II FZ 32/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia V. Sp. o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Ol 616/11 odmawiające spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów w sprawie ze skargi V. Sp. o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 29 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku od gier za październik 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 616/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił V. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej spółką) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych spółka wyjaśniła, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Z oświadczenia strony wynikało, że w ubiegłym roku poniosła stratę w wysokości 3.627.945,39 zł, jej kapitał zakładowy wynosi 1.117.500 zł, zaś wartość środków trwałych kształtuje się na poziomie 21.546.013,40 zł. Skarżąca posiada zadłużenie na rachunku bankowym w wysokości 20.955,90 zł. Uzasadniając zgłoszone żądanie spółka podniosła, że w wyniku wprowadzenia nowych regulacji prawnych w zakresie stawek podatku od gier nie była w stanie uiszczać w terminie powstałych zobowiązań podatkowych, co spowodowało wszczęcie w stosunku do niej postępowań egzekucyjnych, w ramach których dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz udziałów w innej spółce. Strona przedstawiła wyciąg bankowy, bilans na dzień 31 grudnia 2010 r. oraz rachunek zysków i strat. W toku postępowania spółka argumentowała, że jej realną sytuację ekonomiczną obrazuje wyciąg z rachunku bankowego, który wykazuje saldo ujemne. Ponadto wywodziła, że majątek w postaci środków trwałych nie może zostać spieniężony, gdyż w przeważającej części stanowią go automaty do gier o niskich wygranych, na które popyt jest zerowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując się na regulację zawartą w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), uznał żądanie strony za nieuzasadnione. Sąd zwrócił uwagę, że pomimo poniesienia straty skarżąca prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, co potwierdzają przede wszystkim dane dotyczące wysokości przychodów za 2010 r. oraz wysokości kosztów działalności za ten okres, jak również informacje o wysokości przychodów netto ze sprzedaży – 222.493.220,10 zł i wysokości kosztów działalności operacyjnej – 225.916.611,62 zł. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że za uwzględnieniem twierdzeń strony o jej trudnej sytuacji finansowej nie przemawiały także dane wynikające z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2010 r., z których wynikało, że spółka posiadała środki trwałe o wartości 21.546.013 zł, w tym urządzenia techniczne i maszyny o wartości 31.600,92 zł, środki transportu o wartości 1.234.162,92 zł, inne środki trwałe o wartości 20.277.957,16 zł oraz środki trwałe w budowie o wartości 1.070.399 zł. Ponadto wnioskodawczyni posiadała udziały w jednostkach powiązanych o wartości 14.747.193 zł oraz udzieliła długoterminowych pożyczek na kwotę 9.534.469 zł. Spółka posiadała również należności krótkoterminowe od jednostek powiązanych w wysokości 7.936.736,64 zł. Obciążały ją natomiast zobowiązania z tytułu kredytów i pożyczek długoterminowych w wysokości 13.961.437 zł oraz z tytułu kredytów i pożyczek krótkoterminowych w wysokości 9.198.182 zł.. Mając na względzie powyższe ustalenia Sąd doszedł do przekonania, że wartość środków jakimi dysponowała spółka w ostatnim okresie, w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł, czyni zgłoszony przez nią wniosek nieusprawiedliwionym. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. Spółka podniosła, że posiadany przez nią majątek nie może być spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, na które aktualnie nie ma popytu. Co więcej zbycie rzeczowych składników majątku doprowadziłoby – zdaniem strony - do niewypłacalności spółki, uniemożliwiając dalsze prowadzenie działalności, zaś sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Skarżąca wskazała, że w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 389/11 uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 września 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności dostrzec należy, że wykazana przez stronę strata nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 1,500 zł. Trafnie argumentował w tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazując przede wszystkim na skalę prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, której przychody i koszty sięgały wielomilionowych kwot (przychody za 2010 r. - 223.516.354,06 zł, koszty za 2010 r. - 226.176.510,60 zł). Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do spółki majątku trwałego – 21.546.013,40 zł. Nawet jeżeliby przyjąć, – jak twierdzi strona – że automaty do gier, stanowiące znaczną część jej majątku, nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości np. środki transportowe o wartości przekraczającej milion złotych. Zasadnie wskazano również w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że strona posiadała należności krótkoterminowe w wysokości ponad 14 milionów złotych. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację strony, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do spółki dóbr (w tym nieruchomości) groziłaby jej niewypłacalnością czy też likwidacją. Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że przedstawione przez stronę informacje nie dawały pełnego obrazu jej kondycji finansowej. W szczególności strona ograniczyła się do przedstawienia wyciągu z jednego rachunku bankowego, mimo iż z przepisów dotyczących reguł prowadzenia działalności gospodarczej, a także faktu obciążenia spółki kredytem, wynikało, że posiadała również inne rachunki bankowe. Skarżąca nie ustosunkowała się również w treści zażalenia w jakikolwiek sposób do stawianego wobec niej zarzutu wybiórczego przedstawiania informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej. Spółka nie zakwestionowała między innymi podnoszonych w zaskarżonym orzeczeniu wątpliwości co do ilości posiadanych przez nią kont bankowych. W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że przedstawione przez stronę dane nie dawały podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał także fakt przyznania spółce prawa pomocy w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia