V SA/Wa 1923/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] maja 2011 r.; 2. zasądza na rzecz J. L. od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Po rozpatrzeniu wniosku J. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy w/w rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. podniesiono następujące okoliczności faktyczne i prawne: W dniu [...] kwietnia 2008 r. wpłynął wniosek E. L. o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w roku 2008 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał E. L. płatność. Przedmiotowa decyzja została wysłana do Strony w dniu [...] grudnia 2008 r. i została odebrana przez jej syna P. L. w dniu [...] grudnia 2008 r. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego dnia [...] grudnia 2008 r. Organ podkreślił, że z nadesłanego odpisu skróconego aktu zgonu wynika, iż E. L. zmarł [...] grudnia 2008 r. czyli przed doręczeniem decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. W związku z powyższym płatności wypłacone zostały bezpodstawnie i są świadczeniami nienależnymi. Ponadto Biuro Powiatowe ARiMR w [...] zwróciło się z prośbą do banku beneficjenta o dokonanie zwrotu nienależnie wypłaconej kwoty. Bank jednak zawiadomił, że zwrot przekazanej na rachunek bankowy kwoty nie jest możliwy, ponieważ właściciel rachunku bankowego na który wpłynęły środki nie wyraził zgody na zwrot. Niespornym jest, iż środki o których mowa zostały pobrane przez żonę beneficjenta J. L. Konsekwencją powyższego było ustalenie J. L. kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 191,53 zł. Ponownie rozpoznając sprawę organ przywołał treść art. 29 ust 1, 3 i 4 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR oraz przypomniał, że E. L. będący stroną zmarł przed doręczeniem decyzji w sprawie przyznania płatności ONW. Tym samym należało uznać, że nie wywołuje ona skutków prawnych. W związku z tym środki przekazane na rachunek zmarłego na podstawie w/w decyzji należało uznać za płatności nienależnie pobrane jako wypłacone bez podstawy prawnej. Prezes ARiMR wskazał, że przepis art. 29 ust 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobieranie środków publicznych przekazywanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie. Poza tym w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Powyższe wynika z przepisów prawa wspólnotowego tj. - w odniesieniu do wniosków o przyznanie płatności ONW na lata 2005 - 2008 – art. 73 ust 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r.). Skargę na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] lipca 2011 r. wniosła J. L. Z treści skargi wynika, iż jej autorka domaga się kontroli zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej, a nadto wnosi o umorzenie postępowania administracyjnego i zwolnienie jej z obowiązku zwrotu kwoty 191,53 zł. Skarżąca podniosła, iż pieniądze wpłynęły na konto bankowe w dniu [...] grudnia 2008 r., zaś [...] grudnia mąż skarżącej pobrał je co potwierdza stosowny wyciąg bankowy. Z tego też względu brak jest podstaw aby żądać zwrotu tych pieniędzy od skarżącej, tym bardziej że były one zwrotem nakładów poczynionych na gruncie w 2008 r. (zakup nawozów, środków ochronnych). Odnośnie oświadczenia z dnia [...] lutego 2011 r. skarżąca wyjaśniła, że dotyczy ono płatności pobranej przez nią z konta bankowego już po śmierci męża, a nadto że kwotę tę zwróciła. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] maja 2011 r. podlegają uchyleniu. W sprawie niesporne jest, że decyzja z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] o przyznaniu mężowi skarżącej E. L. płatności ONW wysłana została adresatowi w dniu [...] grudnia 2008 r. Jej odbiór pokwitował syn beneficjenta w dniu [...] grudnia 2008 r. Jednakże jeszcze przed wysłaniem w/w decyzji adresatowi a mianowicie w dniu [...] grudnia 2008 r. przesłano na jego rachunek środki pieniężne w wysokości określonej w decyzji o której wyżej mowa. Taka procedura była niewątpliwie nieprawidłowa. Błędem było bowiem przekazanie pieniędzy należnych na mocy stosownego rozstrzygnięcia jeszcze przed jego doręczeniem uprawnionemu. Poza sporem jest również to, że syn E. L. P. L. odebrał odpis decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. w dniu w którym adresat tejże decyzji zmarł ([...] grudnia 2008 r.). Jeśli jednak wypłata przekazanych środków nastąpiła – tak jak twierdzi skarżąca przez jej męża w dniu [...] grudnia 2008 r. to brak jest podstaw prawnych do domagania się jej zwrotu od skarżącej. Skarżąca nie była przecież adresatem decyzji przyznającej płatność ONW i to nie ją obciążały obowiązki spoczywające na osobie która o płatność wystąpiła i która ją uzyskała. Poza tym nie wiadomo nawet tego (organ nie czynił w tej materii żadnych ustaleń) czy a jeżeli tak to dlaczego skarżąca mogła być uznana za rolnika w rozumieniu przepisów przywołanych przez organ tj. - § 9 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu (...) Dz. U. Nr 40 z 2009 r. poz. 329 ze zm. - art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady (...) Dz. U. L 141 z 30 kwietnia 2004 r. str. 18. Z pewnością skarżąca nie była jednak beneficjentem w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieranie rozwoju (...) Dz. U. Nr 64/2007 poz. 427 ze zm., który to przepis organ również powołuje jako podstawę swojego rozstrzygnięcia z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej nie może być także art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Dz. U. Nr 98/2008 poz. 634 ze zm. Przepis ten ma bowiem charakter ogólny i wskazuje jedynie na właściwość organu do wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. W ocenie sądu nawet w przypadku wypłaty przez skarżącą (po śmierci jej męża) środków pieniężnych przyznanych jej mężowi z tytułu wsparcia ONW brak byłoby administracyjnoprawnych podstaw pozwalających na skuteczne domaganie się ich zwroty od skarżącej. W takiej sytuacji organ mógłby co najwyżej rozważyć możliwość skorzystania z uprawnień przewidzianych w przepisach kodeksu cywilnego. Chodzi tu w szczególności o przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 i nast. k.c.). jednakże i wówczas należałoby pamiętać o zakresie obowiązku zwrotu korzyści (art. 409 k.c.) oraz o wyłączeniach zwrotu nienależnych świadczeń (zwłaszcza z art. 411 pkt 2 k.c.). Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę powyższe. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a.