I FZ 21/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, , , po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 2570/11 oddalające wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 2570/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek R. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 lutego 2011 r. wydanej w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy podał, że pismem z dnia 8 sierpnia 2011 r. R. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 lutego 2011 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż w dniu 2 sierpnia 2011 r. otrzymał od Naczelnika Urzędu Skarbowego W. B. pismo, z którego wynika, że w jego sprawie Dyrektor Izby Skarbowej wydał dnia 11 lutego 2011 r. decyzję. Skarżący wskazał, iż nie otrzymał ww. decyzji, jak również nie miał awiza w tej sprawie. Z akt sprawy dowiedział się, że przesyłka była awizowana i nieodebrana przez niego. Podkreślił, iż w czasie, kiedy przesyłka była awizowana był cały czas w Warszawie i w tym okresie odbierał korespondencję. Zaznaczył, że zawsze odbierał w terminie wszelką korespondencję, natomiast przedmiotowa przesyłka nigdy nie była awizowana, zaś adnotacje na kopercie są nieprawdziwe. Podniósł, że praca Urzędu Pocztowego, który dostarcza mu korespondencję była przedmiotem wielu jego skarg. Do wniosku dołączył korespondencję prowadzoną z Urzędami Pocztowymi dotyczącą nieprawidłowości w doręczaniu mu przesyłek pocztowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że podnoszone przez skarżącego argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Wskazał, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zaznaczył przy tym, że przywrócenie terminu tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wynika z adnotacji znajdujących się na zwróconej do organu przesyłka zawierająca decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 lutego 2011 r. była dwukrotnie prawidłowo awizowana. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. Sąd pierwszej instancji argumentował dalej, że podane przez skarżącego nieprawidłowości działania Urzędów Pocztowych w doręczaniu korespondencji nie można uznać za okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Dodał, że z załączonej do wniosku kserokopii korespondencji z Urzędami Pocztowymi dotyczącej nieprawidłowości w doręczaniu korespondencji Skarżącemu wynika, iż błędne działanie Urzędów Pocztowych w tym zakresie dotyczyło doręczenia przesyłek z lipca 2010 r. Ponadto jak wynika z odpowiedzi Poczty Polskiej Centrum Poczty Oddziału Rejonowego W. z dnia 25 sierpnia 2010 r. Urząd Pocztowy podjął działania mające na celu wyeliminowanie nieprawidłowości w procesie doręczania przesyłek. W zażaleniu na powyższe postanowienie R. K. zarzucił naruszenie art. 86 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że uprawdopodobnił w dostatecznym stopniu brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Podniósł, że wadliwa sytuacja dotycząca doręczenia mu korespondencji mimo jego interwencji trwa nadal, na dowód czego dołączył do zażalenia kolejne dwa pisma reklamacyjne, które składał na poczcie już po złożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Mając na uwadze powyższe strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do rozpoznania zażalenia w pierwszej kolejności, należy wskazać, że zagadnienie prawne odnoszące się do instytucji przywrócenia terminu zostało uregulowane przepisami art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), a nie tak jak błędnie wskazał autor zażalenia w art. 86 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Należy podkreślić, że strona wnosząc o przywrócenie terminu wskazała, że nie została jej doręczona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej, a nawet nie była ta przesyłka awizowana. Zatem w istocie strona podniosła okoliczności dotyczące nieprawidłowości w doręczeniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Zgodnie bowiem z art. 150 § 1, § 1a i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) w przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 148 § 1 i art. 149, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia. Owe zawiadomienie (awizo) umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W judykaturze podkreśla się, że fikcja prawna doręczenia jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, które to doręczenie jest oparte na domniemaniu, iż zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w przepisach i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2011 r., I GZ 163/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Skoro zatem strona twierdzi, że nie została zawiadomiona o pozostawieniu przesyłki zawierającej decyzje organu odwoławczego, to doszło do nieprawidłowości w doręczeniu decyzji. W konsekwencji nie rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi z art. 53 § 1 p.p.s.a. Datą wyznaczającą początek tego terminu jest bowiem dzień doręczenia rozstrzygnięcia. Instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem naruszono przepisy o doręczeniu, nie dokonując zawiadomienia o złożonej w urzędzie pocztowym przesyłce, nie ma mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to bowiem konsekwencja tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze się nie rozpoczął. Zagadnienie oceny prawidłowości doręczenia stronie decyzji organu drugiej instancji może być przedmiotem rozstrzygnięcia przez wojewódzki sąd administracyjny na etapie kontroli wstępnej wniesionej skargi w aspekcie dochowania terminu jej złożenia. Negatywne rozstrzygnięcie w tym zakresie może być kwestionowane przez stronę w drodze skargi kasacyjnej na postanowienie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie odrzucenia skargi. W tym stanie rzeczy skoro podniesione w zażaleniu zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie zaskarżone postanowienie, pomimo błędnego uzasadnienia, jest zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.