I OSK 1798/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W.-B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1283/11 o odrzuceniu skargi M. W.-B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2011r. Nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie za nieuzasadnione postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1283/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie uznania zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie za nieuzasadnione. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, iż z treści art. 3 § 2 p.p.s.a. wynika, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają tylko te postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie art. 37 § 1 k.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. stronie postępowania służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z kolei art. 37 k.p.a. nie określa w jakiej formie organ administracji publicznej wyższego stopnia ma zażalenie to rozstrzygnąć. Natomiast zgodnie z utrwalonym poglądem prezentowanym zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie, stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. przyjmuje formę postanowienia, na które nie służy zażalenie (art. 141 § 1 k.p.a.). Postępowanie prowadzone w związku z wniesieniem zażalenia na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. nie ma cech samodzielnego postępowania administracyjnego, a jeżeli po jego rozpatrzeniu jest wydawane postanowienie, to ma ono charakter wpadkowy (incydentalny) i ani nie kończy ono jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, ani nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Wniesienie zażalenia na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. ma na celu likwidację bezczynności organu administracyjnego w trybie administracyjnym. Ponadto wyczerpanie przez osobę zainteresowaną trybu zażaleniowego stanowi warunek formalny wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu pierwszej instancji (art. 52 ustawy p.p.s.a.). Sąd uznał, iż zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie nie mieści się w określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a. zamkniętym katalogu aktów prawnych, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a w związku z czym postanowił o odrzuceniu skargi. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła M. W., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu. Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając: Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż skarżącej w niniejszej sprawie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu I instancji, tj. Ośrodka Pomocy Społecznej w Ch. w załatwieniu sprawy wszczętej pismem z dnia 2 czerwca 2011 r. W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, które nie zostały opłacone w całości ani w części. W ocenie skarżącej złożona przez skarżącą w dniu 10 października 2011 r. skarga powinna zostać merytorycznie rozpoznana. W skardze bowiem wskazano, iż skarży ona działanie organu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia. Podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut, iż skarżąca we wniesionej skardze skarży w istocie działanie organu I instancji, należy uznać za uzasadniony. Wskazać bowiem należy, iż sposób sformułowania żądań zawartych skardze, wywołuje wątpliwość co do jej charakteru. A zatem, Sąd I instancji winien w takiej sytuacji niezwłocznie wyjaśnić wolę skarżącej, a mianowicie, czy złożyła ona skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] września 2011 r. czy też na bezczynność organu I instancji. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na ciążący na Sądzie administracyjnym obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń co do wszelkich możliwych zachowań; obowiązek odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku art. 182 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi. Koszty jakie wiązały się z wniesieniem środka odwoławczego były kosztami niezbędnymi dla celowego dochodzenia praw strony i jako takie będą podlegać rozliczeniu w orzeczeniu kończącym postępowanie.