II SA/Sz 841/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi I. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za usunięcie z drogi i przechowywanie pojazdu oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] odmówił I. Ch. przyznania wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdu marki [...] o nr rej. [...] za okres od [...] r. do dnia przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] , po rozpatrzeniu zażalenia na powyższe postanowienie, postanowieniem z dnia [...] r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy wziąć pod uwagę treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 listopada 2010 r. sygn. akt I OPS 1/10. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w [...] , po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawie art. 102 § 1, § 2 i § 4, art. 174 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – zwanej dalej "u.p.e.a.", § 3 i § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji (Dz. U Nr 50, poz. 449) postanowieniem z dnia [...] r. odmówił I. Ch. przyznania wynagrodzenia za usunięcie z drogi i przechowywanie pojazdu marki [...] o nr rej. [...] za okres od dnia [...] r. do dnia przejścia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w postępowaniu wyjaśniającym pismem z dnia [...] r. zwrócił się do wnioskodawczyni o: - przedłożenie umowy zawartej pomiędzy I. Ch., a organami Policji stanowiącej podstawę holowania i umieszczenia wskazanego wyżej pojazdu na parking strzeżony, - wskazanie podstaw, z których wnosząca wywodzi prawo do należności objętej wnioskiem i przedłożenie dowodów na tą okoliczność, w szczególności dowodu potwierdzającego wyznaczenie parkingu prowadzonego przez wnioskodawczynię do przechowywania pojazdów usuniętych przez Policję, dowodu przyjęcia i przechowywania pojazdu w okresie za który ubiega się o przyznanie wynagrodzenia oraz podstaw obligujących wnoszącą do przyjęcia pojazdu na parking, - wskazanie, czy wnioskodawczyni ubiegała się o wynagrodzenie za usunięcie i przechowywanie pojazdu objętego wnioskiem od osób będących właścicielami pojazdu w momencie jego usunięcia lub przyjęcia na parking, a w przypadku, gdy działania takie były podejmowane do przedłożenia dowodów w tym zakresie, - wskazanie wysokości wynagrodzenia i kosztów holowania o jakich przyznanie wnosi i wskazanie podstaw ich ustalania, - przedłożenie wszelkich dowodów potwierdzających, że podmiot prowadzący parking przy ul. [...] za okres objęty wnioskiem został wyznaczony przez starostę jako podmiot prowadzący parking strzeżony służący do przechowywania pojazdów usuniętych z drogi. I. Ch. na powyższe wezwanie organu nie odpowiedziała. Organ podał, że pojazd został usunięty z drogi w dniu 30 czerwca 2003 r. i od tego dnia do dnia jego przejścia na rzecz Skarbu Państwa, przechowywanie pojazdu wykonywane było przez wspólników Spółki cywilnej S. i s-ka. Do 30 grudnia 2003 r. pojazd stanowił własność L. J., który nie odebrał pojazdu z parkingu prowadzonego prze spółkę S. i s-ka z powodu zażądania przez wspólników spółki, kwoty przekraczającej, jego zdaniem, wartość pojazdu. Z uwagi na fakt, że pojazd ten nie został odebrany w terminie 6 m-cy od dnia usunięcia z drogi przez uprawnioną osobę, na mocy art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd przeszedł na własność Skarbu Państwa. Organ stwierdził, że parking prowadzony wówczas przez spółkę S. i s-ka jak i ten podmiot nie był wyznaczony przez starostę do usuwania pojazdów. Z akt sprawy wynika, że wspólnicy Spółki zawarli z Komendantem Policji w dniu [...] r. umowę na przechowywanie pojazdów usuniętych z drogi, na okres 3 lat. W dniu umieszczenia pojazdu na parkingu, przedmiotowa umowa już nie obowiązywała. Wygasła także analogiczna umowa między tymi podmiotami w zakresie usuwania pojazdów zawarta w tym samym dniu i na taki sam okres. Organ powołał się też na prawomocne orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] , które zapadły w postępowaniach zainicjowanych przez Spółkę, w której wnioskodawczyni pełni funkcję Prezesa Zarządu. Z uzasadnień orzeczeń Sądu wynika, że z żądaniem przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji może wystąpić podmiot, którego łączy lub łączył ze Skarbem Państwa stosunek administracyjny. Natomiast ze skutecznym żądaniem ustalenia i przyznania w trybie administracyjnym wynagrodzenia za dozór pojazdu, może wystąpić tylko podmiot prowadzący parking wyznaczony przez starostę na mocy obowiązującego w danym okresie przepisu prawa, a także podmiot umowy o współdziałaniu w zakresie parkowania pojazdów, o której stanowił § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół, przy założeniu istnienia stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z obowiązywania takiej umowy i jej realizowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie, I. Ch. wniosła o jego uchylenie wskazując, że pojazd marki [...] nr rej. [...] został usunięty z drogi na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Spółka cywilna S. i s-ka została wyznaczona do usunięcia pojazdu przez upoważnionego funkcjonariusza Policji, który wykonywał swoje obowiązki na podstawie obowiązującego prawa. Dowód stanowi dyspozycja nr[...] . Oznacza to, że skoro firma, której odwołująca była wspólnikiem została wyznaczona do usunięcia i parkowania pojazdu, zatem wykonywała zadanie z zakresu administracji publicznej. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia, organ odwoławczy powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, w której Sąd orzekł, że jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach o których mowa w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania [...] u nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem [...] u, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a w związku z § 3 pkt 1 lit c. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. W uchwale tej Sąd podkreślił, że usuwanie pojazdów z drogi i dalsze postępowanie z tymi pojazdami jest zadaniem publicznym o charakterze administracyjnoprawnym, jest ono wykonywane przez organ administracji publicznej przy pomocy podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Organ wskazał, że umowy zawarte między Miejskim Komendantem Policji w [...] a Spółką, o współdziałaniu w zakresie usuwania i przemieszczania pojazdów oraz współdziałaniu w zakresie parkowania pojazdów stanowiły realizację dyspozycji wynikającej z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania kół. W obu umowach ustalono, że zawarte zostały na okres 3 lat. Ostatnim dniem ich obowiązywania miał być [...] r. Jednakże na podstawie art. 5 w związku z art. 1 pkt 86 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, przepis § 10 ust. 1 Rozporządzenia MSWiA w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół utracił moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2002 r. Od tego dnia uprawnienia do wyznaczania jednostek usuwających pojazdy z drogi oraz parkingów na których umieszcza się te pojazdy, ustawodawca przekazał starostom i od tego dnia realizacja zadań publicznych, o których mowa w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, przy pomocy podmiotów spoza administracji publicznej odbywać się mogła wyłącznie przez podmioty wyznaczone do tego na mocy art. 130a ust. 5 i 6 ustawy, przez starostę. Po [...] r. S. i s-ka nie była więc podmiotem obowiązanym do usuwania pojazdów, ich przemieszczania i przechowywania na parkingu strzeżonym. W ocenie organu II instancji, działania wspólników Spółki podejmowane po tym okresie, w zakresie powyższym, nie były realizacją zadań publicznych charakterze administracyjnoprawnym przez jednostkę do tego wyznaczoną przez organy administracji publicznej. Funkcjonariusz Policji, który wystawił dyspozycję usunięcia pojazdu nie jest organem administracji publicznej, ani tym bardziej organem uprawnionym do wyznaczania podmiotów usuwających pojazdy z dróg i parkingów na jakich takie pojazdy mają być umieszczane. W rozpoznawanej sprawie nie można też mówić o przymusie administracyjnoprawnym, gdyż przymus taki musi wynikać z konkretnej normy prawnej. W ocenie organu brak jest przepisu, który po [...] r. nakładałby na S. i s-ka obowiązek usuwania pojazdów z drogi i przechowywania ich na parkingu. Między Skarbem Państwa a Spółką nie powstał więc stosunek administracyjnoprawny, o którym mowa w przepisach działu II rozdziału 6 u.p.e.a., łączący [...] i organ egzekucyjny. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] , I. Ch. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] podnosząc, iż wydane ono zostało z rażącym naruszeniem prawa. Postawiono zarzut naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 10 K.p.a. Zdaniem skarżącej, funkcjonariusz Policji, który wystawił dyspozycję usunięcia pojazdu realizował zadanie z zakresu administracji publicznej, a więc jest organem administracji publicznej w rozumieniu K.p.a. Skarżąca wskazała, że brak było podstaw do odmowy wykonania czynności zleconych przez Policję. Ustawa posługuje się określeniem wyznaczenia właściwych podmiotów, nie precyzując formy ani trybu tego wyznaczenia. Dyrektor Izby Skarbowej nie przeprowadził żadnego dowodu zmierzającego do wykazania, czy takiego wyznaczenia nie dokonano, jednocześnie negując stan faktyczny. W aktach brak jest też dowodów wskazujących na cywilnoprawny charakter umowy pomiędzy firmą skarżącej, a Komendą Miejską Policji w [...] w zakresie holowania i przechowywania pojazdów, a organ nie podjął żadnych działań zmierzających do ustalenia, czy taka umowa została zawarta. Skarżąca podkreśliła, że ustalenia organu odwoławczego, wskazujące na cywilnoprawny charakter umowy, stoją w sprzeczności z innymi dowodami znajdującymi się w aktach, dodając że w sprawie wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu [...] [...] sąd cywilny odrzucił pozew skarżącej uznając drogę cywilną za niedopuszczalną. Odnosząc się do uchwały NSA z 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10 oraz orzeczeń Sądu Najwyższego, I. Ch. podkreśliła, że wspólnicy Spółki S. i s-ka pełnili rolę [...] także w okresie przed przejściem pojazdu na rzecz Skarbu Państwa i nie ma żadnych racjonalnych przesłanek aby różnie kwalifikować powstały stosunek prawny. Ponadto w skardze zarzucono, że Dyrektor Izby Skarbowej w toku prowadzonego postępowania nie informował w sposób wyczerpujący o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw skarżącej, co skutkowało niemożnością czynnego udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] , podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia [...] r. I. Ch. podniosła, że w związku z tym, iż sąd cywilny odrzucił pozew o wynagrodzenie za przechowywanie pojazdu, to zgodnie z art. 66 § 4 K.p.a. organ nie może zwrócić podania z tej przyczyny, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd uznał się już za niewłaściwy. Oznacza to, że organ nie tylko nie może zwrócić podania, ale ma obowiązek merytorycznie rozpatrzyć sprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: W ocenie Sądu podjęte rozstrzygnięcie odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wystąpiła o wynagrodzenie za usunięcie z drogi pojazdu w dniu 30 czerwca 2003 r. i przechowywanie pojazdu do dnia jego przejścia na rzecz Skarbu Państwa. Zdaniem skarżącej, funkcjonariusz Policji wydając dyspozycję o usunięciu pojazdu z drogi na mocy art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, realizował zadanie z zakresu administracji publicznej. Oznacza to, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego przywołanym przez skarżącą, że jednostka wykonująca wskazane zadanie z zakresu administracji publicznej otrzyma wynagrodzenie za nałożony na nią obowiązek. Przywołane przez skarżącą orzeczenia Sądu Najwyższego wyjaśniają istotę zadania publicznoprawnego, polegającego na usuwaniu pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami oraz stosunek miedzy organem administracji publicznej, a podmiotem takie zadanie wykonującym. Wnioski wyprowadzone przez skarżącą z tych orzeczeń są jednakże powierzchowne. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się pogląd, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu jest typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych (por. uchwała SN z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP 47/07, postanowienie SN z dnia 11 lutego 2009 r., sygn. akt V CSK 332/08, Lex nr 515452). Usuwanie pojazdów z drogi i dalsze postępowanie z tymi pojazdami stanowi wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym, które jest wykonywane przez organy administracji publicznej, a w części także z udziałem podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Zgodnie z art. 130a ust. 5 i 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 czerwca 2003 r. – "W przypadkach określonych w ust. 1 i 2 pojazd jest usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę. Usunięty pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie". Natomiast przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 ze zm.) stanowił, że usunięcie pojazdu z drogi przez podmiot, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1-5 oraz ust. 2 pkt 1 lub 2, polegało na wydaniu dyspozycji wyznaczonej przez starostę jednostce. W rozpoznawanej sprawie, do nawiązania stosunku administracyjnoprawnego w dniu usunięcia pojazdu, tj. 30 czerwca 2003 r. mogło więc dojść tylko między podmiotami wyraźnie wskazanymi w obowiązujących przepisach, tj. między starostą, a prawidłowo wyznaczonym przez starostę podmiotem (jednostką usuwającą pojazdy lub prowadzącą parkingi strzeżone). Umowa z dnia 23 marca 2000 r. między S. i s-ka, a Komendantem Miejskim Policji w [...] o współdziałaniu w zakresie usuwania i przemieszczania pojazdów oraz współdziałaniu w zakresie parkowania zawarta została na 3 lata. Po tym okresie brak było jakiejkolwiek podstawy prawnej do podejmowania prze spółkę S. i s-ka dalszych działań, polegających na usuwaniu z drogi i przechowywaniu na parkingu strzeżonym pojazdów usuwanych w trybie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Nie sposób zgodzić się z zarzutem skarżącej, że organ nie przeprowadził dowodów na okoliczność wyznaczenia Spółki do usunięcia pojazdu z drogi. Skarżąca wezwana przez organ w piśmie z dnia [...] r. o przedłożenie dokumentów związanych z wyznaczeniem i umieszczeniem pojazdu na parkingu, na wezwanie nie odpowiedziała. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym zwłaszcza z pisma Urzędu Miasta [...] zawierającego, wskazanie podmiotów wyznaczonych przez Prezydenta Miasta [...] w latach [...] na podstawie art. 130a ust. 5 lub 5a ustawy Prawo o ruchu drogowym, do usuwania pojazdów w trybie przepisów tej ustawy wynika, iż spółka S. i s-ka nigdy nie była takim podmiotem. W piśmie procesowym z dnia [...] r., powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżąca podnosi, że skoro sąd powszechny odrzucił jej pozew o wynagrodzenie za przechowywanie pojazdu, to zgodnie z art. 66 § 4 K.p.a. organ nie może zwrócić podania i ma obowiązek merytorycznie rozpatrzyć sprawę. Odnosząc się do tego zarzutu należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie organ nie zwrócił podania skarżącej, lecz rozpatrzył je merytorycznie. Postanowienie o odmowie przyznania wynagrodzenia za usunięcie z drogi i przechowywanie pojazdu marki [...] o nr rej. [...], jest bowiem formą merytorycznego rozpoznania wniosku. Przy tym, zdaniem Sądu, aby ustalić, czy skarżącej przysługuje wynagrodzenie, o które wnosiła, organ musiał przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. W takiej sytuacji organ zobowiązany był również zakończyć to postępowanie stosownym rozstrzygnięciem. Analizując zarzuty skargi w kontekście zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do wniosku, że podnoszone skargą zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 8, 9, 10 K.p.a., nie zasługują na uwzględnienie. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., aczkolwiek oparty został na prawdziwej przesłance (organ odwoławczy przed wydaniem postanowienia nie zawiadomił strony o uprawnieniach płynących z tego przepisu), to jednak nie może prowadzić do uchylenia tego postanowienia, ponieważ zaniechanie organu, w ocenie Sądu, nie miało wpływu na wynik sprawy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż spółka skarżącej nie była w dniu usunięcia pojazdu marki [...] o nr rej. [...], podmiotem wyznaczonym przez starostę do wykonywania zadań o charakterze publicznym polegających na usuwaniu pojazdów z drogi w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 6, 7, 8, 9 K.p.a., gdyż organy administracji w sposób wyczerpujący zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, wskazały w uzasadnieniu postanowienia dowody, na podstawie których został ustalony stan faktyczny oraz uzasadniły zastosowanie powołanych przepisów w danym stanie faktycznym i prawnym. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił skargę, jako niezasadną w myśl art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).