III SA/Łd 806/11

Dnia 24 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 roku sprawy ze skargi T.J. na decyzję Rektora Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z. w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Zarządzania Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z. w Ł. z dnia [...] roku, znak [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] (bez numeru) wydaną na podstawie art. 15, art. 16, art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz 1071 ze zm.) – dalej Kpa.; art. 190 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. Nr 164 poz. 1365 ze zm.); § 29 ust. 2 pkt 2 i ust. 4 Regulaminu Studiów Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z. Rektor Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Zarządzania Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z. z dnia [...], nr orzekającą o skreśleniu T. J. z listy studentów z powodu nieuzyskana w określonym terminie zaliczenia semestru trzeciego w roku akademickim 2010/2011. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z dnia [...] Dziekan Wydziału Zarządzania Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z. skreślił T. J. z listy studentów semestru 3 kierunek Z. z dniem 31 marca 2011 r. z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru w zakreślonym terminie. Dziekan uzasadniając decyzję wyjaśnił, iż student nie uzyskał zaliczenia semestru 3, czyli ma miejsce stan faktyczny określony w art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w § 29 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z.. W odwołaniu od powyższej decyzji T. J. podniósł, iż po zablokowaniu przez uczelnię jego adresu IP nie mógł wejść na strony internetowe uczelni, na które zawsze logował się w toku studiów. Z powyższych względów nie miał informacji co do terminów egzaminów. Sądząc, że trwa przebudowa strony bądź jej aktualizacja czekał na umożliwienie dostępu. Wskazał ponadto, że nie wiedział, że istnieje jakakolwiek inna możliwość dostępu do zasobów serwera uczelni. Oświadczył, że przedmioty badania operacyjne, nauki o organizacji, zachowania organizacyjne, badania marketingowe zaliczył wcześniej, co potwierdzają oceny wpisane do indeksu. Natomiast zgodnie z ustaleniami z dziekanatem uzyskane oceny miały być przepisane po sesji w momencie dokonywania wpisów. Wniósł o przywrócenie statusu studenta oraz wyznaczenie nowych terminów, w których będzie mógł przystąpić do egzaminu. Na potwierdzenie braku dostępu do stron internetowych uczelni odwołujący się przestawił zaświadczenie firmy świadczącej mu dostęp do Internetu, z którego wynika, że jego adres IP jest blokowany przez administratorów zasobów Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z.. Decyzją z dnia [...] Rektor Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, iż strona nie złożyła w stosownym terminie w dziekanacie uczelni indeksu z kartą okresowych osiągnięć studenta z wymaganą liczbą wpisów z semestru, z którego został skreślony, co skutkowało nieuzyskaniem zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie i wyczerpywało dyspozycję przepisu art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 29 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z.. Stwierdzony stan faktyczny i prawny skutkował obligatoryjnym - ustawowo i regulaminowo – obowiązkiem skreślenia strony z listy studentów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T. J. powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Podniósł ponadto, iż zaniepokojony brakiem możliwości dostępu do stron internetowych wystosował do uczelni pismo wnosząc jednocześnie o umorzenie mu czesnego za ten okres. Wraz z pismem wniósł szereg skarg i wniosków odnośnie nadużyć wykładowców, które to nadużycia są przyczyną złej atmosfery. Uczelnia nie udzieliła pisemnej odpowiedzi na żadne z jego pism wystosowane w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Wskazał, że jego adres IP był zablokowany w okresie od 8 lutego 2011 r. do dnia 26 maja 2011 r. W odpowiedzi na skargę Rektor Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) – dalej p.s.w. oraz przepisy Regulaminu Studiów Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z.. Stosownie do treści art. 190 ust. 1 p.s.w., kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Natomiast zgodnie z art. 190 ust. 2 kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów z powodu braku postępów w nauce jest decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie cytowanego wyżej ust. 2 art. 190 p.s.w., tj. użycie sformułowani "może skreślić studenta". Na organie dokonującym skreślenia z listy studentów ciąży obowiązek wykazania, że w danym konkretnym przypadku zachodzi podstawa, by ze słowa "może" zawartego w art. 190 ust. 2 uczynić pożytek. Zakres fakultatywności zawarty w powyższym przepisie nie oznacza bowiem dowolności. Wyjaśnić także należy, że zgodnie z art. 207 ust. 1 p.s.w., do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów Kpa, o którym mowa w art. 207 p.s.w. polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Obywatel ma prawo do tego, by jego oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidzianej prawem procedury i w określonych przez prawo formach. Nie jest natomiast zgodne z zasadami konstytucyjnymi takie postępowanie organów administracji, w którym wnioski obywateli załatwiane są poza taką procedurą i w formach jej nie znanych, powoduje to bowiem stan niepewności prawnej i ogranicza prawa obywateli do ochrony swych uprawnień przed organami administracji publicznej i przed sądami (por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993r. sygn. akt III ARN 49/93,OSNC 1994/0/181). Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy. Sporządzając uzasadnienie decyzji organ administracji publicznej winien mieć zatem na uwadze szczególną funkcję jaką przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wyznaczają tej części decyzji i wymogi (wskazane w art. 107 § 3 Kpa.), którym powinno ono odpowiadać. Zawarte w uzasadnieniu motywy rozstrzygnięcia są bowiem istotne dla strony, która korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia decyzji będzie mogła ocenić i ustosunkować się do argumentów organu wydającego decyzję, ale także, co w rozpoznawanej sprawie wymaga podkreślenia, ich treść pozwala Sądowi na dokonanie oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania i jego skutku w postaci decyzji. Uzasadnienie decyzji stosownie do art. 107 § 1 Kpa., stanowi jej integralną część i kontroli Sądu podlega decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem (por. wyrok NSA sygn. akt I SA/Gd 668/98). Zgodnie z art. 107 § 3 Kpa. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, dla których odmówił dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Dopiero przy spełnieniu tych wymogów uzasadnienie w dostatecznym stopniu motywuje rozstrzygnięcie i pozwala na poznanie i ocenę rozumowania organu poprzedzającego konkluzję (stanowisko organu) znajdującą swój wyraz w rozstrzygnięciu. W niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji nie odpowiadają powyższym wymogom. Jako uzasadnienie decyzji organ pierwszej instancji wskazał nieuzyskanie przez skarżącego zaliczenia semestru 3 w zakreślonym terminie. Jak wynika z powyższego organ pierwszej instancji ograniczył się wyłącznie do wskazania, że nie została spełniona przesłanka uzyskania zaliczenia, zapominając, iż należy również w sposób szczegółowy i przekonujący uzasadnić, że w sprawie tej musiało zapaść takie, a nie inne rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. Wskazać należy, że również organ odwoławczy nie odniósł się do przedstawionych argumentów (dotyczących zablokowania adresu IP skarżącego), ani do wniosków odwołania, nie wyjaśnił też w sposób prawidłowy dlaczego utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji, skupiając się wyłącznie na wykazaniu, że skarżący nie zaliczył w terminie 3 semestru studiów, zapominając, iż należy również w sposób szczegółowy i przekonujący uzasadnić, że w sprawie tej musiało zapaść takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania administracyjnego, czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym. Prawidłowe zredagowanie uzasadnienia ma bowiem istotne znaczenie dla zasady przekonywania obywateli wyrażonej w art. 11 Kpa., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 Kpa. Uzasadnienie faktyczne i prawne winno bowiem zostać sporządzone zgodnie z przepisem art. 107 § 3 Kpa. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien ustalić wnikliwie okoliczności sprawy, a następnie dokonać analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz przeanalizować i odnieść się do argumentów podnoszących przez skarżącego. Przeprowadzone w taki sposób postępowanie powinno znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu i jego uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 Kpa. Na marginesie wskazać należy, iż mając powyższe na uwadze za błędne należy uznać stanowisko Rektora Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z., zgodnie z którym fakt nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie skutkuje obligatoryjnym ustawowo i regulaminowo skreśleniem studenta z listy studentów. Zarówno z treści powołanego powyżej art. 190 ust. 2 pkt 2 p.s.w., jak i z treści § 29 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów Społecznej Wyższej Szkoły P. i Z. wynika, że w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów. Zatem użycie przez ustawodawcę sformułowania "może" nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w powołanych przepisach. Uprawnia natomiast do wydania fakultatywnego rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. n.k.