III SA/Wa 467/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Protokolant Maria Nałęcz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi B. R. i W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w zakresie podatku od nieruchomości za 2010 r. oddala skargę Decyzją z [...] lutego 2010r. Prezydent m. W. ustalił W. R. oraz J. K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2010r. za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (stanowiącą dz. ew. nr [...] z obrębu [...]) w wysokości 768 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący – B. R. i W. R. wskazali, że są właścicielami ¼ działki, na której nie ma żadnych zabudowań i podatek mogą zapłacić jedynie za to co posiadają. Uzupełniając braki ww. odwołania Skarżący dodatkowo podnieśli, iż pozostała część działki wraz z zabudowaniami stanowi własność J. K., która powinna płacić ¾ za działkę i całość za zabudowania. Dodatkowo wskazali, że współwłaścicielem nieruchomości jest również L. R.. Decyzją z [...] grudnia 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ wyjaśnił, iż z wypisu z rejestru gruntów i kartoteki budynków znajdujących się w aktach sprawy wynika, że zabudowana działka nr [...] stanowi współwłasność małżonków B. i W. R. oraz J. K.. Ponadto wskazał, iż w świetle art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) – dalej: "u.p.o.l.", małżonków traktuje się tak jak innych współwłaścicieli. Oznacza to, iż decyzje powinny być doręczone małżonkom - podatnikom. Powołując się na poglądy doktryny wyjaśnił, iż praktyka wymierzania podatku od nieruchomości w jednej decyzji doręczanej "dowolnemu" małżonkowi jest niezgodna z wymogami Ordynacji podatkowej w zakresie doręczeń. (...). W decyzji wymiarowej dotyczącej nieruchomości wspólnej sporządzonej w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach powinni być wykazani dwaj małżonkowie jako podatnicy oraz podatek w jednej kwocie (bez podziału). Każdy z nich powinien otrzymać decyzję. Jeżeli decyzja zostanie doręczona tylko jednemu z nich, tylko na nim będzie ciążyło zobowiązanie podatkowe. Od drugiego zaś małżonka, do czasu doręczenia mu decyzji, nie będzie można wymagać i egzekwować podatku. Organ podatkowy musi bowiem doprowadzić do powstania zobowiązania podatkowego pełnej wysokości w odniesieniu do każdego ze współpodatników. Natomiast prawo wyboru będzie przysługiwało mu jedynie w fazie postępowania egzekucyjnego. Będzie on mógł wybrać podatnika lub podatników, w stosunku do których będzie prowadził postępowanie egzekucyjne. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy wskazał, iż doręczając zaskarżoną decyzję tylko jednemu z małżonków – W. R., organ I instancji w sposób istotny naruszył zasady postępowania podatkowego, w efekcie czego, w stosunku do B. R. nie powstało zobowiązanie podatkowe. W ocenie organu brak doręczenia decyzji jednej ze stron skutkował również naruszeniem wyrażonej w art. 123 Ordynacji podatkowej zasady udziału strony w postępowaniu. W tym zakresie na poparcie swojego stanowiska organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 czerwca 2005 r. sygn. akt SA/Wa 338/05. Ponadto organ odwoławczy podniósł, iż prowadząc ponownie postępowanie organ I instancji powinien wezwać podatników do złożenia informacji o nieruchomościach - zgodnie z art. 6 ust. 6 u.p.o.l. Z akt sprawy wynika bowiem, iż organ ustalił wymiar podatku od nieruchomości na podstawie informacji złożonej 8 lutego 1991 r. przez W. i L. R., zaś informacja złożona przez W. R. 15 września 2009r. nie zawierała żadnych danych dotyczących przedmiotu opodatkowania. Obowiązkiem organów podatkowych, wynikającym z treści art. 122 i art. 187 Ordynacji podatkowej, jest natomiast podjęcie wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organ ma więc obowiązek ustalenia prawidłowej podstawy opodatkowania. W ocenie organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie budzi zaś wątpliwość powierzchnia budynku określonego w decyzji jako "pozostałe budynki". Organ I instancji w decyzji przyjął bowiem, iż budynek ten ma powierzchnię 29 m2, podczas gdy z informacji złożonej w 8 lutego 1991r. wynika, że budynek ma powierzchnię 28,7 m2, w kartotece budynków ujawniono zaś budynek o powierzchni zabudowy 28 m2. Ponadto, w ocenie SKO organ I instancji powinien również wyjaśnić podnoszoną przez stronę kwestię, iż "współwłaścicielem jest L. R.". Odnosząc się do zarzutów skarżących organ wyjaśnił, iż w decyzji wymiarowej dotyczącej nieruchomości wspólnej wykazani są wszyscy współwłaściciele jako podatnicy oraz podatek w jednej kwocie (bez podziału). W związku powyższym, w ocenie organu nie można podzielić podatku na poszczególnych współwłaścicieli w stosunku do ich udziału w nieruchomości. W skardze na powyższą decyzję Skarżący powtórzyli dotychczasową argumentację i ponownie podnieśli, że są współwłaścicielami ¼ działki usytuowanej przy ul. P., na której to części brak jest zabudowań. Wyjaśnili, że zabudowania mieszczą się na tej części działki, która należy do J. K. i L. R.. W związku z powyższym wskazali, że powinni płacić podatek tylko za ¼ gruntu. Ponadto wnieśli o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków – J. K. i L. R.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku Skarżących o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków. Stosownie do art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie jest zatem dopuszczalne przeprowadzanie przez sąd administracyjny innych dowodów niż z dokumentów. Natomiast dowody z dokumentów przeprowadzane są wyłącznie w okolicznościach wskazanych wyżej cytowanym przepisem. Wobec powyższego wniosek Skarżących o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków – J. K. i L. R. należało oddalić. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi Sąd zauważa, iż stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3 (ust. 3 nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie). Przy czym zgodnie z art. 3 ust. 4 tej ustawy jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5 (ust. 5 nie ma zastosowania w sprawie). W myśl art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej "O.p.", do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Stosownie natomiast do art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). Wobec powyższego, w sytuacji gdy nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność kilku osób, obowiązek ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Z istoty zobowiązań solidarnych, o których mowa w cytowanych wyżej przepisach wynika, iż zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości stanowiącej współwłasność kilku osób nie można dzielić w stosunku do zakresu władania tą nieruchomością przez poszczególnych współwłaścicieli. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2010r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.) podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jak wynika z rejestru gruntów i kartoteki budynków znajdujących się w aktach sprawy, przedmiot opodatkowania stanowi współwłasność Skarżących oraz J. K. Tym samym organy podatkowe były na podstawie cytowanego wyżej przepisu obowiązane do uwzględnienia tych zapisów w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Niedopuszczalne zatem świetle powołanych wyżej przepisów byłoby, jak chcą tego Skarżący, ustalanie w stosunku do nich zobowiązania podatkowego w kwocie odpowiadającej zakresowi ich współwłasności. Nadto należy zauważyć, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 233 § 2 O.p., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jako uzasadnienie uchylenia decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało konieczność wyjaśnienia wątpliwości dotyczących przedmiotu opodatkowania, zakresu osób odpowiedzialnych (podatników), a także brak udziału Skarżącej w postępowaniu podatkowym. Tym samym organ odwoławczy uchylając zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia wypełnił dyspozycję zawartą w cytowanym wyżej przepisie Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.