uzasadnione powody do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżący w oczekiwaniu na wyliczenie kwot w podatku VAT-w dniu 9 lutego 2010r. ponownie wystąpił z wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty, pozostając w przekonaniu, że wszystkie sprawy mają jeden, niezależny i logiczny ciąg, że skoro Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., z którym jest on w kontakcie pisemnym, póki nie wyda decyzji o rozłożeniu na raty, nie pozwoli na wydanie innej decyzji przez organ egzekucyjny. Skarżący nie może zrozumieć, że w jednej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., na jego kolejny wniosek, prowadzi postępowanie o rozłożenie zaległości na raty, a równolegle organ egzekucyjny, nie uwzględniając tego stanu rzeczy zupełnie bezwzględnie i niezależnie wszczyna egzekucję i nalicza kolosalne dla Skarżącego koszty. Skarżący uważa, że w Urzędzie Skarbowym w P. jest jeden Naczelnik i w jednej sprawie może i powinna być wydana jedna autonomiczna decyzja. Tymczasem w dniu 8 kwietnia 2010r. Skarżący odebrał osobiście decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] marca 2010r. o rozłożeniu zaległości na 9 miesięcznych rat,, natomiast komornik skarbowy A. D., działając w imieniu Naczelnika, już w dniu 17 lutego 2010r. wydał tytuły wykonawcze do egzekucji, w tym także o zajęciu konta bankowego w Oddziale B. w P. i w Zakładzie Emerytalno-Rentowym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Skarżący nie może się zgodzić z interpretacją przepisów zarówno przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., jak też z interpretacją Dyrektora Izby Skarbowej, bo najogólniej rzecz biorąc nie uwzględnia ona interesu podatnika, a broni stanowiska komornika skarbowego, który w imieniu Naczelnika Urzędu wydał jakże sprzeczną decyzję, w stosunku do decyzji Naczelnika o rozłożeniu spłaty zaległości w ratach. W ocenie Skarżącego wniosek nasuwa się tylko jeden. Otóż w jednej sprawie w imieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wydano dwie sprzeczne ze sobą decyzje, a to jest niezgodne z obowiązującym prawem w Rzeczpospolitej Polskiej. Dlatego Skarżący postanowił się zwrócić ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o rozpatrzenie sprawy. Skarżący załączył do skargi kserokopię wniosku o rozłożenie na raty zaległości w podatku pod towarów i usług za okres od stycznia 2006r. do września 2008r., z prezentatą Urzędu Skarbowego w P. " złożono osobiście 15 stycznia 2010r.". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie organu pierwszej instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego. Skarżącemu odmówiono umorzenia kosztów egzekucyjnych, opiewających na niebagatelną kwotę [...] zł. Głównym powodem negatywnego dla Strony rozstrzygnięcia było uznanie przez organy, iż w sprawie nie zaszła żadna z przesłanek określonych w art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na wstępie Sąd pragnie zauważyć, że rozstrzygniecie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Co się z tym wiąże podlega ocenie pod kątem zgodności z prawem z wyłączeniem oceny uznania, głównie pod kątem zgodności z prawem procesowym. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sądowa kontrola takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (zob. też wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2003r., sygn. akt II SA2486/2001). W kontekście powyższego warto powołać orzeczenie NSA z dnia 16 listopada 1999r., sygn. akt III S.A. 7900/98, LEX nr 47243, w którym Sąd zauważył, iż w przeciwieństwie do innych rodzajów luzów decyzyjnych uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 kpa (por. też już przywoływany wyrok NSA z dnia 21 lipca 1998 r., sygn. akt II S.A. 506/98, LEX nr 41383 oraz wyrok z dnia 23 września 1996 r., sygn. akt S.A./Ka 1418/95, Glosa 1997/5/30). W związku z powyższym, tego typu sprawy, w sposób szczególny winny być rozpatrzone pod kątem przesłanek uznania. Przesłanki te w przypadku umorzenia kosztów egzekucyjnych zostały wymienione w art. 64e u.p.e.a. stanowiącym, iż organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. W § 2. przepis ten przewiduje, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Jedną z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, na którą powołał się Skarżący jest ważny interes publiczny. Zgodnie z utrwalonym poglądem sadów administracyjnych, pojęcie interesu publicznego powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Jak wspomniano wcześniej w niniejszej sprawie Skarżący zarówno w zażaleniu jak i w skardze podnosił, iż świadomy faktu, ze po przeprowadzonej kontroli podatkowej będzie musiał zapłacić wyliczone należności z tytułu podatku VAT za lata 2006-2008, już w dniu 15 stycznia 2010r., a więc przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wniosek o rozłożenie przedmiotowej należności na raty. Okazało się, iż wniosek ten jest przedwczesny, gdyż dział księgowości nie dysponował jeszcze końcowym wyliczeniem zadłużenia. Strona wskazywała, iż kolejny wniosek o rozłożenie należności na raty Strona złożyła w dniu 10 lutego 2010r., który w kolejnych dniach uzupełniała o stosowne dokumenty. Skarżący pozostawał w przekonaniu, iż do czasu rozpatrzenia rzeczonego wniosku, egzekucja przeciwko niemu nie będzie prowadzona. Sprawa potoczyła się jednak dwutorowo. W ocenie Skarżącego, we wskazanych okolicznościach sprawy, wszczęcie i prowadzenie wobec niego egzekucji, było działaniem na jego szkodę, naraziło go na niepotrzebne koszty, a cała "procedura egzekucji" nie pozostaje w korelacji z pojęciem "ważnego interesu strony" i " interesu publicznego". Zaskarżone postanowienie, nie zawiera w ogóle oceny sytuacji faktycznej Skarżącego z punktu widzenia wskazanych wyżej wartości ważnego interesu publicznego. Tymczasem brak jednoznacznego zdefiniowania w ustawie pojęcia interesu publicznego powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości. "Interes publiczny", o jakim mowa w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych z uwagi na tenże interes. Analiza wniosku Skarżącego z tego punktu widzenia powinna zawierać wnikliwą ocenę wszystkich wartości składających się na pojęcie interesu publicznego wraz z wynikającymi z tej oceny wnioskami. Negatywne rozstrzygnięcie, podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być szczególnie przekonywująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania. Wobec powyższego organ miał obowiązek przeanalizować w czym przejawiają się w przedmiotowej sprawie wskazane wartości takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa i ocenić jaki mają wpływ na istnienie przesłanki interesu publicznego. W ocenie składu orzekającego, nie sposób, przy ocenie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, mając na względzie wskazane wyżej wartości składające się na pojęcie interesu publicznego, w szczególności zaufanie do organów państwa, pominąć analizy zasad wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jest bowiem rzeczą niewątpliwą, że koszty egzekucyjne, o umorzenie których ubiega się strona powstały w związku w prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Dokonanie czynności egzekucyjnych rodzących obowiązek powstania kosztów egzekucyjnych w okolicznościach niniejszej sprawy, kiedy Strona pierwszy i kolejny wniosek o rozłożenie na raty należności, będących następnie przedmiotem postępowania egzekucyjnego złożyła jeszcze przed wszczęciem tego ostatniego, odpowiednio w dniach 15 stycznia i 10 lutego 2010r. , do których to okoliczności organy nie odniosły sia w ogóle; wszczęcie postępowania egzekucyjnego na kilkanaście dni przed wydaniem pozytywnej dla Skarżącego decyzji o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej, która to decyzja ustanawia prawo strony do uregulowania zaległości w ratach, winno w opinii Sądu podlegać ocenie z punktu widzenia naruszenia zasady wynikającej z art. 8 Kpa. Zgodnie z tym artykułem, organy administracji państwowej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. W doktrynie podnosi się, że poszanowanie tej zasady leży zatem nie tylko w płaszczyźnie ochrony interesów obywateli, ale i w płaszczyźnie ochrony interesów Państwa (komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, B. Adamiak, J. Borkowski Duże Komentarze Becka wydanie 8, str. 78).Przywołana zasada nie jest postulatem, lecz obowiązującą normą prawną. Politykę fiskalizmu organów egzekucyjnych można zrozumieć pod warunkiem, że znajduje ona usprawiedliwienie w przepisach powszechnie obowiązujących, tzn. przepisach prawa materialnego oraz przepisach o postępowaniu administracyjnym Wprawdzie postępowanie w sprawie rozłożenia zaległości na raty jest postępowaniem odrębnym od postępowania egzekucyjnego, niemniej jednak w okolicznościach przedmiotowej sprawy takie bardzo formalistyczne, biurokratyczne podejście budzi wątpliwości w kontekście respektowania zarówno wskazanych ogólnych zasad postępowania administracyjnego oraz zasad postępowania egzekucyjnego, głównie zasady celowości i niezbędności postępowania egzekucyjnego. Rozpatrując sprawę ponownie organy zobowiązane będą rozważyć, czy w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu publicznego w kontekście poczynionych przez Sąd wywodów. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 w/w ustawy. Z uwagi na brak przymiotu wykonalności, orzekanie o wstrzymaniu wykonania postanowienia jest bezprzedmiotowe (art. 152 p.p.s.a.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło