II GZ 136/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1147/11 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. L. na działalność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1147/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. odmówił M. L. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na działalność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Sąd I instancji wskazując na treść przepisów art. 86 i 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznał, że skarżący nie wykazał aby nie ponosił winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi. Tym samym Sąd nie podzielił argumentu skarżącego, że nie mógł uiścić wpisu w terminie z powodu braku środków i oczekiwania na wpłatę z tytułu otrzymywanej renty. Podkreślono, że skarżący nie uprawdopodobnił sytuacji, w której mógł przy największym wysiłku opłacić wpis w terminie. Jednocześnie Sąd zauważył, iż skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zwolnienie od kosztów sądowych, ale po upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a zatem nie mogło mieć to wpływu na jego zobowiązanie do opłacenia lub złożenia w tym terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zażaleniem M. L. zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i wskazując na swoją ciężką sytuację materialną i zdrowotną. Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanawia o przywróceniu terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.), które wnosi się w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostaną łącznie 3 przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobni, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona zostanie czynność, dla której określony był termin. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKW 273/99, OSNAP 2000, Nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądami doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Z powyższych przepisów należy wywieźć, że zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jest jednym z warunków formalnych o charakterze bezwzględnym, jakie powinien spełnić zainteresowany podmiot składający tego rodzaju pismo. W przypadku jego uchybienia, sąd odrzuca taki wniosek. Termin siedmiodniowy do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania określonej czynności procesowej biegnie od momentu ustania przyczyny tego uchybienia. W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem z dnia [...] października 2011 r. skarżący został wezwany przez Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na działalność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia. Zarządzenie to zostało uznane za doręczone skarżącemu z dniem 19 października 2011 r. - zgodnie z art. 73 p.p.s.a. Skarżący natomiast dopiero pismem z dnia 7 listopada 2011 r. złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni popiera argumentację Sądu I instancji przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał aby nie ponosił winy w uchybieniu terminowi do dokonania zobowiązanej czynności procesowej. Jak bowiem wynika z treści art. 86 § 1 p.p.s.a. wykazanie, że uchybienie czynności nastąpiło bez winy strony zobowiązanej do jej dokonania jest konieczną przesłanką warunkującą wydanie orzeczenia przywracającego uchybiony termin. Należy podkreślić, że kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W doktrynie i orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się np. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (tak: H. Knysiak-Molczyk [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. T. Woś, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333), mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia, nieprawidłowe doręczenie pisma sądowego (por. B. Dauter [w]: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie II, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2006, s. 209). W stanie niniejszej sprawy okolicznością bezsporną jest, iż termin do uiszczenia wpisu od skargi liczono od dnia skutecznego doręczenia skarżącemu tj. od 19 października 2011 r. Tymczasem skarżący uiścił na rachunek Sądu opłatę w dniu 4 listopada 2011 r. Podnoszona – we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi - okoliczność przez skarżącego, iż pozostał bez środków pieniężnych, które otrzymał 3 listopada 2011 r., nie mogła przemawiać za brakiem winy w uchybieniu terminowi, gdyż wobec znanego skarżącemu terminu wypłaty renty oraz dnia w którym upływał termin do uiszczenia wpisu od skargi, miał świadomość, iż nie będzie możliwym uiszczenie tego wpisu ze środków finansowych uzyskanych z tytułu wypłaty renty. Wskazać należy, co uczynił Sąd I instancji, że w wykazanej we wniosku sytuacji materialnej skarżący mógł w terminie do uiszczenia wpisu złożyć wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od konieczności uiszczania wpisu. Dokonał tego jednak - co zauważył również WSA - po upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a zatem nie mogło mieć to wpływu na podjęcie rozstrzygnięcia w kwestii omawianego wniosku. Na marginesie warto zauważyć, że postanowieniem z dnia 14 lutego 2012 r. (sygn. akt. III SA/Kr 1147/11) zwolniono skarżącego od kosztów sądowych i ustanowiono mu pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji zasadnie w tej sytuacji odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Z tych względów, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., oddalił zażalenie.