IV SAB/Wa 118/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi D. D. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia wniosku 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2011 roku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych sprawy wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia i stwierdza, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. wymierza Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej D. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Ostateczną decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] - zakończono postępowanie w przedmiocie stwierdzenia, iż majątek O., gmina O., stanowiący byłą własność T. W., nie podpadał pod działanie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 ze zm.). Skierowanym do Wojewody [...] pismem z dnia 15 stycznia 2011 r. D. D. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Pismem z dnia 20 stycznia 2011 r. Wojewoda przekazał wniosek D. D. Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Pismem z dnia 7 kwietnia 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi poinformował D. D., że jej wniosek zostanie rozpatrzony do dnia 31 marca 2012 r., z uwagi na ilość wpływających do organu spraw tego typu. Dnia 20 maja 2011 r. D. D. wezwała Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do usunięcia naruszenia prawa. Następnie w dniu 19 lipca 2011 r. D. D. wniosła skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi domagając się zobowiązania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania w wyznaczonym przez Sąd terminie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody z 2010 r. lub postanowienia odmawiającego. Ponadto wniesiono o ukaranie grzywną w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia odpowiedzialnego urzędnika za stan bezczynności oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ilość wpływających do urzędu spraw nie może być podstawą odmowy załatwienia sprawy w terminie ustawowym. Powyższe stanowi naruszenia art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 tj. ze zm.), zwanej dalej "Kpa". Wskazano, że tak odległy termin wyznaczony na rozpoznanie sprawy urąga przepisom prawa, bowiem Kpa dokładnie określa terminy związane z załatwieniem poszczególnych spraw. Organ władny jest podołać obowiązkom, które ciąża na nim z mocy prawa. Na koniec stwierdzono, że sprawa toczy się już 5 lat. W odpowiedzi na skargę wskazano, że w piśmie z dnia 7 kwietnia 2011 r. wyznaczono termin na rozpatrzenie sprawy. Skoro termin ten jeszcze nie upłynął, zatem skarga jest niezasadna. Wniesiono więc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "ppsa". Zgodnie z ogólną dyrektywą wynikającą z art. 35 § 1 Kpa, sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Sformułowanie takie oznacza w szczególności, że "organ administracji publicznej powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, jeżeli w toku postępowania administracyjnego okaże się, że sprawa może być załatwiona przed upływem ustawowych terminów do jej załatwienia" (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 307). Powołana dyrektywa jest związana z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2 Kpa) i obowiązkiem załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 § 3 Kpa. Zwrot "niezwłocznie", zawarty w art. 35 § 2 Kpa, oznacza, że nie ma wyznaczonego terminu w sposób bezwzględny, a organ I instancji, gdy tylko wystąpią warunki określone w art. 35 § 2 Kpa, winien wydać odpowiednie rozstrzygnięcie (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 245). Niezwłocznemu załatwieniu podlegają nie tylko sprawy proste i nieskomplikowane, lecz także "takie sprawy zawiłe i skomplikowane, w których jednakże nie trzeba prowadzić postępowania dowodowego, ponieważ albo cały materiał dowodowy jest od razu dostarczany przez stronę, albo materiał ten może być uzupełniony przez organ administracyjny w drodze czynności pozaprocesowych - materialno-technicznych" (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, s. 279). Art. 35 § 3 Kpa stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zatem o bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął czynności, do której był prawnie zobowiązany (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 listopada 1998 r., sygn. akt IV SAB 124/98, LEX nr 43729). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Jest to tzw. obowiązek sygnalizacji. W ramach tej procedury organ obowiązek wskazać przyczyny zwłoki oraz wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony w trybie art. 36 §1 Kpa, jeżeli zostanie wskazany przez organ właściwy do załatwienia sprawy zgodnie z art. 57 Kpa (tj. w dniach, tygodniach lub miesiącach) i z zachowaniem ogólnej zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 Kpa (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 1996 r., sygn. akt I SAB 28/96, ONSA 1997, Nr 2, poz. 97). Ponadto przyjmuje się, że natłok wpływających spraw i niewystarczająca obsada kadrowa do załatwiania ich na bieżąco, czyli w terminach wynikających z Kpa, nie mogą być uznane za uzasadnioną przeszkodę w załatwieniu sprawy (por. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I SAB/Wa 321/10, 21 października 2009 r., sygn. akt IV SAB/Wa 91/09, czy też z 17 maja 2007 r., sygn. akt IV SAB/Wa 35/07, ogólnodostępne w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie jest bezsporne, że postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 15 stycznia 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji 2010 r. nie zostało w sprawie zakończone. Jedyną czynnością jaką przeprowadził w niniejszej sprawie organ po otrzymaniu wniosku w dniu 26 stycznia 2011 r. było poinformowanie stron postępowania pismem z dnia 7 kwietnia 2011 r. o nowym terminie rozpatrzenia sprawy (do 31 marca 2012 r.) wraz ze wskazaniem przyczyny opóźnienia (ilość spraw). Co prawda Minister pismem z dnia 3 sierpnia 2011 r. wezwał pełnomocnika Skarżącej do sprecyzowania żądania, jednakże czynność tę trudno uznać za zmierzającą do zakończenia sprawy. Wskazać należy, że już w piśmie z dnia 7 kwietnia 2011 r. organ przyjął, że przedmiotem wniosku jest żądanie zarówno stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 2010 r. jak i wznowienie postępowania w tej sprawie. W tej sytuacji zaś, gdy przedmiotem żądania strony jest wszczęcie postępowań w dwóch różnych trybach nadzwyczajnych, pierwszeństwo przyznaje się temu, który wywołuje skutki najdalej idące (tutaj stwierdzenie nieważności). A zatem od samego początku Minister powinien był prowadzić postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, decyzji z 2010 r. Natomiast wątpliwości co do zakresu wniosku (które i tak nie miały wpływu na obowiązek prowadzenia postępowania w trybie art. 156 § 1 Kpa), powinny być usunięte w momencie otrzymania tegoż, poprzez wezwanie już wtedy wnioskodawcy do jednoznacznego sprecyzowania żądania. Dalej wskazać należy, że ilość wpływających spraw do organu nie może być uznana za uzasadnioną przeszkodę w załatwieniu sprawy. Zatem argument podniesiony w piśmie z dnia 7 kwietnia 2011 r. nie mógł być podstawą do wyznaczenia terminu, o blisko rok przesuwającego datę rozstrzygnięcia sprawy. Wyznaczanie nowego terminu załatwienia sprawy w sposób, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, nie może spowodować, że organ nie pozostaje w bezczynności. Oceniając aktywność organu od momentu dysponowania wnioskiem Skarżącej (styczeń 2011 r.) oraz aktami sprawy (lipiec 2011 r.) należy zauważyć, że brak było usprawiedliwionych i obiektywnych przeszkód, uniemożliwiających rozpatrzenie wniosku strony w terminie o jakim mowa w art. 35 § 3 Kpa. Podkreślić należy, że wystąpienie przez Ministra do Wojewody o akta administracyjne niezbędne do rozpatrzenia wniosku po pół roku od jego otrzymania, jest praktyką naganną. W oparciu o powyższe należało uznać, że w niniejszej sprawie zachodzi bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi uzasadniająca uwzględnienie skargi przez Sąd i wydanie na podstawie art. 149 ppsa wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przychylając się do wniosku Skarżącej (art. 149 § 2 ppsa), Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości pięćset złotych, uznając kwotę tę za adekwatną do stopnia bezczynności organu jaka miała miejsce w niniejszej sprawie. Orzekając w punkcie III wyroku Sąd miał na względzie, iż zgodnie z art. 200 ppsa w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 1 ppsa zasądzono na rzecz Skarżącej koszty postępowania sądowego, na które składa się wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. Na koniec stwierdzić należy, że bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, oraz brak jakiejkolwiek aktywności organu (porównaj wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 353/11, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10 ogólnodostępne w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy odległego blisko o rok, z uwagi na ilość spraw rozpoznawanych przez organ, niewątpliwie stanowi naruszenie prawa, lecz nie nosi ono cech rażącego.