III SA/Gd 425/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak ( spr. ) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia 11 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz rozkaz personalny nr [...] Komendanta Portu Wojennego [...] z dnia 18 stycznia 2011 r. , 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozkazem personalnym z dnia 14 października 2010 r. nr [...] Komendant Portu Wojennego zwolnił z zawodowej służby wojskowej P. K. wskutek ustalenia w dniu 7 czerwca 2010 r. przez Wojskową Komisję Morsko-Lekarską w G., iż jest on trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Decyzją nr [...] z dnia 13 stycznia 2011 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] stwierdził nieważność w/w rozkazu personalnego, ponieważ został on wydany w oparciu o nieprawomocne orzeczenie WKML - orzeczeniem z dnia 18 listopada 2010 r. nr [...] Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej rozpatrzyła odwołanie i utrzymała orzeczenie WKML w mocy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 115 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej następuje z dniem uprawomocnienia się orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, a w dniu 14 października 2010 r. orzeczenie nie było prawomocne. W dniu 18 stycznia 2011 r. Komendant Portu Wojennego wydał rozkaz personalny nr [...] o zwolnieniu P. K. z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa z dniem 18 listopada 2010 r., wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do tej służby i wydania przez Wojskową Komisję Lekarską Marynarki Wojennej [...] ostatecznego orzeczenia nr [...] z dnia 18 listopada 2010 r. W podstawie prawnej wskazano art. 111 pkt 3, art. 115 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (zwanej dalej ustawą) i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Organ podał, że rozkaz wydany został dla celów ewidencyjnych. P. K. odwołał się od powyższej decyzji Komendanta Portu Wojennego zarzucając, że organ nie zastosował art. 116 ust. 2 i ust. 3 ustawy. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją z dnia 11 lipca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Portu Wojennego nr [...] z dnia 18 stycznia 2010r. Organ odwoławczy uznał, że wobec wydania przez Wojskową Komisję Lekarską Marynarki Wojennej w dniu 18 listopada 2010 r. ostatecznego orzeczenia w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej P. K., organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 111 pkt 3 oraz art. 115 ust. 2 ustawy. Przepisy te obligują do zwolnienia żołnierza zawodowego w przypadku ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby, przy czym zwolnienie następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia. Zgodnie z art. 115 ust. 3 ustawy dowódca jednostki wojskowej wydaje w tej sprawie rozkaz personalny stwierdzający fakt zwolnienia żołnierza. Organ wskazał, że podstawą faktyczną zwolnienia jest ostateczne orzeczenie WKLMW, a nie art. 116 ustawy. Zastosowanie tego przepisu wskazywałoby na celowe działanie organu, podczas gdy nie można tego zarzucić Komendantowi Portu Wojennego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. K. wniósł o uchylenie decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia 11 lipca 2011 r., a także poprzedzającego ją rozkazu personalnego Komendanta Portu Wojennego. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe jego zastosowanie, art. 116 ustawy poprzez błędną jego wykładnię i nie zastosowanie oraz wadliwe przyjęcie, że rozkaz posiada cechy decyzji deklaratoryjnej, a nie konstytutywnej, § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej poprzez zaniechanie podjęcia czynności administracyjnych, o których mowa w tym przepisie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w G. w dniu 13 stycznia 2011 r. stwierdził nieważność rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Portu Wojennego, zaistniała zatem okoliczność prawna, o której mowa w art. 116 ust. 1 ustawy. Kierując się tym unormowaniem Komendant Portu Wojennego był zobligowany zastosować art. 116 ust. 1-3 ustawy. Ustawodawca nie przewidział żadnego innego trybu administracyjnego, na podstawie którego dokonuje się uchylenia skutków prawnych wadliwej decyzji o zwolnieniu ze służby. Uzupełnienie tych regulacji stanowi § 30 Rozporządzenia MON z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, który stanowi, że w przypadku, o którym mowa w art. 116 ustawy, organ wojskowy, który wydał decyzję lub rozkaz o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, dokonuje, nie zmieniając daty zwolnienia, zmiany tej decyzji lub rozkazu, określając, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy. Z art. 116 ustawy należy wywieść, że uchylenie decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej powoduje uchylenie wszystkich skutków z wyłączeniem określenia daty zwolnienia. W tym zakresie następuje jedynie zmiana trybu zwolnienia; uznaje się, że nastąpiło ono w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ . W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W odniesieniu do zarzutów skargi stwierdził, że rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby potwierdzał jedynie pewien stan faktyczny, a zwolnienie ze służby nastąpiło z mocy prawa. Przepis art. 116 ustawy nie odnosi się do sytuacji, gdy podstawą zwolnienia jest art. 111 pkt. 3, ale tylko do sytuacji wymienionych enumeratywnie w tym przepisie. W katalogu tym ustawodawca nie uwzględnił przypadku, gdy przyczyną zwolnienia żołnierza jest orzeczenie komisji lekarskiej o niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Nadto art. 115 ust. 3 ustawy wprost stanowi, że dowódca jednostki wojskowej w przypadku ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby stwierdza fakt zwolnienia, nie zaś jak mówi art. 115 ust. 1 ustawy wydaje decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Zapis art. 116 ustawy odnosi się do decyzji o zwolnieniu. Ustawodawca używając sformułowania decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej odnosił się do decyzji w pełni konstytutywnych. Wydany rozkaz personalny miał w zakresie zwolnienia charakter deklaratoryjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. W stosunku do skarżącego wydany został rozkaz personalny z dnia 14 października 2010 r. na podstawie art. 111 pkt 3 i art. 115 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz.593 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", mocą którego skarżący został z dniem 14 października 2010 r. zwolniony ze służby wojskowej – z powodu trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Art. 111 pkt 3 ustawy stanowi, że żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby. Z kolei art. 115 ust. 2 ustawy stanowi, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 1, 3, 5, 8, pkt 9 lit. b i pkt 11-15, następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby. Zgodnie z art. 115 ust. 3 ustawy w przypadkach, o których mowa w ust. 2, dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych. Decyzją z dnia 13 stycznia 2011 r. stwierdzono nieważność powyższego rozkazu. Przepis art. 116 ust. 1 ustawy stanowi, że w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. Zgodnie z art. 6 ust.2 pkt 2 ustawy, ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o decyzji - należy przez to rozumieć również rozkaz personalny. W tej sytuacji art. 116 ust. 1 ustawy, w którym wskazano, że w razie uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej ulegają uchyleniu skutki tej decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu, ma zastosowanie również do sytuacji stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej. W ocenie Sądu art. 116 ust.1 ustawy dotyczy każdej sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej ( i rozkazu personalnego – z uwagi na treść art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy), niezależnie od przyczyn stwierdzenia nieważności. Przepisu art. 116 ust. 1 nie można interpretować przez pryzmat postanowień art. 115 ustawy, który dokonuje rozróżnień "decyzji", "rozkazu personalnego", "orzeczenia", gdyż oba te artykuły normują zupełnie inne sytuacje. Podkreślenia też wymaga, że w wypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 1 ustawy także następuje zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z art. 115 ust. 2 i 3 ustawy w przypadkach , o których mowa w art. 111 pkt 3 ustawy następuje "zwolnienie z zawodowej służby wojskowej". Wobec powyższego brak podstaw do uznania, że art. 116 ust. 1 ustawy nie ma zastosowania do sytuacji stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego opartego o treść art. 111 pkt 3 ustawy. Mając na uwadze powyższe wydanie przez organ pierwszej instancji w stosunku do skarżącego kolejnego rozkazu personalnego opartego o treść art. 111 pkt 3 ustawy w sytuacji, gdy doszło do stwierdzenia nieważności poprzedniego, jak również wydanie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji, którą organ ten utrzymał w mocy rozkaz personalny organu pierwszej instancji nastąpiło z naruszeniem prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z art. 116 ust. 2 ustawy w przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. W tej sytuacji Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił orzeczenia organów obu instancji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.