I GZ 35/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1064/11 w zakresie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi F. G. B. D. Ł., J. W. Spółka jawna w likwidacji z siedzibą w K. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. postanowieniem z 19 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1064/11, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ze skargi F. G. B. D. Ł., J. W. Spółki jawnej w likwidacji z siedzibą w K. decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia podał, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z [...] grudnia 2010 r. Nr [...], określającą skarżącej spółce zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do maja 2005 r. w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy, wbrew stanowisku skarżącej, stanął na stanowisku, że zobowiązanie podatkowe spółki nie przedawniło się z dniem [...] stycznia 2011 r., gdyż termin przedawnienia zobowiązania uległ zawieszeniu z uwagi na wszczęcie przez Prokuraturę Okręgową w Ł. (sprawa o sygn. akt VI Ds. [...]) postępowania karnego skarbowego wobec właścicieli Spółki "F. G. B." D. Ł. (postanowienie o przedstawieniu zarzutów z [...] października 2009 r.) oraz J. W. (postanowienie o przedstawieniu zarzutów z dnia [...] października 2009 r.). W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej podkreślił, że zobowiązanie podatkowe w rozpoznawanej sprawie uległo przedawnieniu zgodnie z art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., dalej: Op.). Skarżąca podała też, że przepisy dotyczące zawieszenia biegu terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych objęte są pytaniem prawnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 30/11). Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadniając postanowienie o zawieszeniu postępowania podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 5 kwietnia 2011 roku, sygn. akt I FSK 525/10 wystąpił o zbadanie zgodności art. 70 § 6 pkt 1 Op., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 roku, z Konstytucją RP. Sprawa zawisła przed Trybunałem Konstytucyjnym i do dnia dzisiejszego nie została rozpatrzona. W ocenie Sądu pierwszej instancji, ocena konstytucyjności powołanego przepisu ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, bowiem dotyczyć będzie kwestii zawieszenia biegu terminu zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł zażalenie na to postanowienie, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 7 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie wskazanego przepisu, a polegające na błędnym przyjęciu, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania – postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. akt P 30/11, i w rezultacie naruszenie zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie organu odwoławczego WSA w Ł. nie miał podstaw do zawieszenia z urzędu postępowania sądowego. Wskazano, że skierowane do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne dotyczyło art. 70 § 6 pkt 1 Op., w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik nie jest informowany do momentu uznania go za podejrzanego. Organ odwoławczy podkreślił, że przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu nie ma bezpośredniego związku z rozpoznawaną sprawę, bowiem skarżący wiedział o zaistnieniu przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 Op. Dyrektor Izby Celnej podał, że w ramach śledztwa o sygn. akt VI Ds. 14/08 prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Ł. wszczęto postępowanie karne – skarbowe wobec właścicieli spółki F. G. B. D. Ł. (postanowienie o przedstawieniu zarzutów z [...] października 2009 r.) oraz J. W. (postanowienie o przedstawieniu zarzutów z dnia [...] października 2009 r.). Organ podatkowy zaznaczył że od tych właśnie terminów liczył termin zawieszenia postępowania w rozpoznawanej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego postępowania wówczas, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie występuje zagadnienie wstępne, którego uprzednie rozstrzygnięcie może wpływać na wynik postępowania. Celem korzystania przez sąd z możliwości zawieszenia postępowania jest uniknięcie konieczności wznawiania postępowania sądowoadministracyjnego lub administracyjnego, w wypadku, gdyby zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez ten sąd odmiennie. Regulacja art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oznacza zatem, że między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem, o którym powołany przepis istnieć musi związek tego rodzaju, że wynik, toczącego się już postępowania, będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, związek taki w rozpoznawanej sprawie nie został wykazany, na co trafnie zwrócił uwagę Dyrektor Izby Celnej. Powołane przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pytanie prawne, wyrażone w postanowieniu NSA z 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 525/10 brzmiało: czy art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik nie jest informowany, do momentu uznania go za podejrzanego – jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. nie wynika aby sytuacja o której mowa w skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego pytaniu prawnym miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Co więcej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu nie wykazał aby istniał związek pomiędzy skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego pytaniem prawnym a rozstrzygnięciem mającym zapaść w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji uzasadniając zajęte stanowisko ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że "ocena konstytucyjności powyższego przepisu ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem dotyczyć będzie kwestii zawieszenia biegu terminu zobowiązania podatkowego (...), które to zagadnienie ma kluczowe znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tak zaprezentowane stanowisko, nie wskazuje jednak na istnienie związku o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zauważyć należy, że zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 p.p.s.a. następuje z urzędu, jednak celowość podjęcia takiej decyzji pozostawiona została ocenie sądu. Uznanie to nie może być jednak dowolne. Obowiązkiem sądu jest bowiem rozważenie, a w konsekwencji wyjaśnienie przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania w sprawie. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie zbadał wystąpienia podstawy zawieszenia postępowania określonej w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W sytuacji gdy związek między przyszłym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, a rozpoznaniem skargi przez Sąd pierwszej instancji nie został należycie wykazany, zawieszenie postępowania sądowego nosi cechy dowolności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.