II FZ 155/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "M." Sp. z o. o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 522/11 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "M." Sp. z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 6 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za lipiec 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 522/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek "M." Sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwanej dalej: spółką) o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy, chociażby w zakresie częściowym, albowiem nie znajduje to uzasadnienia w jej sytuacji majątkowej. Skarżąca dysponuje bowiem majątkiem o znacznej wartości, o czym świadczy chociażby wartość pozostających w jej dyspozycji środków trwałych, która wynosi 31 038 967,68 zł. Wśród tych środków znajdują się między innymi przedmioty łatwo zbywalne, w postaci środków transportu, których wartość została oszacowana na kwotę 158 921,77 zł, a więc kwotę znacznie przewyższającą wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. W tej więc sytuacji nie sposób doszukać się usprawiedliwienia przerzucenia kosztów związanych z niniejszym postępowaniem (wpis od skargi wynosi 3 813 zł) na podatników, poprzez pokrycie ich ze środków publicznych. Zdaniem WSA, oceny możliwości płatniczych spółki nie zmienia również fakt, że jest ona stroną także w innych, zawisłych przed Sądem sprawach, z czym również wiąże się obowiązek poniesienia związanych z tym kosztów, albowiem wszelkie te wydatki znajdują pokrycie w zgromadzonym przez spółkę majątku, którego wartość wielokrotnie przewyższa łączną sumę tychże kosztów. Odnosząc się do twierdzeń strony dotyczących straty odnotowanej za poprzedni rok obrotowy i potencjalnego wpływu tego faktu na ocenę spełnienia przez nią przesłanek przyznania prawa pomocy Sąd uznał, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, mającym wpływ na rozliczenia podatkowe, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. Nowelizacja ustawy o grach hazardowych, zmieniająca dotychczasowe zasady udzielania licencji na automaty do gier, nie może wyłączać powinności ponoszenia kosztów postępowania sądowego, które immanentnie są związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej, zaś przyznanie prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 Poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej: p.p.s.a.), poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. Spółka podnosiła, że posiadany majątek nie może być spieniężony, gdyż w przeważającej części stanowią go automaty do gier o niskich wygranych, na które nie ma popytu. Co więcej, sprzedaż majątku trwałego, będącego jedynym źródłem dochodu, w ocenie spółki, uniemożliwiłaby dalsze jej istnienie w obrocie gospodarczym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Hanna Knysiak - Molczyk, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). Wbrew twierdzeniu spółki nie doszło do naruszenia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zaskarżonym postanowieniu. Sąd dokonał rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy. Ocena wynikająca z powyższych dokumentów potwierdza, że aktualna sytuacja finansowa spółki nie stanowi przeszkody w partycypowaniu w kosztach niniejszego postępowania sądowego. Potwierdza to niewątpliwie - na co słusznie zwrócił uwagę WSA - posiadanie przez spółkę licznego majątku trwałego (31.038.967,68 zł), w tym przedmiotów łatwo zbywalnych, w postaci środków transportu, których wartość została oszacowana na kwotę 158.921,77 zł, a więc kwotę znacznie przewyższającą wysokość wpisu sądowego. Natomiast argumenty skarżącej spółki odnośnie braku możliwości, nawet w części, sprzedaży majątku trwałego, nie znajdują jakiegokolwiek uzasadnienia. Obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego, zawsze powinno być wliczane w ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego poniesienie przez skarżącą opłaty sądowej w niniejszej sprawie, nie przekracza jej możliwości finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny za niezrozumiałe uznaje rozważania Strony poczynione na tle postanowienia NSA o sygn. akt I GZ 193/10. Nie sposób z treści zażalenia odkodować, jakie przełożenie na niniejszą sprawę miały rozważania Sądu przedstawione w tamtym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela oceny strony, że Sąd pierwszej instancji ocenił jedynie jej hipotetyczne możliwości finansowe. Wobec uznania, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.