II GZ 198/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 stycznia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1895/11 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2010 r. nr Sp. [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie patentu na wynalazek postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1895/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił J. S. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od jego skargi na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o unieważnienie patentu na wynalazek. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę J. S. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2010 r. ze względu na nieuiszczenie przez niego wpisu od skargi. Zarządzenie, którym wezwano skarżącego do uiszczenia tego wpisu, zostało prawidłowo doręczone jego pełnomocnikowi w dniu 21 października 2011 r., a więc termin do wykonania tej czynności upłynął w dniu 28 października 2011 r. W związku z tym, że w terminie tym wpis nie został uiszczony, Sąd orzekł o odrzuceniu skargi i doręczył odpis ww. postanowienia wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi skarżącego - rzecznikowi patentowemu, który odebrał je w dniu 8 grudnia 2011 r. Pełnomocnik skarżącego w dniu 5 grudnia 2011 r. złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi, załączając do niego potwierdzenie uiszczenia wpisu, wskazując, że w związku z zawiadomieniem Komornika Sądowego z dnia 3 października 2011 r. o zajęciu rachunku bankowego skarżącego i zakazie wypłat, nie został wniesiony w terminie należny wpis sądowy określony zarządzeniem Sądu z tego samego dnia. W wyniku prowadzonych negocjacji komorniczych postępowanie egzekucyjne zostało przekazane do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. – B., który pismem z dnia 3 listopada 2011 r. powiadomił o przejęciu tego postępowania. W dniu 28 listopada 2011 r. ww. Naczelnik skierował do A. B. S.A. pismo o zwolnieniu z egzekucji środków pieniężnych przedsiębiorstwa skarżącego. Z kolei wspomniany bank 28 listopada 2011 r., odblokował konto skarżącego. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu uznając, że nie wykazał on braku winy w uchybieniu tego terminu, a wskazana okoliczność zajęcia rachunku bankowego, skutkująca blokadą środków pieniężnych i związany z tym brak możliwości uiszczenia wpisu od skargi, nie może być uznana za wyłączającą winę skarżącego. Obowiązek uiszczenia wpisu był znany pełnomocnikowi skarżącego w dniu 21 października 2011 r., w którym odebrał on odpis zarządzenia o wezwaniu do jego uiszczenia. Posiadając zatem wiedzę zarówno o konieczności wniesienia opłaty tytułem złożonej do Sądu skargi, jak i o zajęciu z dniem 3 października 2011 r. rachunku bankowego skarżącego i zakazie wypłat, pełnomocnik ten winien był skontaktować się ze swoim mocodawcą celem zapewnienia przez niego środków koniecznych do uiszczenia kwoty wskazanej w ww. zarządzeniu. Z tych względów, nie można mówić o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, o jej braku można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Powołując się na orzecznictwo Sąd I instancji podał, że jeśli strona jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, a taka sytuacja miała miejsce w sprawie, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. Mocodawca (strona) ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Na stronie ciąży obowiązek starannego wyboru pełnomocnika, który godząc się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Zatem w rozpoznawanej sprawie ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik winien należycie zadbać o jego interes polegający na spełnieniu warunków formalnych złożonej do Sądu skargi, bez względu na okoliczności związane z zajęciem rachunku bankowego swojego mocodawcy, zwłaszcza, że wiedzą o konieczności uiszczenia wymaganego wpisu powinien był, jako profesjonalista, dysponować na etapie złożenia skargi do Sądu, a już na pewno w wyniku poinformowania go o tym obowiązku stosownym zarządzeniem z dnia 3 października 2011 r. i uiścić żądany wpis sądowy w zakreślonym przez Sąd terminie. J. S., działając przez pełnomocnika, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie stwierdzając, że Sąd błędnie ocenił stan faktyczny i nie dostrzegł niezawinionego uchybienia terminu oraz staranności pełnomocnika w sprawie. W dalszej części uzasadnienia zażalenia pełnomocnik podał, że o problemach mocodawcy z zablokowaniem konta dowiedział się do niego dopiero w dniu 5 grudnia 2011 r., w którym, po odblokowano konta, skarżący dokonał wpisu. W tym samym dniu pełnomocnik niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o problemach w tym postępowaniu dokonał stosownych czynności, tj. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu podając przyczyny jego uchybienia. Pełnomocnik, nie będąc zatrudniony bezpośrednio w firmie mocodawcy nie był wcześniej w posiadaniu informacji o jego problemach i nie mógł podjąć stosownego postępowania, o którym mowa w zaskarżonym postanowieniu. Nie można więc mu zarzucić braku staranności, skoro nie wiedział on wcześniej o blokadzie rachunku mocodawcy, a po uzyskaniu tej informacji został złożony wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny jego uchybienia, tj. dnia 29 listopada 2011 r., gdyż to dopiero z tym dniem bank odblokował konto oraz jednoczenie dokonano uchybionej czynności, tj. uiszczono wpis. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu tego terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z podanych powyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminu procesowego, gdy strona nie ponosi winy w uchybieniu. Takie przywrócenie uchybienia terminu prowadzi do stworzenia sytuacji, w której uchybiony termin dla dokonania określonej czynności rozpoczyna swój bieg na nowo, a jego przywrócenie należy do kompetencji sądu (tak: H. Knysiak-Molczyk w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009 r., s. 432). Jednakże warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu są: brak winy w uchybieniu, powodowanie przez uchybienie terminu dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu oraz równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Ponadto, przywrócenie terminu może nastąpić jedynie na wniosek podmiotu, który terminowi uchybił. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Jak zauważył Sąd I instancji, art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, a ocena braku winy pozostawiona została uznaniu sądu, co daje mu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że dopiero z dniem 5 grudnia 2011 r. dowiedział się od mocodawcy o dacie dokonania wpisu od skargi i w tym samym dniu wniósł wniosek przywrócenie terminu do jego wniesienia, co świadczy o należytej staranności w dbałości o interesy swojego mocodawcy i braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Jak wynika z art. 34 p.p.s.a., strona może działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocnika. Następstwem udzielenia pełnomocnictwa jest powstanie po stronie pełnomocnika uprawnienia do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Ustanowienie pełnomocnika nie pozbawia strony prawa do osobistego podejmowania czynności procesowych, jednakże to na pełnomocniku ciąży obowiązek dbania o podejmowanie wszystkich czynności procesowych, jakie mają związek ze sprawą i okażą się konieczne do jej przeprowadzenia. Z akt administracyjnym sprawy wynika, że skarżący udzielił pełnomocnictwa ogólnego, do prowadzenia spraw przed Urzędem Patentowym RP, jak i sądami administracyjnymi. Obejmuje więc z mocy prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności. W orzecznictwie podnosi się, że przez działanie "przed sądami administracyjnymi", o którym mowa w art. 36 § 1 p.p.s.a., należy rozumieć podejmowanie wszystkich czynności procesowych, a więc niekoniecznie podejmowanych przed obliczem sądu, ale także wykonywanie innych działań prawnych związanych z prowadzeniem danej sprawy (postanowienie WSA w Lublinie z dnia 16 marca 2005 r., I SA/Lu 600/04, niepubl.), a więc także takie czynności, jak zadbanie o terminowe uiszczenie wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu pełnomocnik skarżącego wyjaśnił jedynie, że wpis został uiszczony po terminie, ponieważ w dniu otrzymania wezwania do jego uiszczenia (21 października 2011) konto jego mocodawcy było już zajęte przez komornika i obejmowało zakaz wypłat z tego konta, a jego odblokowanie nastąpiło w dniu 29 listopada 2011 r. Natomiast dopiero w zażaleniu na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu pełnomocnik skarżącego tłumaczy się, że o zajęciu konta mocodawcy i blokadzie znajdujących się tam środków dowiedział się od skarżącego dopiero w dniu 5 grudnia 2011 r. Wyjaśnił, że w dniu otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu informację tę przekazał niezwłocznie swojemu mocodawcy pocztą internetową. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie wyjaśnienie działania pełnomocnika jest niewystarczające dla udowodnienia braku winy, czy niedbalstwa w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Ograniczenie się do poinformowania mocodawcy o terminie uiszczenia wpisu jest niewystarczające, jak również nieprzekonujący jest argument o tym, że jest pełnomocnikiem nie zatrudnionym bezpośrednio w firmie mocodawcy i nie wiedział wcześniej o problemach swojego mocodawcy. Z akt sprawy wynika, że współpraca mocodawcy z pełnomocnikiem trwa już kilka lat, a dbałość o interesy mocodawcy winna przejawiać się również w zainteresowaniu w stosownym czasie, czy w sprawie możliwe jest uiszczenie wpisu w terminie, a jeśli nie (właśnie na skutek zajęcia konta i zablokowania dostępu do środków finansowych), to należało podjąć czynności chroniące mocodawcę przed negatywnym skutkami uchybienia terminu np. poprzez złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych wszystkich względów należało uznać, że argumenty pełnomocnika skarżącego nie przekonują Naczelnego Sądu Administracyjnego co do dbałości o interesy swojego mocodawcy i nie uzasadniają uwzględnienie zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.