II SA/Rz 837/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie -skargę oddala- Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja z dnia [...] czerwca 2011r. znak: [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które po rozpoznaniu odwołania S. Z. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2011r. znak: [...] w przedmiocie stosunków wodnych na gruncie, działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. u. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej następnie k.p.a. utrzymało ją w mocy. Stan faktyczny niniejszej sprawy jest następujący. Wnioskiem z dnia 14 czerwca 2011r. S. Z. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o wydanie decyzji zakazującej sąsiadowi K. Z. wypuszczania wód gruntowych i opadowych na jej posesję. Podniosła, iż wyżej wymieniony wykopał na należącej do niego nieruchomości rów kierując wodę w stronę budynków gospodarczych usytuowanych na jej działce, co po większych opadach deszczu powoduje ich podtopienie. W wyniku przeprowadzonych w sprawie dowodów, w szczególności oględzin ustalono, że działka nr 1431/1 znajdująca się w samoistnym posiadaniu S. Z. oraz działka nr 1433 będąca własnością K. Z. stanowią teren trawiasty, będąc zagospodarowane w sposób charakterystyczny dla przydomowego ogródka. Posiadają one naturalny spadek terenu w kierunku północno-zachodnim. Działka nr 1433 położona jest bezpośrednio powyżej działki nr 1431/1. Spadek terenu na działce nr 1433 w kierunku działki nr 1431/1 jest znaczny, różnica poziomów między budynkiem wnioskodawczyni a jej sąsiada wynosi ok. 5m. Na działce nr 1433 znajduje się rów szerokości ok. 1,5m, głębokości ok. 30cm i długości ok. 30m. Biegnie on od przepustu zlokalizowanego na trasie drogowej po działce nr 1433 i kończy się ok. 15m od granicy z działką nr 1431/1; ma spadek podłużny w kierunku działki nr 1431/1. W pobliżu przepustu, w odległości ok. 40m od granicy z działką nr 1431/1 widoczne są trzy wyloty rurociągów: rurociągu drenarskiego o średnicy 8cm (wykonanego ok. 60 lat temu, służącego do odwodnienia piwnicy budynku mieszkalnego), rurociągu o średnicy 15 cm (wykonanego ok. 30 lat temu, od ok. 10 lat po wykonaniu kanalizacji sanitarnej pełniącego rolę drenażu podwórka) oraz o średnicy 10cm (wykonanego ok. 15 lat temu, odprowadzającego wody opadowe z dachu budynku gospodarczego). W czasie oględzin nie stwierdzono śladów przepływu wody, jak też prac ziemnych w obrębie tak rowu, jak i wylotów. Wokół rowu nie było śladów podmakania i rozlewisk. Działka wnioskodawczyni była sucha, bez śladów podmakania. Na tej podstawie, jak i w oparciu o opinię biegłego z zakresu stosunków wodnych organ nie stwierdził zaistnienia stanu faktycznego, o którym mowa w art. 29 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z jego treścią, właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, jak także kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W ocenie Wójta Gminy [...], materiał dowodowy sprawy nie wskazuje na wystąpienie zmian stanu wody na gruncie i kierowanie wód opadowych z działki nr 1433 na działkę nr 1431/1. Na działkach nie stwierdzono wykonania jakichkolwiek urządzeń czy budowli kierujących wody na działkę wnioskodawcy. Organ uznał, że istniejący stan stosunków wodnych na terenie będącym przedmiotem niniejszego postępowania funkcjonuje już od wielu lat i nie został zmieniony w ostatnim czasie. Istniejące zaś od kilkudziesięciu lat – w pobliżu przepustu na trasie drogowej – wyloty odprowadzają wody opadowe zgodnie z wymogami § 28 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Wójt Gminy [...] przyjął, iż przyczyną podmakania działki nr 1431/1 jest ukształtowanie terenu warunkujące naturalny kierunek spływu wód z działek położonych wyżej, obfite i gwałtowne opady deszczu występujące w okresie poprzedzającym złożenie wniosku (dwukrotnie obowiązywało pogotowie i alarm przeciwpowodziowy na terenie całej gminy) oraz brak odpowiedniego odwodnienia budynku usytuowanego na działce nr 1431/1. W związku zatem ze znacznym spadkiem terenu wody gruntowe i opadowe, zwłaszcza podczas większych opadów deszczu, gromadzą się w rowie istniejącym na działce nr 1433, a wobec tego, iż rów ten ma spadek podłużny w kierunku działki nr 1431/1 spływają w kierunku tej ostatniej działki. Biorąc powyższe pod uwagę Wójt Gminy [...] wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] maja 2011r. odmówił wydania decyzji nakazującej K. Z. - właścicielowi działki nr ewid. 1433 w K. przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr ewid. 1431/1 w K. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła S. Z., kwestionując prawidłowość sporządzonej w sprawie opinii, która opiera się, jej zdaniem, jedynie na stanowisku przedstawionym przez K. Z., nie uwzględnia natomiast podniesionych przez nią argumentów w tej kwestii. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. po rozpatrzeniu wskazanego odwołania utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2011r. uznając, że wydana ona została zgodnie z unormowaniami zawartymi w art. 29 ustawy Prawo wodne. Nie stwierdzając bowiem jakiejkolwiek ingerencji przez K. Z. w sferę stosunków wodnych na gruncie, jak też istnienia jakichkolwiek szkód z tym związanych prawidłowo – zdaniem SKO - organ pierwszej instancji odmówił nakazania wyżej wymienionemu przywrócenia stanu poprzedniego, jak też wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Odnosząc się do zarzutu odwołującej się dotyczącego prawidłowości opinii biegłego SKO podniosło, że została ona sporządzona przez mgr inż. melioracji wodnych, biegłego w zakresie instalacji inżynieryjnych, sieci sanitarnych i mostów. W ocenie organu odwoławczego, opinia ta w sposób przejrzysty przedstawia stan faktyczny sprawy, jak też zawiera logiczne wnioski końcowe. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie S. Z. wnosząc o jej uchylenie, ewentualnie wyeliminowanie z obrotu prawnego także i decyzji organu pierwszej instancji. Wyżej wymieniona zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a., tj. głównie art. 7 tej ustawy przez brak wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i oparcie się na całkowicie błędnych, dowolnych i nieobiektywnych ustaleniach Wójta Gminy [...], jak też naruszenie art. 29 Prawa wodnego przez bezpodstawne wykluczenie naruszenia stanu wody na gruncie oraz wykluczenie tego, iż działania te spowodowały szkody na jej gruncie. Skarżąca zakwestionowała obiektywność i logiczność wniosków końcowych opinii biegłego. Nadto podniosła, że w niniejszej sprawie bardziej przydatna byłaby opinia biegłego z zakresu hydrologii. Zarzuciła, że "nie uwiarygodniono" materiału dowodowego o ewentualne zeznania świadków, opierając się tylko na informacjach przekazanych przez K. Z. Podniosła, że kierowanie odpływów kanalizacji i drenażu do wybudowanego rowu jest konkretnym działaniem właściciela gruntu – K. Z. ingerującym w naturalny, ukształtowany system zasobów wodnych, co stanowi o ewidentnym naruszeniu stanu wód, a w konsekwencji powoduje podmakanie ścian należącego do niej budynku mieszkalnego i gospodarczego oraz zalewanie piwnic, w których znajdują się płody rolne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku / sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Stan faktyczny sprawy nie jest skomplikowany . Skarżąca S. Z. zarzuciła, że jej sąsiad K. Z., właściciel działki nr 1433 w K. wykopał na swojej działce rów, naruszając stosunki wodne na jej działce nr 1431/1 w ten sposób, że spowodował zalewanie budynku gospodarczego. Organ I instancji podjął próby ugodowego załatwienia sprawy, jednak S. Z. wycofała się z wcześniej zajętego stanowiska, w związku z czym przeprowadzone zostały oględziny obu działek, które nie wykazały śladów podmakania. Wójt Gminy [...], odmawiając nakazania K. Z. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom zwrócił uwagę na istotne, zdaniem Sądu okoliczności. Wniosek S. Z. złożony został w dniu 14 czerwca 2010 roku. W okresie poprzedzającym złożenie wniosku, dwukrotnie / 16- 20 maja i 4 czerwca 2010 roku / obowiązywało pogotowie i alarm przeciwpowodziowy na terenie całej gminy z powodu obfitych i gwałtownych opadów deszczu. Komisja do szacowania szkód powodziowych stwierdziła liczne przypadki zniszczeń spowodowanych wodą spływającą z wyżej położonych terenów. Okoliczności tej skarżąca nie kwestionuje, a podkreślić należy, że oględziny wykazały znaczny spadek terenu pomiędzy działkami stron, bowiem różnica poziomów pomiędzy położoną wyżej działką K. Z., a budynkiem gospodarczym S. Z. wynosi około 5 metrów przy odległości około 70 m, zatem zalewanie gruntu skarżącej podczas gwałtownych opadów jest prawdopodobne. Podstawę prawną decyzji Wójta Gminy [...] oraz zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jako organu odwoławczego, stanowią przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (Dz. U. Nr 239 poz. 2019 z 2005 r. ze zm.). Przepis art. 29 tej ustawy stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich , nie może również odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie ( ust. 1 pkt. 1 i 2 ). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich ( ust.2 ). Jeżeli natomiast spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, właściwy organ może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom ( ust. 3 ). Przytoczony przepis dotyczy sytuacji, gdy określone zdarzenia spowodowały takie naruszenie naturalnych stosunków wodnych , które spowodowało szkodę dla gruntów sąsiednich. Decyzja wydana na podstawie przepisu art. 29 prawa wodnego wymaga zatem uprzedniego ustalenia stanu wody na gruncie, a następnie – czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeżeli tak, to na czym ta zmiana polegała i czy wpływa ona szkodliwie na grunty sąsiednie . Jeżeli tak, to konieczne jest ustalenie, czy naruszenie stanu wód dla gruntów sąsiednich nastąpiło w wyniku działań właściciela gruntu. Organ ma dwie możliwości na reagowanie na takie przypadki. Pierwsza możliwość – to nakazanie naruszającemu stosunki wodne wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Druga możliwość – to nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego. W rozpatrywanej sprawie trzykrotnie przeprowadzony został dowód z oględzin nieruchomości - / w dniach 15 lipca 2010, 30 sierpnia 2010 i 24 marca 2011/. W postępowaniu prowadzonym na podstawie omawianego przepisu ustawy pomocne, a w niektórych sytuacjach niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Taka opinia sporządzona została w niniejszej sprawie przez biegłego A. G., posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności melioracje wodne i w specjalności instalacyjno – inżynieryjnej w zakresie sieci sanitarnych i konstrukcyjno – inżynieryjnej . / karta 46 akt administracyjnych/. W opinii sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania, biegły ten stwierdził, że na działce nr 1433 stanowiącej własność K. Z. istnieją trzy wyloty rurociągów : - wylot /o średnicy 8 cm./ rurociągu drenarskiego z wykonanego przed 60 laty odwodnienia budynku mieszkalnego . W dniu 24 marca 2011 roku, mimo wysokiego stanu wód gruntowych po okresie zimowym, stwierdzono minimalne wysączanie się wody z tego wylotu; - wylot / o średnicy 15 cm / rurociągu ceramicznego, odprowadzającego wodę z łazienki, wykonanego ponad 30 lat temu, a od 10 lat pełniącego rolę drenażu. W dniu 24 marca 2011 roku nie zaobserwowano wypływu z niego wody; - wylot o średnicy 10 cm rurociągu wykonanego przed 15 laty, a odprowadzającego wody opadowe z dachu budynku gospodarczego Biegły stwierdził także istnienie wodnicy biegnącej w granicy działek 1433 i 1433/1 o głębokości 35 cm, przechwytującej wody powierzchniowe, a w dniu 24 marca 2011 – suchej. Biegły stwierdził ostatecznie, że na działce K. Z. nie doszło do zmiany stosunków wodnych generujących zwiększony napływ wód na posesję skarżącej, bowiem funkcjonujące urządzenia nie zostały przebudowane, a jedynie poddane bieżącej konserwacji. Dodał, że woda kumuluje się w sposób naturalny w miejscu istniejącej wodnicy i wskazał, że może ona spełniać skuteczną ochronę posesji skarżącej, przechwytując wody powierzchniowe, z tym ,że niezbędne jest odprowadzenie wód opadowych przy budynku mieszkalnym skarżącej. Jako przyczynę zalewania wodą posesji S. Z. biegły wskazał zwiększone opady atmosferyczne w ostatnich latach , które powodowały liczne powodzie i podtopienia , a także osuwanie się gruntów. Opady spowodowały podniesienie się poziomu wód gruntowych. W piśmie złożonym na rozprawie sądowej w dniu 23 listopada 2011 roku skarżąca zarzuciła, że podczas oględzin działek w dniu 30 sierpnia 2010 roku rowem biegnącym wzdłuż granicy płynęła woda, zatem ustalenia organów, że rów był suchy nie polegają na prawdzie. Sąd zauważa, że w rozprawie w tym dniu uczestniczyła skarżąca, o czym świadczy jej podpis w protokole. Skarżąca nie podniosła tego zarzutu podczas oględzin , a na propozycję wskazania świadków, którzy mogli by potwierdzić jej zarzuty pod adresem K. Z. – odpowiedziała odmownie. Dodać należy , że w dniu 15 lipca 2010 roku, podczas rozprawy administracyjnej strony zawarły ugodę, z której w dniu 16 lipca 2010 roku skarżąca się wycofała . Tak więc zarzuty skargi, że w trakcie postępowania administracyjnego skarżąca proponowała ugodowe załatwienie sprawy nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Pozostałe zarzuty skargi stanowią interpretację przepisu art. 29 prawa wodnego i polemikę z ustaleniami organów. Reasumując- Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracyjne przepisów prawa materialnego , ani przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a opinia biegłego wskazuje na przyczyny zamakania gruntu skarżącej, które nie są spowodowane działaniami K. Z. W ocenie Sądu zasadna była odmowa nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr 1431/1 w K. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, więc ją oddalił w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a.