I SA/Rz 736/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA. Grzegorz Panek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska /spr/ WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011r. spraw ze skarg "A" S.A. z siedzibą w K. na decyzje Dyrektora Izby Celnej - z dnia [...] sierpnia 2011 r. nrnr: [...], [...], w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego - z dnia [...] sierpnia 2011 r. nrnr [...], [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia wywozu 1) uchyla zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2011r. nr [...], z dnia [...] lutego 2011r. nr [...], z dnia [...] lutego 2011r. nr [...], z dnia [...]lutego 2011r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej "A" S.A. z siedzibą w K. kwotę 2.428 (słownie: dwa tysiące czterysta dwadzieścia osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 736/11 Uzasadnienie Decyzjami z dnia [,...] sierpnia 2011 r. nr [...], [...], [...], [...] Dyrektor Izby Celnej, po rozpoznaniu odwołań "A" S.A. w K. (dalej - Spółka) od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego: - z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego, * z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego, * z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia wywozu, * z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia wywozu, utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniach decyzji wskazano, iż w dniu 25 maja 2007r. w Oddziale Celnym objęto zgodnie ze zgłoszeniem celnym SAD poz. ewid. [...] procedurą wywozu towar w postaci 2000 sztuk amortyzatorów, o łącznej wartości 34.680 EUR, tj. 132.061 PLN. Eksporterem towaru była Spółka, zaś odbiorcą amerykańska firma B. Zgodnie z zapisem w polu 29 SAD przedmiotowy towar miał zostać dostarczony do urzędu celnego wyprowadzenia L. w celu wywozu do Stanów Zjednoczonych. W związku z brakiem potwierdzenia wyprowadzenia towaru z obszaru celnego Wspólnoty Naczelnik Urzędu Celnego, po przeprowadzonym postępowaniu celnym, decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. unieważnił ww. zgłoszenie celne. Od decyzji tej Spółka nie wniosła odwołania, w związku z czym stała się ona ostateczna. W dniach [...] września 2007r. i [...] sierpnia 2007r. w Oddziale Celnym objęto zgodnie ze zgłoszeniami celnymi SAD poz. ewid. [...] i [...] procedurą wywozu towar w postaci odpowiednio 3206 sztuk amortyzatorów, o łącznej wartości 79.250.66 AUD, tj. 181.104 PLN oraz 5824 sztuk amortyzatorów, o łącznej wartości 152.629,02 AUD, tj. 364.524 PLN. Eksporterem towaru była Spółka, zaś odbiorcą australijska firma "B". Zgodnie z zapisem w polu 29 SAD przedmiotowy towar miał zostać dostarczony do urzędu celnego wyprowadzenia B. w celu wywozu do Australii drogą morską. W związku z brakiem potwierdzenia wyprowadzenia towaru z obszaru celnego Wspólnoty Naczelnik Urzędu Celnego po przeprowadzonym postępowaniu celnym, decyzją z dnia [...] marca 2008r. unieważnił zgłoszenia celne. Od decyzji tej Spółka nie wniosła odwołania i w związku z powyższym stała się ona ostateczna. Z kolei decyzją z dnia [...] lutego 2011r. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił wydania decyzji potwierdzającej wystąpienie z obszaru celnego wspólnoty towaru objętego procedurą wywozu według zgłoszenia celnego [...] stwierdzając, że dokumenty przedstawione przez Spółkę nie potwierdzają w sposób jednoznaczny, że towar opuścił obszar celny Wspólnoty, a jedynie uprawdopodobniają fakt wywozu. W dniu 2 października 2006r. w Oddziale Celnym objęto zgodnie ze zgłoszeniem celnym SAD poz. ewid. [...] procedurą wywozu towar w postaci 4680 sztuk amortyzatorów, o łącznej wartości 29.554 EUR, tj. 116.659 PLN. Eksporterem towaru była Spółka, zaś odbiorcą irański przedsiębiorca "C". Zgodnie z zapisem w polu 29 SAD przedmiotowy towar miał zostać dostarczony do urzędu celnego wyprowadzenia H. w celu wywozu do Iranu drogą morską. Decyzją z dnia [...] lutego 2011r. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił wydania decyzji potwierdzającej wystąpienie z obszaru celnego wspólnoty towaru objętego procedurą wywozu według zgłoszenia celnego [...] stwierdzając, że dokumenty przedstawione przez Spółkę nie potwierdzają w sposób jednoznaczny, że towar opuścił obszar celny wspólnoty, a jedynie uprawdopodobniają fakt wywozu. Od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2011r. w przedmiocie odmowy wydania decyzji potwierdzających wystąpienie z obszaru celnego wspólnoty Spółka wniosła odwołania do organu II instancji, który powołanymi na wstępie decyzjami z [...] sierpnia 2011r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Natomiast w odniesieniu do decyzji ostatecznych z dnia [...] stycznia 2008r. i [...] marca 2008r. unieważniających zgłoszenia celne, Spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania i uwzględnienie nowych dowodów. Decyzjami z dnia [...] lutego 2008r. i [...] lutego 2011r. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznych stwierdzając, że dokumenty przedstawione przez Spółkę nie potwierdzają w sposób jednoznaczny, że towar opuścił obszar celny wspólnoty, a jedynie uprawdopodobniają fakt wywozu. Powyższe rozstrzygnięcia zostały utrzymane w mocy przez organ II instancji powołanymi na wstępie decyzjami z dnia [,...] sierpnia 2011 r. Organ II instancji wyjaśnił, że obowiązkiem strony jako eksportera było przedstawienie towaru wraz z dokumentem SAD w urzędzie celnym wyprowadzenia, w celu uzyskania potwierdzenia, że towar faktycznie opuścił obszar celny Wspólnoty. Takiego potwierdzenia strona nie posiadała i jak wynika z jej wyjaśnień, karta 3 SAD uległa zagubieniu. Jeżeli eksporter nie posiada potwierdzonej karty 3 SAD, może przedstawić inne dowody alternatywne, że towary opuściły obszar celny Wspólnoty. Stosownie do art.796da ust.4 Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11 października 1993r., str. 1, z zm., dalej - rozporządzenie wykonawcze) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2009r., taki dowód może w szczególności stanowić jeden z następujących dokumentów lub kilka z nich: a) kopia potwierdzenia dostawy podpisana lub uwierzytelniona przez odbiorcę spoza obszaru celnego Wspólnoty; b) dowód zapłaty, faktura lub potwierdzenie dostawy należycie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorcę, który wyprowadził towary poza obszar celny Wspólnoty; c) oświadczenie podpisane lub uwierzytelnione przez przedsiębiorstwo, które wyprowadziło towary poza obszar celny Wspólnoty; d) dokument poświadczony przez organy celne państwa członkowskiego lub kraju spoza obszaru celnego Wspólnoty; e) prowadzony przez przedsiębiorców rejestr towarów dostarczonych na platformy wiertnicze wydobywające ropę naftową i gaz oraz na platformy produkcyjne. Na podstawie art.796e ust.1 lit.b) rozporządzenia wykonawczego urząd celny wywozu potwierdza wyprowadzenie towarów eksporterowi lub zgłaszającemu jeżeli jest przekonany, że dowody przedstawione zgodnie z art. 796da ust. 4 są dostateczne. Zgodnie z art.792b ust.1 rozporządzenia wykonawczego urząd celny wywozu może zażądać od eksportera lub zgłaszającego przedstawienia dowodów, że towary opuściły obszar celny Wspólnoty. Z kolei ust.2 art.792b ww. rozporządzenia stanowi, że zgłoszenie wywozowe unieważnia się, jeżeli w ciągu 90 dni od daty zwolnienia towarów do wywozu nie opuściły one obszaru celnego Wspólnoty albo nie został przedłożony wystarczający dowód takiego wywozu. Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że Spółka nie przedstawiła dostatecznych dowodów potwierdzających wyprowadzenie poza obszar celny Wspólnoty towaru objętego procedurą wywozu zgodnie ze zgłoszeniami celnymi [...], [...], [...] oraz [...]. Zdaniem organu odwoławczego, przedstawione przez stronę w przedmiotowym postępowaniu dowody, m.in. kserokopie manifestu cargo oraz kserokopia lotniczego listu przewozowego nie mogą stanowić alternatywnego dowodu wyprowadzenia towaru z obszaru celnego Wspólnoty z uwagi na to, iż nie zawierają one wystarczających informacji pozwalających na identyfikację towaru. W dokumentach tych nie ma opisu towaru, numerów faktur, danych eksportera oraz importera, nie poświadczają w sposób jednoznaczny tożsamości towaru. Organ podkreślił, strona mogła zawnioskować na podstawie art. 793 ust. 2 lit.b) rozporządzenia wykonawczego o przeprowadzenie formalności związanych z potwierdzeniem wyprowadzenia towaru w urzędzie celnym właściwym dla miejsca, w którym towary zostały przejęte w ramach jednolitej umowy przewozu w celu transportu do kraju trzeciego przez towarzystwo lotnicze, jednakże z tej możliwości nie skorzystała. W ocenie organu II instancji, przedłożone przez stronę dokumenty są niewystarczające do stwierdzenia faktycznego wyprowadzenia towarów poza obszar celny Wspólnoty. Organ II instancji stwierdził, wbrew stanowisku strony, iż w postępowaniu nie doszło do naruszenia przepisów art. 122, art.187 § 1 i § 3, art.192 oraz art.197 Ordynacji podatkowej. Organy celne dokonały oceny wiarygodności zgromadzonych dowodów w sposób swobodny, na podstawie własnego przekonania, zgodnie z wymaganiami wiedzy, doświadczenia i logiki. Ocena dowodów poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym i nie była dowolna. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje na naruszenia prawa przez organy, ani nie daje podstaw do twierdzenia, że postępowanie było prowadzone w sposób naruszający zaufanie do tych organów. Na decyzje organu II instancji Spółka złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy : - art.161 ust. 1 oraz art.162 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19 października 1992r.) poprzez odmowę potwierdzenia wywozu, mimo że został on faktycznie dokonany przez Skarżącą, 2) naruszenie przepisów postępowania celnego i przepisów proceduralnych prawa podatkowego: * art.796da ust.2-4 rozporządzenia wykonawczego poprzez odmowę wydania potwierdzenia wyprowadzenia towarów, mimo że Skarżąca przekazała naczelnikowi dokumenty potwierdzające dokonanie przedmiotowego wywozu, * art.122 w związku z art.180 § 1, art.187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie działań zmierzających do ustalenia dokładnego stanu faktycznego, błędną i pozbawioną obiektywizmu ocenę dowodów dostarczonych przez Skarżącą, a w wyniku tego zaniechanie rzetelnego i kompleksowego wyjaśnienia stanu faktycznego, co wywarło istotny wpływ na wynik sprawy, - art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak zastosowania zasad prowadzenia postępowania wynikających z powołanych przepisów, a w szczególności poprzez wydanie decyzji sprzecznych z obowiązującymi przepisami, naruszając przy tym zasadę zaufania do organów podatkowych, poprzez kierowanie się jedynie względami fiskalnymi bez rozważenia słuszności stanowiska strony, co wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniach skarg Skarżąca zarzuciła, że jako eksporter towaru zrealizowała standardową procedurę związaną z wywozem towarów poza obszar celny Wspólnoty, wypełniając nałożone obowiązki. Zgłosiła wywóz towarów w odpowiedniej formie i dostarczyła eksportowany towar do urzędu celnego, po czym towary opuściły obszar celny Wspólnoty. Zdaniem Skarżącej, faktyczne zakończenie procedury leży po stronie organów celnych, na których działanie Skarżąca miała ograniczony wpływ. Karta 3 SAD nie została wydana Skarżącej i miała ona ograniczone możliwości jej wyegzekwowania. Skarżąca dostarczyła w postępowaniu szereg dokumentów i udowodniła, że wyprowadzenie towarów miało faktycznie miejsce. Skarżąca zarzuciła, że organy nie wypełniły ciążącego na nich obowiązku, gdyż wbrew uzasadnionemu żądaniu Skarżącej, nie wydały potwierdzenia wyprowadzenia towarów. W sytuacji gdy organ miał wątpliwości co do mocy dowodowej dokumentów, mógł dokonać ich weryfikacji poprzez kontakt z urzędem celnym wyprowadzenia i ustalenie, czy fakt wyprowadzenia towarów przez ten urząd miał faktycznie miejsce. Skarżąca podniosła, że dowody w postępowaniu powinny być oceniane całościowo i we wzajemnym powiązaniu. W ocenie Skarżącej, przeprowadzona przez organy ocena dowodów jest sprzeczna z art.191 Ordynacji podatkowej. Gdyby organy działały zgodnie z tym przepisem, musiałyby uznać, że fakt wyprowadzenia towarów został nie tylko uprawdopodobniony, ale również udowodniony. Organ pominął argumenty powoływane przez Skarżącą, skupiając się wyłącznie na poszukiwaniu argumentów świadczących przeciw stanowisku Skarżącej. Ograny naruszyły zasadę zaufania podatnika do organów podatkowych, kierując się jedynie interesem fiskalnym. W odpowiedzi na skargi organ II instancji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w skargach. Stosownie do art. 69 ust.1 pkt 1 Prawa celnego (Dz.U. z 2004r. Nr 68 poz.622) w postępowaniu celnym organem właściwym jako organ I instancji jest naczelnik urzędu celnego. Z § 12 pkt 8 Zarządzenia nr 30 Ministra Finansów z dnia 29 października 2009r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym (Dz.U. z 2009r. Nr 13 poz.72) wynika, że naczelnik urzędu celnego może upoważnić podległych funkcjonariuszy celnych i pracowników urzędu celnego do podejmowania w jego imieniu decyzji lub innych rozstrzygnięć w określonych sprawach. Sąd stwierdził, że pod decyzjami organu I instancji z dnia 25 lutego 2011r. obok podpisu działającego z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego Zastępcy Naczelnika Urzędu Celnego M. B. widnieje podpis drugiego pracownika: Kierownika Referatu Przeznaczeń Celnych i Elementów Kalkulacyjnych P. S. Z kolei pod decyzją organu I instancji z dnia [...] lutego 2011r. widnieją trzy podpisy: Zastępcy Naczelnika Urzędu Celnego M. B., Kierownika Referatu Przeznaczeń Celnych i Elementów Kalkulacyjnych P. S. oraz Młodszego Eksperta Służby Celnej B. S. Podobnie pod decyzją organ I instancji z dnia [...] lutego 2011r. - obok podpisu działającego z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego Zastępcy Naczelnika Urzędu Celnego M. B. widnieją dwa podpisy: Kierownika Referatu Przeznaczeń Celnych i Elementów Kalkulacyjnych P. S. oraz Młodszego Eksperta Służby Celnej E. S. Zdaniem Sądu, zamieszczenie wielu podpisów pod decyzją budzi uzasadnione przypuszczenie, że rozstrzygnięcie zostało podjęte przez organ kolegialny. Tymczasem obowiązujące przepisy nie przewidują udzielania przez Naczelnika Urzędu Celnego upoważnienia do wydawania decyzji dla grupy pracowników, działających jako organ quasi - kolegialny. Powyższego nie zmienia również fakt, że podpisy zostały pogrupowane w sposób, który mógłby ułatwić wyodrębnienie nazwiska osoby, która podjęła decyzję w imieniu organu. Nawet gdyby przyjąć, że taka technika dowodzi różnej wagi podpisów figurujących w różnym miejscu decyzji, nie sposób nie zauważyć, że w miejscu, które w zaskarżonej decyzji zostało przeznaczone na podpis osoby wydającej w imieniu organu decyzję widnieją dwa bądź trzy podpisy (por. wyroki WSA we Wrocławiu: z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 804/09, z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 233/09, z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 837/09, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Ponadto decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] zawiera dwa, wzajemnie wykluczające się rozstrzygnięcia. Organ ten w punkcie pierwszym sentencji ww. decyzji orzekł o odmowie uchylenia decyzji w sprawie unieważnienia zgłoszenia celnego i jednocześnie w punkcie drugim - umorzył postępowanie wznowieniowe. Przy czym rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania wznowieniowego nie zostało przez organ uzasadnione, nie podano też podstawy prawnej tego orzeczenia. Należy wskazać, że co do zasady, organ umarza postępowanie jeżeli z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie to kończy postępowanie w sprawie, co oznacza, że organ nie ma już możliwości wydania orzeczenia merytorycznego tj. co do istoty sprawy. Orzeczenie w tej sytuacji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej, a zatem wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, kończącego postępowanie w sprawie, czyni rzeczoną decyzję wadliwą. Stwierdzone przez Sąd uchybienia powodują konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. Na podstawie art.200 i art.205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 2.428 zł, na którą składają się: uiszczone wpisy od skarg w kwocie 1.400 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 960 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictw w kwocie 68 zł.