VI SA/Wa 1882/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi "F" Sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia w sprawie uznania planowanego konkursu za zakład wzajemny 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącej "F" Sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Finansów decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 2 ust. 6 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.), rozstrzygnął, że planowany przez [...] zakłady bukmacherskie sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej jako [...]) konkurs pn. "[...]" jest zakładem wzajemnym w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Decyzje wydano w następujących ustaleniach: W dniu [...] lutego 2011 r. [...] złożyła wniosek o wydanie decyzji rozstrzygającej charakter "wirtualnych zakładów bukmacherskich polegających na odgadywaniu wyników współzawodnictwa sportowego" załączając do wniosku regulamin planowanej działalności. Zgodnie z wnioskiem i regulaminem uczestnictwo w konkursie ma być nieodpłatne i następować ma po rejestracji na oficjalnej stronie internetowej przez podanie danych osobowych uczestnika. Po rejestracji każdy z uczestników otrzymałby określoną pulę punktów do wykorzystania jako stawka w zawieranych zakładach. Zakłady polegać mają na typowaniu wyników określonych zdarzeń – regulamin określa liczbę stawianych punktów na zdarzenie i wygrane w zakładach w postaci punktów, których liczba zależy od stosunku wpłaty do wygranej. Udział w konkursie umożliwia otrzymanie nagrody (I, II lub III) w zależności od zgromadzonej ilości punktów. Nagrody nie podlegałyby wymianie na równowartości finansowe. Cytując przepis art. 2 ust. 2 ustawy o grach hazardowych organ podkreślał różnice pomiędzy jej przepisami a poprzednio obowiązującej ustawy o grach i zakładach wzajemnych w ten sposób, że obecnie zakłady wzajemnie przewidują wygrane rzeczowe, a takie wygrane przewiduje regulamin konkursu. Nie ma zatem znaczenia, czy uczestnik konkursu (wpłaca) stawkę punktami i czy punkty te otrzyma nieodpłatnie. Organizator przewiduje wygrane w postaci punktów, których wysokość zależy od umówionego stosunku wypłaty do wygranej, czyli od kursu. Suma punktów wygranej decyduje o rankingu uczestnika i przewidzianej wygranej. Zatem jest to typowy zakład bukmacherski, co zresztą potwierdza organizator, gdyż zasadniczym elementem konkursu jest mechanizm odpowiadający tym zakładom. Stosownie zatem do przepisów art. 3, art. 6 ust. 3 i art. 14 ust. 3 ustawy o grach hazardowych przyjmowanie zakładów wzajemnych dozwolone jest wyłącznie w punktach przyjmowania zakładów wzajemnych. Nadto stosownie do art. 29 ustawy zabroniona jest również reklama i promocja zakładów wzajemnych przez publiczną ich prezentacji, zachęcanie do uczestnictwa oraz miejsc ich urządzania. Od decyzji [...] zakłady bukmacherskie sp. z o.o. z siedzibą w C. złożyła odwołanie domagając się zmiany decyzji względnie jej uchylenia. Zdaniem spółki organ błędnie zinterpretował ustawę o grach hazardowych, gdyż nie zauważył, że stawką w konkursie są punkty. Tymczasem ustawa określa ową stawkę kwotowo w wielkościach pieniężnych. Nadto wygraną są również punkty, które nie są wygraną pieniężną ani rzeczową, którą to wygraną można otrzymać w grach hazardowych. Możliwość otrzymania nagrody jest pochodną zdobytych punktów. Zatem możliwość otrzymania wygranej nie zależy od umówionego kursu, co jest istotną różnicą w stosunku do zakładów bukmacherskich, gdyż zwycięstwo w konkursie i otrzymanie wygranej nie zależy od prawidłowego wytypowania konkretnego zakładu, lecz zależy od ilości odgadniętych zdarzeń, ryzyka podjętego przez uczestnika i ilości uczestników. Wygrana uczestnika zależy więc od wyników innych uczestników konkursu. Zdaniem spółki nie ma znaczenia, że nowa ustawa dopuszcza również wygrane rzeczowe. Minister Finansów decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazując na przepis art. 2 ust. 2 ustawy o grach hazardowych organ stwierdził, że ustawa wyróżnia zakłady o wygrane pieniężne i rzeczowe – te ostatnie nie zostały nazwane. Ustawa zdefiniowała dwa rodzaje zakładów wzajemnych: totalizator i bukmacherstwo. Oznacza to, że katalog wskazany w wymienionym przepisie jest otwarty, gdyż obok totalizatora i bukmacherstwa dopuszczono zakłady wzajemne o wygranych rzeczowych. O otwartości tego katalogu decyduje art. 2 ust. 6 ustawy dający uprawnienie Ministrowi Finansów do rozstrzygania m.in. o tym, czy zakład jest zakładem wzajemnym. Zatem konkurs nie posiadający cech wymaganych dla totalizatora lub bukmacherstwa nie oznacza, że nie może być uznany za zakład wzajemny, w którym można otrzymać wygraną rzeczową. Wpłacenie stawki nie jest niezbędnym elementem zakładu wzajemnego, jest to niezbędny element zakładu wzajemnego nazwanego (totalizatora oraz bukmacherstwa). Przedmiotowe przedsięwzięcie (konkurs) zawiera wszystkie elementy zakładu wzajemnego. Polega ono na odgadywaniu zaistniałych zdarzeń (wyników współzawodnictwa sportowego) oraz na uzyskaniu wygranej rzeczowej. Sama skarżąca wskazała w odwołaniu na możliwość otrzymania nagrody jako na pochodną zdobytych punktów. Przedmiotowy konkurs jest zatem zakładem wzajemnym nienazwanym, a nie jak stwierdza spółka zakład nazwany – bukmacherski. Wszystkie zatem wywody i sugestie spółki odnoszące się do tej kategorii zakładu wzajemnego były nieuzasadnione. Od decyzji [...] zakłady bukmacherskie sp. z o.o. z siedzibą w C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 2 ust. 2 i ust. 6 ustawy o grach hazardowych. Skarżąca ponownie podkreślała, że stawką przystąpienia do konkursu nie są wpłaty pieniężne. Punkty otrzymywane przez uczestnika przystępującego do konkursu są otrzymywane bezpłatnie. Wysokość wygranej nie zależy od umówionego stosunku wpłaty, gdyż wygrana zależy od pozycji gracza w porównaniu do innych uczestników. Zatem prawidłowe wytypowanie zdarzenia nie przesądza o otrzymaniu nagrody. Przyznawane punkty nie są ani wygraną pieniężną ani rzeczową, którą można uzyskać w grze hazardowej. Możliwość otrzymania nagrody jest jedynie pochodną zdobytych punktów. W tym znaczeniu wysokość wygranej nie zależy od umówionego "kursu" co stanowi istotną różnicę w stosunku do definicji zakładu wzajemnego. O zwycięstwie w konkursie decyduje ilość odgadniętych zdarzeń, ryzyko podjęte przez uczestnika (którego uczestnicy konkursu nie ponoszą), ilość uczestników i zdobytych przez nich punktów, a więc wygrana konkretnego gracza zależy od wyników innych graczy. Ustalenie więc przez organ administracji, że przedmiotowy konkurs jest zakładem wzajemnym, czyli grą hazardową, nie wynika z żadnej interpretacji powołanych przepisów ustawy o grach hazardowych, jako wprowadzające wykładnię rozszerzającą pojęć użytych w ustawie. Skarżąca zarzuciła również decyzji naruszenie zasad konstytucyjnych dotyczących swobody działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wnosił o jej oddalenie podtrzymując, w piśmie złożonym w dniu [...] listopada 2011 r. swoje stanowisko co do nienazwanych zakładów wzajemnych, do których zostały zaliczone zakłady wzajemne będące przedmiotem postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy art. 2 ust. 2 i ust. 6 ustawy o grach hazardowych. W tym miejscu zasadnym jest przytoczenie treści przepisu art. 2 ust. 2 ustawy, który brzmi: Zakładami wzajemnymi są zakłady o wygrane pieniężne lub rzeczowe, polegające na odgadywaniu: 1) wyników sportowego współzawodnictwa ludzi lub zwierząt, w których uczestnicy wpłacają stawki, a wysokość wygranej zależy od łącznej kwoty wpłaconych stawek - totalizatory; 2) zaistnienia różnych zdarzeń, w których uczestnicy wpłacają stawki, a wysokość wygranych zależy od umówionego, między przyjmującym zakład a wpłacającym stawkę, stosunku wpłaty do wygranej - bukmacherstwo. W uzasadnieniu do ustawy o grach hazardowych wskazano, że "nowe przepisy zawierają definicje wszystkich gier, modyfikując niektóre z nich w stosunku do przepisów obowiązującej ustawy o grach i zakładach wzajemnych. W stosunku do obecnie obowiązujących przepisów zmian nie dokonano w definicji loterii pieniężnej, gry telebingo, loterii fantowej, gier cylindrycznych, gier w karty, gry w kości, gry bingo pieniężne, gry bingo fantowe i loterii promocyjnej, uznając te definicje za wystarczające w określeniu poszczególnych gier. W nowych przepisach zmodyfikowano również definicję zakładów wzajemnych przez wskazanie, że są to zakłady o wygrane pieniężne lub rzeczowe". Jak wskazuje zatem uzasadnienie do ustawy należy przyjąć, iż przepis art. 2 ust. 2 ustawy o grach hazardowych określa definicję zakładów wzajemnych przez wskazanie, że są to zakłady o wygranych pieniężnych lub rzeczowych. Uczestnicy przystępujący do zakładu wzajemnego (zwanego totalizatorem lub bukmacherstwem) wpłacają stawki. Można by przyjąć za Ministrem Finansów, iż uczestnicy konkursu niejako dokonują wpłaty owej wymaganej stawki, przez wniesienie określonej ilości punktów na konkretny "zakład" obstawiając wynik jakiejś konkretnej konkurencji (zdarzenia). Faktem jest, że owe punkty otrzymują nieodpłatnie od organizatora jedynie dlatego, że zgłosili się do konkursu. Jednakże w czasie konkursu dysponują tymi punktami wnosząc je na konkretny "zakład" analogicznie jak przy zakładzie wzajemnym. W tym miejscu istotnego znaczenia nabiera to, według jakich kryteriów uczestnicy konkursu wygrywają konkurs, a przede wszystkim według jakich kryteriów otrzymują nagrodę, którą zapewnia regulamin konkursu. W przedmiotowym konkursie jest tworzony ranking uczestników, którzy otrzymali za prawidłowe obstawienia poszczególnych "zakładów" odpowiednią ilość punktów. Zgodnie z regulaminem (pkt 4.4) tylko uczestnicy konkursu, którzy zajęli I, II lub III miejsce, przez uzyskanie odpowiednio największej ilości punktów, otrzymują nagrody. Nie otrzymują więc nagrody uczestnicy konkursu za prawidłowe obstawienie każdego "zakładu". Tymczasem zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o grach hazardowych każdy z uczestników zakładu wzajemnego otrzymuje wygraną (pieniężną lub rzeczową) jeżeli prawidłowo obstawił konkretny zakład. Na takie rozumienie tego przepisu wskazują jego punkty 1 i 2 określające wysokość wygranych zależną od łącznej kwoty wpłaconych stawek (totalizator) lub od umówionego, między przyjmującym zakład a wpłacającym stawkę, stosunku wpłaty do wygranej (bukmacherstwo). Skoro zatem w przepisach tych określa się wysokość wygranych, to zasadnym jest przyjęcie, iż sama wygrana należy się za prawidłowe odgadnięcie wyników sportowych lub zdarzeń. W świetle powyższych regulacji oraz zawartych w regulaminie konkursu nie sposób nie dostrzec istotnej różnicy omawianego konkursu w stosunku do zakładu wzajemnego. Należy w związku z tym zwrócić uwagę na to, jakie rozstrzygnięcie Minister Finansów może podjąć na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy o grach hazardowych. W myśl tego przepisu Minister Finansów rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, iż Minister Finansów, rozstrzygając o tym czy przedmiotowy konkurs można zaliczyć do zakładów wzajemnych powinien (jak określono to w uzasadnieniu do ustawy) kierować się definicją zakładu wzajemnego, wyrażoną w art. 2 ust. 2 – "Zakładami wzajemnymi są zakłady o wygrane pieniężne lub rzeczowe (...)" sprecyzowane w pkt 1 i 2 jako "totalizator" lub "bukmacherstwo", których zasadniczym elementem, co nadmieniono wyżej, jest wygrana pieniężna lub rzeczowa w przypadku prawidłowego obstawienia zakładu. Brak zatem tego jednego z elementów tej definicji, dotyczącego otrzymania w każdym przypadku wygranej rzeczowej (wg regulaminu "nagrody"), za prawidłowe odgadnięcie wyników lub zdarzeń, czyni wątpliwym uznania przedmiotowego konkursu za zakłady wzajemne. W tej kwestii czynienie, w trybie art. 2 ust. 6 i art. 6 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, przez organ administracji publicznej dodatkowych założeń o istnieniu (występowaniu w ustawie o grach hazardowych) innych zakładów wzajemnych legalnie niezdefiniowanych, nie znajduje uzasadnienia. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.