II OZ 418/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1630/11 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1630/11 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1630/11, oddalił skargę M. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej W dniu 14 stycznia 2012 r. M. K. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie, przedkładając równocześnie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący wskazał, iż nie odebrał osobiście korespondencji skierowanej do niego z Sądu, dotyczącej zawiadomienia o terminie rozprawy w dniu 6 grudnia 2011 r. Osoba, która odebrała tę korespondencję nie przekazała natomiast informacji o terminie rozprawy w czasie oraz w sposób umożliwiający stawienie się na rozprawę. Skarżący dowiedział się o terminie rozprawy oraz treści zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy pouczenia dopiero w dniu 12 stycznia 2012 r., tj. dzień po upływie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Następnego dnia skarżący dowiedział się telefonicznie od pracownika sekretariatu Sądu o treści wyroku, po czym niezwłocznie po tym fakcie złożył przedmiotowy wniosek. Postanowieniem z dnia 14 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 4 stycznia 2012 r. W ocenie Sądu, odbiór przesyłki skierowanej do strony postępowania przez dorosłego domownika, który nie przekazał jej do rąk adresata, nie stanowi okoliczności uprawdopodabniającej brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zgodnie bowiem z art. 72 § 1 P.p.s.a. jeśli doręczający pismo nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Przepis ten stwarza zatem domniemanie, że odbierający pismo domownik jest upoważniony do odbioru korespondencji adresowanej do strony postępowania. Wywołuje to taki skutek, że strona będzie ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczne podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k. 41), zawiadomienie o terminie rozprawy, w którym zawarto pouczenie o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zostało odebrane przez dorosłego domownika (J. K. - ojca adresata), który podjął się oddać przesyłkę adresatowi. W związku z powyższym Sąd uznał doręczenie zawiadomienia za skuteczne, z wszelkimi wynikającymi z niego rygorami prawnymi. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że zawiadomienie o terminie rozprawy odebrał jego ojciec, który jest osobą chorą, leczącą się psychiatrycznie od 1996 r., wymagającą stałej opieki lekarskiej oraz stałej opieki innej osoby, co potwierdza załączona do pisma kopia zaświadczenia lekarskiego. W związku z powyższym nie można podzielić poglądu, iż doręczenie wezwania nastąpiło skutecznie albowiem ojciec skarżącego nie zdaje sobie sprawy ze znaczenia pewnych faktów m.in. zobowiązania się do przekazania korespondencji sądowej, upływu terminów sądowych. Zdaniem skarżącego nie można uznać, iż strona dopuściła się choćby najmniejszej winy w uchybieniu terminu. W odpowiedzi na zażalenie M. K. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu organ podkreślił, że M. K. mając wiedzę na temat stanu zdrowia ojca, mógł przypuszczać, iż korespondencja przez niego odebrana może nie zostać przekazana skarżącemu. Przewidując taką ewentualność, skarżący powinien dokonać odpowiednich czynności, tj. złożyć zastrzeżenie na poczcie co do sposobu doręczania przesyłki rejestrowanej zgodnie z art. 26 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo pocztowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.), przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 P.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przedmiotowej sprawie ocena okoliczności wskazanych jako przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku sprowadza się do wyjaśnienia skutków i warunków doręczenia, o którym mowa w art. 72 § 1 P.p.s.a. W myśl powołanego przepisu, jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Powyższa instytucja tzw. doręczenia zastępczego oparta jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Przez zawarte w powyższym przepisie pojęcie "dorosły" należy rozumieć osobę pełnoletnią, zaś "domownikiem" jest osoba zamieszkująca pod jednym adresem z adresatem przesyłki, przy czym domownik nie musi być spokrewniony z adresatem, nie musi również prowadzić z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska strony, iż doręczenie zawiadomienia o terminie rozprawy, w którym zawarto pouczenie o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nastąpiło w sposób wadliwy. Skuteczności doręczenia wskazanego wyżej zawiadomienia nie może bowiem podważyć podnoszona przez stronę okoliczność nieprzekazania przesyłki przez ojca, z uwagi na jego zły stan zdrowia. Skarżący nie uprawdopodobnił, iż wiedząc o toczącym się postępowaniu sądowym oraz chorobie ojca (przedłożone zaświadczenie lekarskie wskazuje, iż J. K. leczy się psychiatrycznie od 1996 r. oraz wymaga stałej opieki lekarskiej) - poczynił jakiekolwiek starania zmierzające do zorganizowania właściwego odbioru korespondencji sądowej, której niewątpliwie winien się spodziewać w miejscu zamieszkania, jako strona postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych powyżej okoliczności sprawy, stwierdzić należy, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 stycznia 2012 r. i nie uwiarygodnił, że zadbał w sposób należyty o własne interesy. Powyższe wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu do dokonania przedmiotowej czynności. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest zatem prawidłowe i odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 orzekł jak w sentencji postanowienia.