IV SA/Po 225/11
WyrokWSA w Poznaniu2011-05-19
Skład orzekający: Bożena Popowska, Ewa Kręcichwost, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Służby Więziennej, który nabył dom jednorodzinny przed złożeniem wniosku o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego, może być pozbawiony tej pomocy na podstawie przepisów ustawy obowiązującej w dacie rozpatrywania wniosku, mimo że spełniał przesłanki do jej uzyskania według przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawidłowe jest stanowisko organów, iż wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego, złożony w dniu 18 stycznia 2008 r., powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, zgodnie z art. 268 ust. 2 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że postępowania wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie nowej ustawy są prowadzone na podstawie jej przepisów. Sąd stwierdził, że regulacja ta nie narusza praw nabytych, ponieważ nie pozbawia funkcjonariuszy pomocy finansowej, jeśli spełniają przesłanki, a przepisy nie gwarantowały rozpoznawania wniosków według stanu prawnego z daty ich złożenia. Ponadto, funkcjonariusz w dacie złożenia wniosku posiadał już dom jednorodzinny odpowiadający normie mieszkaniowej, co wykluczało przyznanie mu pomocy finansowej na podstawie art. 187 pkt 2 ustawy.Stan faktyczny
Skarżący Z.P., funkcjonariusz Służby Więziennej, złożył wniosek o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w dniu 18 stycznia 2008 r. Do wniosku załączył umowę sprzedaży domu jednorodzinnego, który nabył od swojej babci. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania pomocy, uznając, że skarżący posiadał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji. Skarżący wniósł skargę do sądu, kwestionując zastosowanie przepisów ustawy z 2010 r. do wniosku złożonego w 2008 r. oraz podnosząc, że nabył uprawnienia według stanu prawnego obowiązującego w dacie złożenia wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska(spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2011 r. sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę
W dniu 18 stycznia 2008 r. Z.P. złożył do Dyrektora Aresztu Śledczego w P. wniosek o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego
(domu jednorodzinnego). We wniosku skarżący wskazał, że aktualnie zamieszkuje w domu stanowiącym własność P.RP w M. przy ul. J [...].
Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w P. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071, ze zm. – dalej kpa ) art. 184 w zw. z art. 171 pkt 2, art. 187, art. 192 pkt 4, art. 268 ust 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. nr 79. poz. 523) oraz § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej (Dz. U. nr 147, poz. 986 – dalej ustawa ) odmówił Z.P. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że Z.P., funkcjonariusz służby stałej, w dniu 18 stycznia 2008 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Do wniosku załączył umowę sprzedaży nieruchomości położonej w M. przy ulicy J. [...], stanowiącej działkę nr [...] o obszarze [...] m kw., zabudowaną budynkiem mieszkalnym, oraz garażem zawartą w formie aktu notarialnego, Repertorium A Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r.
Z.P. zamieszkiwał pod wyżej wskazanym adresem przed dokonaniem zakupu ww. domu jednorodzinnego. Właścicielem przedmiotowej nieruchomości była babcia wnioskodawcy P.R. W treści aktu notarialnego, w § 3 myślnik czwarty, zaznaczono, iż wnioskodawca przed dokonaniem zakupu poniósł ze środków własnych nakłady na remont budynku mieszkalnego, garażu oraz ogrodzenia, znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, w kwocie [...] zł, o którą to kwotę, dokonano potrącenia z ceny zakupu nieruchomości.
Zgodnie z art 268 ust. 2 ustawy postępowania dotyczące decyzji w sprawach przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy, dlatego złożony w dniu 18 stycznia 2008 r. wniosek Z.P., rozpatrywać należy na podstawie obecnie obowiązujących przepisów prawnych. Art 184 ust 1 ustawy mówi, iż funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. W art. 187 ustawy, ustawodawca określił, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi:
1) w razie otrzymania pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1;
2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy albo lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej;
3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2;
4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka lokalu mieszkalnego lub domu, o którym mowa w pkt 2.
Organ wskazał, że umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego przenosi prawo własności na nabywcę. Z.P. na dzień złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (18 stycznia 2008 r.) posiadał prawo własności zgodnie z art. 187 pkt 2 ustawy ( dom jednorodzinny w miejscowości pobliskiej, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej) oraz miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i dlatego organ odmówił mu przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
W zakreślonym terminie odwołanie od powyższej decyzji złożył Z.P. Wnosząc o jej uchylenie i wydanie decyzji pozytywnej podniósł, że zgodnie z informacją jaką uzyskał od funkcjonariusza Działu Kwatermistrzowskiego nie ma znaczenia w jakim czasie zostaje złożony wniosek, tj. przed, czy po uzyskaniu umowy notarialnej kupna domu (mieszkania). Taki stan rzeczy potwierdziło Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 24 czerwca 2003 roku, które to w § 5 ust.3 pkt 4 nakładało obowiązek przedłożenia wraz z wnioskiem umowy kupna lokalu mieszkalnego sporządzonej w formie aktu notarialnego oraz Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 roku w brzmieniu: "Nabycie przez funkcjonariusza Służby Więziennej domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. 90 ust. l ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy". Złożony wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego był zgodny z obowiązującą w dniu złożenia wykładnią prawa. Odwołujący wskazał także, że rozpatrując niniejsza sprawę organ naruszył art. 9 kpa i 35 kpa.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. na podstawie art. 17 pkt. 3 i 138 § 1 pkt. 1 kpa art. 170 ust. 1-4, art. 171 pkt. 2, art. 184 ust. 1, 187 ustawy o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r., § 2 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 roku w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał m. in., że Dyrektor Aresztu Śledczego w P. pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. na podstawie art. 36 § 1 kpa poinformował Z.P., że jego wniosek został zarejestrowany jako 18 w kolejności oczekiwania oraz, że zostanie rozpatrzony w miesiącu marcu 2009 r. W roku 2009 i 2010 zgodnie z art. 36 § 1 kpa ponownie był informowany o rozpatrzeniu jego wniosku w późniejszym, oznaczonym terminie. Podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy ustawy o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r. (Dz. U. Nr 79 poz. 523 ), ponieważ art. 268 ww. ustawy stanowi, że postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010r. są prowadzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy. W związku z powyższym wnioski o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego złożone przed dniem 13 sierpnia 2010 r. i nierozstrzygnięte decyzją ostateczną przed wspomnianym wyżej terminem rozpatrywane są w oparciu o ustawę o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r. i przepisów wykonawczych wydanych na jej podstawie. Z art. 170 ustawy wynika, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Uprawnienie powyższe zgodnie z art. 171 ustawy realizuje się poprzez przydział lokalu albo przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, zwanej dalej pomocą finansową. Z kolei art. 184 ust. 1 stanowi, że: pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu takiego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale. Jest ona udzielana na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.
W związku z tym, że uprawnienie do uzyskania pomocy finansowej uzależnione jest od posiadania uprawnienia do przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, przy rozpatrywaniu wniosków o pomoc finansową przepisy art. 171 i 184 ustawy należy stosować łącznie z art. 170 oraz art. 187 ustawy, określającym przypadki, w których nie przydziela się funkcjonariuszowi lokalu w drodze decyzji administracyjnej. Z treści art. 187 ustawy wynika, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi:
1) w razie otrzymania pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1;
2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy albo lokal stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej;
3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt. 2
4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka lokalu mieszkalnego lub domu, o którym mowa w pkt. 2
Oznacza to, że funkcjonariuszowi, który spełnia jakikolwiek z ww. warunków nie tylko nie można przydzielić lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, ale także przyznać pomocy finansowej.
Zgodnie z delegacją zawartą w art. 185 ust. 3 ustawy Minister Sprawiedliwości w rozporządzeniu z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej uregulował szczegółowy tryb postępowania w zakresie przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej, o której mówi art. 184 ust. 1 ustawy, uwzględniając rodzaje dokumentów wymaganych przy ubieganiu się o przyznanie tej pomocy oraz jednostki organizacyjne właściwe do wypłaty pomocy finansowej, a także termin i miejsce zwrotu pomocy finansowej. Z.P. złożył wniosek, o przyznanie mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, czym wywiązał się z obowiązku wynikającego z § 5 ust. 3 nieaktualnego już rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 roku w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego ( Dz. U. z 2003 r. Nr 132, poz. 1235 ) i § 2 pkt 3 zastępującego go rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej. Z.P. w dniu złożenia wniosku mieszkał w M. przy ul. J. [...] w domu jednorodzinnym, którego właścicielem był on i jego żona i że dom ten zajmował i remontował również przed nabyciem prawa własności, co potwierdza akt notarialny rep. A nr [...] z dnia [...].01.2008 r. Ponadto dom ten zgodnie ze złożoną dokumentacją wyczerpywał w pełni należną mu normę mieszkaniową. Organ wskazał także, iż uchwała z dnia 29 kwietnia 2009 r. NSA w Warszawie sygn. akt OPS 7/08 odnosi się do nieaktualnego stanu prawnego i nie może stanowić wykładni obecnej ustawy, a zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza należy rozpatrywać w oparciu o przepisy art. 170, 187, 171 i 184 ustawy. Pan Z.P. w dniu składania wniosku posiadał prawo własności do zajmowanego domu jednorodzinnego, co potwierdza akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., który zajmował już przed podpisaniem aktu notarialnego, co znajduje także potwierdzenie w treści wniosku z dnia 18 stycznia 2008r., w którym Pan Z.P. oświadczył, że mieszka w lokalu mieszkalnym w M. przy ul. J. [...]. W związku z powyższym należy uznać, że w dniu złożenia wniosku Z.P. posiadał w miejscowości pobliskiej dom jednorodzinny i miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Wspomniany wyżej lokal mieszkalny w domu jednorodzinnym odpowiada co najmniej przysługującej funkcjonariuszowi powierzchni mieszkalnej, przez co w przypadku funkcjonariusza spełniona jest okoliczność określona w art. 187 pkt 2 ustawy, co wyklucza przyznanie mu pomocy finansowej.
Na powyższą decyzję skargę złożył Z.P. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł m.in., że kwestionuje stanowisko organu II instancji, rozpoznającego wniosek złożony w dacie 18 stycznia 2008 r., w trybie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. Jak wynika z uzasadnienia decyzji odmownej, tryb postępowania wyznaczony został przepisem art.268 ust.2 przytoczonej ustawy, stanowiącym, że postępowania dotyczące decyzji w sprawach o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego wszczęte i nie zakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy. Zdaniem skarżącego regulacja ta budzi uzasadnione wątpliwości, co do zgodności z konstytucją. Wskazać, bowiem należy, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej został złożony w dacie obowiązywania poprzedniej ustawy o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996r. (Dz. U. z 202r., Nr 207, poz.1761 ze zm.). To przepisy tej ustawy wyznaczały przesłanki materialno prawne, których spełnienie warunkowało przyznanie pomocy finansowej. Skoro, zatem w dacie składania wniosku spełniałem przesłanki, od których uwarunkowana była pozytywna decyzja w żądanym zakresie - prawidłowo złożyłem stosowny wniosek - przeto późniejsze zmiany legislacyjne nie mogą modyfikować nabytych przez skarżącego uprawnień. Występując z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego skarżący postąpił zgodnie z obowiązującym wówczas trybem postępowania wyznaczonym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, wydanym na podstawie art. 90 ust.2 poprzedniej ustawy o Służbie Więziennej. W myśl przepisu § 5 ust.3 tego rozporządzenia. Okoliczność zastąpienia tego aktu wykonawczego rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010r. (Dz. U. Nr 147, poz.:98ó) wydanego w zw. z art.185 ust.3 aktualnej ustawy o Służbie Więziennej, nie może - z przyczyn, o których mowa powyżej - wpływać na sytuację prawną skarżącego. Składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej działałem, bowiem w trybie obowiązującego wówczas rozporządzenia, zatem późniejsze zmiany prawodawcze nie mogą odnosić się do mojego przypadku. Nabycie lokalu wiązało się bowiem z koniecznością poczynienia niezbędnych nakładów (zaciągnięcie kredytu hipotecznego) w celu nabycia powyższej nieruchomości. Istotą tych regulacji winno być zapewnienie funkcjonariuszowi w służbie stałej odpowiedniego lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której na stałe pełni służbę lub miejscowości pobliskiej, a także lokal o odpowiedniej powierzchni mieszkalnej. Realizacja tak ukształtowanego uprawnienia funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego ma zapewnić prawidłowe pełnienie służby poprzez umożliwienie mu zamieszkania w miejscowości, w której na stałe pełni służbę lub miejscowości pobliskiej, a ponadto stworzyć warunki niezbędne do prowadzenia normalnego życia rodzinnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 Ppsa polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Nie budzi wątpliwości, że w dniu składania wniosku obowiązywała ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U z 2002 r., nr 207, 1761 ze zm.). Jednakże w dniu 13 sierpnia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. (Dz. U. Nr 79 poz. 523 ze zm.). Zgodnie z art. 268 ust. 2 postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydanych na podstawie ustawy, o której mowa w art. 273, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy. Dlatego prawidłowe jest stanowisko organów, iż złożony w dniu 18 stycznia 2008 r. wniosek Z.P. o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego, rozpatrywać należy na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że powyższa regulacja narusza jego prawa nabyte. Po pierwsze dlatego, że nie pozbawia ona funkcjonariuszy służby więziennej pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego w razie oczywiście spełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie. Po drugie dlatego, że ani ustawa z 1996 r. ani ustawa z dnia 2010 r. i wydane na ich podstawie rozporządzenia nie określały, że wnioski o przyznanie pomocy finansowej będą rozpoznawane na podstawie przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku o pomoc finansową. Ponadto zgodnie z § 2 ust 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej rozpatrywanie wniosków o przyznanie pomocy finansowej następuje w kolejności ich składania, zgodnie z rejestrem prowadzonym przez jednostkę organizacyjną Służby Więziennej. Oczywistym jest także, że realizacja przedmiotowego uprawnienia zależy także od wysokości posiadanych przez organ na ten cel środków (podobnie w § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego - Dz. U. Nr 132, poz. 1235). Z uwagi na ostatnie niezasadny jest także zarzut naruszenia przez organy art.35 kpa.
Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Z kolei art. 172 ustawy stanowi, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przydziela się decyzją administracyjną lokal mieszkalny, o którym mowa w art. 177, uwzględniając następujące okoliczności:
1) brak lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej;
2) przydatność do służby, kwalifikacje zawodowe oraz staż służby w Służbie Więziennej;
3) przeniesienie z urzędu do pełnienia służby w innej miejscowości, niebędącej miejscowością pobliską;
4) zajmowanie kwatery tymczasowej w budynku jednostki organizacyjnej przeznaczonym na cele służbowe lub znajdującym się na terenie zamkniętym.
W myśl zaś art. 187 powołanej ustawy lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi:
1) w razie otrzymania pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1;
2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny w spółdzielni mieszkaniowej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy albo lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej;
3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2;
4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka lokalu mieszkalnego lub domu, o którym mowa w pkt 2.
Z uwagi na powyższe organ winien zbadać, czy ubiegającemu się o pomoc przysługiwało prawo do lokalu mieszkalnego i czy było ono zrealizowane w jakiejkolwiek formie.
Wskazać także należy, że z art. 85 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. wynikało, iż podstawową formą pomocy funkcjonariuszom w służbie stałej w uzyskaniu mieszkania był przydział w drodze decyzji administracyjnej z zasobów mieszkaniowych określonych w art. 87 ust. 1 tej ustawy. Natomiast z wykładni przepisu art. 90 ust. 1 w powiązaniu z art. 85 i art. 91 ust. 1 ustawy wynika, że dopiero, gdy przydziału takiego nie dokonano w grę mogły wchodzić inne przewidziane ustawą świadczenia, w tym pomoc finansowa, o jakiej stanowił art. 90 ust. ustawy. W ustawie o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r. wprowadzono nowe uregulowanie dotyczące przyznania prawa do lokalu. Zgodnie z art. 171 ustawy prawo do lokalu mieszkalnego realizuje się przez przydział lokalu albo przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, zwanej dalej "pomocą finansową". W uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2009 r. podjętej na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r. ( sygn. akt OPS 7/08, LEX nr 533391 ) Sąd stwierdził , że " 1. Nabycie domu (lokalu) przed datą zgłoszenia roszczenia o pomoc finansową automatycznie nie wyklucza uprawnień przewidzianych w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.). 2. Trudno mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w sytuacji nabycia domu w budowie czy w stanie surowym. 3. Wykładnia celowościowa przepisów rozdziału 6 ustawy prowadzi do wniosku, że w przypadkach takich jak: umowa najmu, współwłasność lokalu lub domu, ale przy usprawiedliwionej niemożności zamieszkania w nim - funkcjonariusz Służby Więziennej nie powinien być pozbawiony prawa do pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 90 ust. 1 ustawy." Zdaniem Sądu powyższa uchwała zachowała aktualność i w obecnym stanie prawnym.
Obowiązkiem organu administracji jest zaś, zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 7 i 77 kpa, dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do prawidłowego załatwienia sprawy przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w (uzasadnieniu decyzji, spełniającej wymagania art. 107 § 3 kpa. W niniejszej sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny i uzasadniły swoje stanowiska w sposób określony w art. 107 § 3 kpa.
Bezsporne jest w niniejszej sprawie, że w dniu 18 stycznia 2008 r. Z.P złożył do Dyrektora Aresztu Śledczego w P. wniosek o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego). Do wniosku załączył umowę sprzedaży nieruchomości położonej w M. przy ulicy J. [...], stanowiącej działkę nr [...] o obszarze [...] m kw., zabudowaną budynkiem mieszkalnym, oraz garażem zawartą w formie aktu notarialnego, Repertorium A Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Z.P. zamieszkiwał pod wyżej wskazanym adresem przed dokonaniem zakupu wyżej wskazanego domu jednorodzinnego. Właścicielem przedmiotowej nieruchomości była babcia wnioskodawcy P.R. W treści aktu notarialnego, w § 3 myślnik czwarty, zaznaczono, iż wnioskodawca przed dokonaniem zakupu poniósł ze środków własnych nakłady na remont budynku mieszkalnego, garażu oraz ogrodzenia, znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, w kwocie [...] zł, o którą to kwotę, dokonano potrącenia z ceny zakupu nieruchomości. Bezsporne jest, że powyższy dom odpowiadał przysługującej funkcjonariuszowi normie mieszkaniowej i spełniał warunek lokalu położonego w miejscowości pobliskiej od miejscowości pełnienia służby. Dlatego należy stwierdzić, że organy prawidłowo ustaliły, że skarżący w dacie złożenia wniosku o pomoc finansową miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a tym samym niemożliwym było przyznanie mu lokalu zgodnie z art. 187 pkt 2 ustawy na podstawie decyzji administracyjnej.
Biorąc powyższe pod uwagę należy wskazać, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie naruszają przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej i § 2 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej i dlatego Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło