II OZ 696/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia "A." na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1533/11 w przedmiocie oddalenia wniosku przywrócenie terminu w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "A." na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 1 lipca 2009 r. Nr LXXVIII/995/09 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec - Węzeł Sidzina" postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1533/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Stowarzyszenia "A" na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 1 lipca 2009 r. Nr LXXVIII/995/09 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec - Węzeł Sidzina". W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Stowarzyszenie pomimo wezwania nie uiściło w terminie wpisu od skargi oraz nie przedłożyło dokumentu wskazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej. W dniu 23 stycznia 2012 r. do Sądu wpłynął wniosek "o przywrócenie terminu rozpatrywania skargi" ze względu na błędny adres, na który zostały wysłane pisma z Sądu. We wniosku wskazano, że wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi wysłane na błędny adres nie zostało doręczone i z tego względu Stowarzyszenie nie uzupełniło tych braków. Powyższy wniosek został podpisany przez B. Ł., która wcześniej przedłożyła do akt sprawy "pełnomocnictwo ogólne" podpisane przez J. B. - przedstawiciela Stowarzyszenia. Zarządzeniem z dnia 14 lutego 2012 r. wezwano Stowarzyszenie do uzupełnienie braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu przez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 300 zł oraz złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przywrócenia terminu. W piśmie z dnia 24 lutego 2012 r. podpisanym przez B. Ł. jako pełnomocnika skarżącego Stowarzyszenia, wniesiono o zaliczenie opłaty w wysokości 300 zł dokonanej w dniu 31 sierpnia 2011 r. przez B. Ł. Do pisma załączono zaświadczenie wydane przez Prezydenta Miasta K., z którego wynika, że przedstawicielem Stowarzyszenia jest J. B. oraz regulamin stowarzyszenia. Zarządzeniem z dnia 6 marca 2012 r. J. B. został wezwany do podpisania wniosku o przywrócenie terminu oraz pouczony o treści art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.). W dniu 16 marca 2012 r. do akt sprawy wpłynął wniosek o przywrócenie terminu podpisany przez J. B. oraz B. Ł. "reprezentującą stowarzyszenie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2012 r. oddalił wniosek Stowarzyszenia o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Stowarzyszenia. Zdaniem Sądu nie sposób uznać, że podanie w skardze błędnego adresu jest okolicznością niezawinioną przez skarżące Stowarzyszenie. Obowiązek zachowania szczególnej staranności niewątpliwie obejmuje sprawdzenie prawidłowości danych zawartych w pismach procesowych kierowanych do sądu administracyjnego, w szczególności w pierwszym z nich, jakim jest skarga. Ponadto mimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu poprzez uiszczenie wpisu w kwocie 300 zł strona skarżąca nie uiściła należnej opłaty, wnosząc o zaliczenie na poczet wpisu kwoty 300 zł wpłaconej wcześniej przez B. Ł. Taki wniosek nie mógł zostać uwzględniony, bowiem w postanowieniu z 2 grudnia 2011 r. Sąd zwrócił B. Ł. wniesiony przez nią wpis. Sąd wskazał także, że B. Ł. nie może w niniejszej sprawie występować w charakterze pełnomocnika skarżącego Stowarzyszenia, bowiem nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 35 p.p.s.a. Wprawdzie również wniosła skargę w niniejszej sprawie, jednakże skarga ta została odrzucona. B. Ł. nie jest więc "innym skarżącym" ani też uczestnikiem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, nie jest też adwokatem ani radcą prawnym, a przepisy Prawa o stowarzyszeniach nie przewidują udzielania pełnomocnictw do działania przed sądami administracyjnymi członkom stowarzyszenia zwykłego. Zażaleniem Stowarzyszenie zaskarżyło powyższe postanowienie zarzucając mu błędną wykładnię art. 86 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wskazanie błędnego adresu siedziby Stowarzyszenia ujawnione w skardze stanowi okoliczność zawinioną przez stronę i nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu na zasadzie art. 87 p.p.s.a. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że poza sporem jest, że adres wskazany w skardze nie był właściwy, jednak w innych pismach kierowanych do Sądu strona podawała już adres prawidłowy. Taki adres widnieje na wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z 6.07.2011r., piśmie z dnia 3.01.2012r., 23.01.2012r. oraz 16.03.2012r. podpisanym przez reprezentanta Stowarzyszenia oraz B. Ł. Ponadto zarzucono, że Sąd I instancji również popełnił błędy w piśmie skierowanym do J. B. Wskazano przy tym, że skoro Sąd popełnia błędy, to tym bardziej zwykli obywatele nie znający przepisów prawa i konsekwencji z nich wynikających. W zażaleniu wskazano ponadto, odnośnie braku opłaty, że wpis wniesiony przez B. Ł. nie został jej jeszcze zwrócony - miała zatem ona prawo uznać, że pozostaje on cały czas w dyspozycji Sądu. Ponadto pracownik Sądu w rozmowie telefonicznej upewnił ją, że wpis cały czas znajduje się w dyspozycji Sądu i zostanie zwrócony dopiero po uprawomocnieniu się wyroku. W odpowiedzi na zażalenie Rada Miasta Krakowa wniosła o jego oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7–8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. post. SN z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/08, LEX nr 50679). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Podkreślenia więc wymaga, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. W niniejszej sprawie do uchybienia terminu doszło na skutek wskazania w skardze błędnego numeru ulicy przy adresie skarżącego Stowarzyszenia. Sąd wysłał na ten adres wezwanie do uzupełnienia braków skargi i wezwanie do uiszczenia od niej wpisu. Przesyłka powróciła po dwukrotnym awizowaniu, Sąd I instancji uznał ją za doręczoną i w konsekwencji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego omyłkowe wpisanie adresu na skardze z całą pewnością nie może być postrzegane jako okoliczność przemawiająca za zasadnością wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, stanowi bowiem wyraz niedbałości i nie może być postrzegane jako przeszkoda od strony niezależna i trudna do przezwyciężenia. Błąd tego rodzaju należy uznać za brak należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, w pełni obciążający stronę skarżącą. Odnośnie powoływanych w zażaleniu okoliczności, iż w innych pismach kierowanych do Sądu strona podawała już adres prawidłowy wskazać należy na treść art. 46 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym gdy pismo strony (w postępowaniu sądowym) jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników oraz przedmiotu sprawy, pisma zaś dalsze - sygnaturę akt. Przedmiotowa skarga niewątpliwie była pierwszym pismem Stowarzyszenia skierowanym do Sądu. Słusznie zatem na adres w nim wskazany wysłano wezwanie do uzupełnienia braków skargi i wezwanie do uiszczenia od niej wpisu. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że na załączonych do skargi, jako załączniki, kopii wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz pisma Wiceprzewodniczącego Rady Miasta Krakowa z dnia 2 sierpnia 2011 r. znajdował się prawidłowy adres Stowarzyszenia. Odnośnie natomiast pozostałych wskazanych w zażaleniu pism skierowanych do Sądu I instancji wskazać należy, że pisma te wpłynęły do Sądu już po doręczeniu zastępczym przedmiotowych wezwań. Za słusznie uznać należy również stanowisko Sądu I instancji, iż wniosek o zaliczenie kwoty wpłaconej przez B. Ł. na poczet wpisu nie mógł być uwzględniony. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.