II SA/Ol 831/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi S.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta O. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. - po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego - uchylono decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia "[...]" w sprawie ustalenia odpłatności dla S. L. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej "K." przy ulicy F. 23 K w O. od 1 maja 2010r. i ustalono odpłatność za pobyt we wskazanym Domu Pomocy Społecznej na okres od 1 maja 2010r. do 31 maja 2010r. w wysokości 1026,57 zł, natomiast w okresie od dnia 1 czerwca 2010r. do dnia 31 marca 2011r. w wysokości 3153 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt S. L. w Domu Pomocy Społecznej "K." w O. zostało wznowione postanowieniem z dnia "[...]" w związku z ustaleniem, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji z dnia "[...]", lecz nieznane organowi, który wydał decyzję. W toku postępowania wyjaśniającego na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i zebranych dokumentów ustalono, że S. L. pobiera z ZUS rentę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym oraz deputatem węglowym w wysokości 1216,53 zł netto miesięcznie. Ponadto jak wynika z wypisu repertorium A nr "[...]" aktu notarialnego z dnia "[...]" dokonała sprzedaży należącego do niej lokalu mieszkalnego położonego w O. przy ulicy S. 8/2, uzyskując kwotę 138 000 zł. Zaznaczono przy tym, iż kwotę 3000 zł tytułem zadatku strona otrzymała w kwietniu 2010r., natomiast pozostałą kwotę w wysokości 135 000 zł kupujący zobowiązał się zapłacić w terminie do 15 maja 2010r. Podkreślono, iż o fakcie sprzedaży mieszkania S. L. nie poinformowała pracownika socjalnego tut. Ośrodka ani Domu Pomocy Społecznej "K.". Tymczasem zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zaznaczono przy tym, iż w myśl art. 8 ust. 3 wskazanej ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Rozliczając zatem zadatek w kwocie 3000 zł, począwszy od kwietnia 2010r. czyli od miesiąca otrzymania dochodu na 12 kolejnych miesięcy, tj. do marca 2011r. ustalono, iż dochód wymienionej stanowi kwota 250 zł miesięcznie. Natomiast dzieląc kwotę 135000 zł na 12 kolejnych miesięcy począwszy od maja 2010r. uzyskano kwotę 11250 zł miesięcznie. Jednocześnie wskazano, iż zgodnie z obwieszczeniem Prezydenta Miasta O. z dnia 11 lutego 2010r. w sprawie ustalenia wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania jednego mieszkańca w domach pomocy społecznej funkcjonujących na terenie O. w 2010r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej "K." przy ulicy F. 23K w O. wynosi 3153 zł. Organ podniósł, iż w dniu 22 marca 2011r. do tut. Ośrodka wpłynęło pismo informujące, iż z dniem 1 kwietnia 2011r. S. L. rezygnuje z dalszego pobytu w placówce. W związku z tym decyzją z dnia "[...]" uchylono z dniem 1 kwietnia 2011r. decyzję w sprawie skierowania jej do Domu Pomocy Społecznej "K." w O. i uchylono decyzję w sprawie umieszczenia S. L. w placówce. Biorąc powyższe pod uwagę organ - po dokonaniu analizy sytuacji materialnej S. L. - ustalił odpłatność za pobyt w Domu Pomocy Społecznej "K." w O. na okres od dnia 1 maja 2010r. do 31 marca 2011r. w łącznej kwocie 32556,57 zł, przy czym ustalono iż odpłatność jaką wniosła strona za wskazany okres wynosi 9367,27 zł, zaś powstała zaległość w opłatach wynosi 23189,30zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła S. L. podnosząc, iż decyzja ta jest wynikiem błędnego uznania przez organ, iż nie został on poinformowany o sprzedaży należącego do niej mieszkania, podczas gdy w rzeczywistości pracownicy socjalni, jak i Dyrektor Domu Pomocy Społecznej pomagali jej w sprzedaży mieszkania. Przywołane przez odwołującą okoliczności w jej ocenie wskazują jednoznacznie, iż wiedzieli oni o sprzedaży mieszkania. Odwołująca się wskazała, iż do sprzedaży swojego mieszkania została namówiona przez pracownika socjalnego, przy czym nie została dokładnie poinformowana o wysokości odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. W złożonym odwołaniu S. L. opisała szczegółowo przebieg wydarzeń związanych ze sprzedażą mieszkania oraz okoliczności związane z jej zamieszkiwaniem w domu pomocy społecznej. Dodała również, iż przepisy nie precyzują jasno, że pieniądze ze sprzedaży mieszkania wlicza się do dochodu. S. L. podkreśliła, iż czuje się oszukana i nie zgadza się na ponoszenie wskazanej przez organ odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż organ pierwszej instancji prawidłowo wznowił z urzędu postępowanie w związku z uzyskaniem informacji o zmianie w sytuacji majątkowej odwołującej się. Wystąpiła bowiem przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia "[...]" o ustaleniu miesięcznej opłaty ponoszonej przez odwołującą się za pobyt w domu pomocy społecznej, istniały okoliczności nieznane organowi, który wydał decyzję, tj. odwołująca się posiadała środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży nieruchomości. Jednocześnie zainteresowana nie poinformowała o tym fakcie organu, mimo zawartych w doręczonych decyzjach pouczeniach o konieczności niezwłocznego poinformowania organu o każdej zmianie w sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Organ podkreślił przy tym, iż sprzedaż mieszkania i uzyskanie z tego tytułu dochodu stanowi zmianę w sytuacji dochodowej i majątkowej osoby w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji zasadnie zatem wliczył kwotę 138 000 zł uzyskaną przez odwołującą się ze sprzedaży mieszkania do dochodu i rozliczył w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy zgodnie z przepisami powołanej ustawy, a następnie zmienił odpłatność za pobyt S. L. w Domu Pomocy Społecznej w okresie od 1 maja 2010r. do 31 marca 2011r. Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż kwestia ewentualnego zwrotu wyliczonych zaległości w opłatach za pobyt w Domu Pomocy Społecznej zostanie rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu dotyczącym ustalenia czy kwota do zapłaty stanowi świadczenie nienależnie pobrane oraz określającym wysokość należności podlegającej zwrotowi i termin jej zwrotu. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła S. L., żądając jego uchylenia. Skarżąca ponownie podniosła, iż mieszkanie udało jej się sprzedać dzięki namowom i pomocy pracowników Domu Pomocy Społecznej, m.in. poprzez skontaktowanie z pracownikiem biura nieruchomości. Tym samym wiedzieli oni o fakcie sprzedaży mieszkania. Zarzuciła, iż kwestia zmiany wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej pojawiła się po tym, jak starała się ustalić, co stało się z jej pieniędzmi przekazywanym do depozytu, Podkreśliła, iż obecna sytuacja jest dla niej wyjątkowo krzywdząca i jej skarga jest w pełni uzasadniona. Do skargi dołączyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez pracowników domu pomocy społecznej skierowane do prokuratury. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania określa ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z art. 36 pkt 2 wskazanej ustawy świadczeniem niepieniężnym z pomocy społecznej jest m.in. pobyt i usługi w domu pomocy społecznej. Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, który w przypadku domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Ogłoszenie to stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane (art. 60 ust. 1, 2 i 3 powoływanej ustawy). Zgodnie zaś z obwieszczeniem Prezydenta Miasta Olsztyn z dnia 11 lutego 2010r. w sprawie ustalenia wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania jednego mieszkańca w domach pomocy społecznej funkcjonujących na terenie miasta Olsztyn od dnia 1 kwietnia 2010r. koszt ten wynosi 3153 zł. W myśl art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej mieszkaniec domu jest obowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu. Przy czym stosownie do treści art. 8 ust. 3 cytowanej ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. W przypadku zaś uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony (art. 8 ust. 11 cytowanej ustawy). W niniejszej sprawie bezsporny jest fakt, iż skarżąca w dniu 30 kwietnia 2010r. dokonała sprzedaży należącego do niej lokalu mieszkalnego, położonego w O. przy ulicy S. 8/2 za kwotę 138 000 złotych. W wyniku tej czynności uzyskała dochód w myśl art. 8 ustawy o pomocy społecznej, który zgodnie z zasadami określonymi w ust. 11 wskazanego artykułu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2011r.(Sygn. akt I OSK 1507/10, LEX nr 842919) brak wskazania w przepisach ustawy o pomocy społecznej literalnie podstaw do wliczenia środków uzyskanych konkretnie ze sprzedaży mieszkania do kwoty dochodu, od której uzależniona jest opłata za pobyt w domu pomocy społecznej nie może oznaczać luki w prawie w sytuacji, gdy treść art. 8 ust. 11 cytowanej ustawy wskazuje w sposób ogólny na wpływ uzyskania jednorazowego dochodu, przewyższającego pięciokrotnie dochody "zwykłe". Należy przy tym podkreślić, iż świadczenie niepieniężne z pomocy społecznej, jakim jest pobyt w domu pomocy społecznej, jest odpłatne (art. 60 ustawy o pomocy społecznej), a wysokość tej odpłatności jego uzależniona od wysokości dochodów świadczeniobiorcy (art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Zatem zmiana wysokości dochodu w wysokości przekraczającej 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 106 ust. 3b) obliguje organ do zmiany wysokości odpłatności. O ile zaś faktyczna sytuacja dochodowa strony nie była znana organowi w dacie orzekania, uzasadnia to wznowienie postępowania w odniesieniu do decyzji ustalającej odpłatność. Jak wynika z akt sprawy w dniu zawarcia umowy kupujący wpłacił zadatek w wysokości 3000 złotych, zaś pozostałą kwotę 135 000 złotych zobowiązał się wpłacić najpóźniej w terminie do 15 maja 2010r. Organ ustalając stan faktyczny niniejszej sprawy prawidłowo zatem rozliczył powyższe kwoty, ustalając na nowo dochód strony. W związku z tym uchylił w trybie wznowieniowym decyzję ustalającą odpłatność i ustalił wysokość odpłatności w oparciu o faktyczny dochód strony. Należy podkreślić, iż przepisy ustawy społecznej odnośnie odpłatności za pomoc w domu pomocy społecznej, jak i sposobu ustalania dochodu strony nie mają charakteru uznaniowego. W razie zatem zaistnienia okoliczności uzasadniającej ustalenie odpłatności w innej wysokości, organ zobowiązany jest wydać stosowną decyzję w tym zakresie. Natomiast odrębną kwestią jest ustalenie, czy powstała zaległość w opłatach ma charakter świadczenia nienależnie pobranego w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej i czy podlega zwrotowi. Pozostaje to jednak poza przedmiotem niniejszej sprawy, gdyż w tym zakresie winno być przeprowadzone odrębne postępowanie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako niezasadną należało oddalić.