II FZ 715/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Antoni Hanusz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T.P. S.A. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 472/11 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi T.P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 19 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r. i 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie II FZ 715/11 Uzasadnienie 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygnaturze akt III SA/Wa 472/11, odmówił T. SA przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 19 października 2010 roku w przedmiocie podatku od nieruchomości. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że w dniu 4 lutego 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga T. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z 19 października 2010 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 i 2008 rok. Do skargi został dołączony wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik wskazał, że jakkolwiek G. S.A., której jest pracownikiem przeniosła swoją siedzibę na ulicę P. 18 w W., to jednak jej pracownicy nie zaprzestali odbioru przesyłek skierowanych na adres ul. B. 17. Odbierali je w Urzędzie Pocztowym w pokoju nr 118 (wniosek z prośbą o pozostawianie przesyłek w urzędzie i przekazywanie zawiadomień o ich nadejściu do pokoju 118 został przez spółkę złożony w Urzędzie Pocztowym). Pełnomocnik podniósł, że pracownik G. S.A. nie otrzymał zarówno pierwszego jak i powtórnego zawiadomienia o przesyłce zawierającej decyzję z dnia 19 października 2010 r., i nastąpiło to jego zdaniem z winy Urzędu Pocztowego. Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 maja 2011 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 472/11 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 lipca 2011 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II FZ 350/11 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że od chwili złożenia przez G. S.A. pisma w Urzędzie Pocztowym Nr 1 w W., do chwili wydania przez SKO decyzji upłynęło ponad 7 miesięcy. Był to zatem wystarczający okres czasu do poinformowania organu podatkowego o zamianie adresu do korespondencji. Jednocześnie NSA stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 19 października 2010 r., nie została doręczona pełnomocnikowi skarżącej spółki w trybie art. 146 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60). Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie wskazano, w jakim miejscu zostało pozostawione zawiadomienie o pozostawieniu pisma w UP. Podsumowując swoje wywody NSA wskazał aby WSA w Warszawie rozpoznając sprawę ponownie po pierwsze ocenił wpływ pisma G. S. A. z dnia 12 marca 2010 r. na przebieg doręczania korespondencji, po drugie ustalił w jakim trybie doszło do doręczenia przesyłki a po trzecie ocenił kwestię awizowania spornej przesyłki zawierającej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i rozstrzygnął, czy pełnomocnik spółki uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę podniósł, że zgodnie z art. 190 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej u.p.p.s.a.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej samej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zdaniem Sądu w niniejszym postępowaniu pełnomocnik skarżącej, stosownie do art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązany był zawiadomić organ o fakcie zmiany siedziby spółki i wskazać adres dla doręczeń. Oceniając wpływ pisma z dnia 12 marca 2010 r., w którym G. S.A. zwróciła się z prośbą do Urzędu Pocztowego Nr 1 w W. o przekazywanie korespondencji adresowanej do spółki na adres: P. 18 w W., w związku ze zmianą adresu siedziby spółki na przebieg doręczania korespondencji, Sąd stwierdza, że takie działania G. S.A. stanowiło przejaw dążenia do zapewnienia prawidłowego toku wymiany korespondencji pomiędzy organami a pełnomocnikami zatrudnionymi spółce. Tym nie mniej pismo to potwierdza zmianę adresu spółki, której pracownikiem jest pełnomocnik skarżącej, a wobec tego winien on poinformować organ podatkowy o zaistniałym fakcie. Zaniedbanie tego obowiązku rodzi skutek w postaci uznania pisma za doręczone pod dotychczasowym adresem. W ocenie Sądu, celem osiągnięcia skutku doręczenia konieczne jest ustalenie następujących okoliczności. Po pierwsze, należy ustalić, że to strona zmieniła w toku postępowania adres bez powiadomienia organu podatkowego. Po drugie, trzeba dokonać doręczenia pod dotychczasowym adresem. Pierwsza z wymienionych przesłanek została spełniona, bowiem w aktach sprawy brak jest stosownej informacji pochodzącej o pełnomocnika o zmianie adresu do korespondencji z ul. B. 17 na ul. P. 18. Co do drugiej przesłanki, Sąd stwierdził, że nie została ona spełniona. Wobec porozumienia z Urzędem Pocztowym przesyłki kierowane były na ul. P. 18, względnie pozostawiane w pokoju nr 118 Urzędu. Z tych względów w ocenie Sądu nie doszło do doręczenia decyzji SKO w trybie art. 146 § 2 O.p. Jednakże zaniedbanie pełnomocnika w zakresie poinformowania organu podatkowego o zmianie adresu świadczy zdaniem Sądu o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu sprawy, a tym samym nie pozostaje bez wpływu na ocenę braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Analizując kwestię awizowania przesyłki Sąd stwierdził, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru i koperty listu poleconego, którego ono dotyczy wynika, że przesyłka ta była awizowana dwukrotnie. Jednakże nie została ona podjęta w terminie. Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany punkcie 1 pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP W. 1. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie wskazano jednak, w jakim miejscu zostało pozostawione zawiadomienie o pozostawieniu pisma w UP. Dopiero z pisma Poczty Polskiej z dnia 10 lutego 2011 r., wynika, że przesyłka po nadejściu i opracowaniu została skierowana do doręczenia w dniu 2 listopada 2010 r. a następnie awizowana. Powtórne zawiadomienie zostało przekazane do Kancelarii Działu Doręczeń (pokój 118), już przez innego listonosza w dniu 12 listopada 2010 r. Wskazano, że w związku z prośbą G. S.A. przesyłki i zawiadomienia o ich nadejściu miały pozostawać w pokoju nr 118. W ocenie Sądu wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Dlatego zdaniem Sądu uprawdopodobnienie z art. 87 § 2 p.p.s.a. nie oznacza udowodnienia, a uprawdopodobnienia braku winy. Najogólniej rzecz ujmując, brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku maksymalnej w danych warunkach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Następnie podniesiono, że pełnomocnik skarżącej będąc świadomym zmiany adresu do korespondencji mógł podjąć próbę zasięgnięcia informacji w SKO na temat aktualnego stanu postępowania. Mógł też wskazać nowy adres do korespondencji, zwłaszcza iż od czasu zmiany adresu do czasu wydania decyzji upłynęło siedem miesięcy. W ocenie Sądu oświadczenia pracowników G. S.A. odpowiedzialnych za odbiór przesyłek nie uprawdopodobniają twierdzenia pełnomocnika skarżącej o braku pozostawienia awiz, zgodnie z treścią porozumienia z Urzędem Pocztowym. Wedle opinii Sądu, mimo, iż na potwierdzeniu odbioru przesyłki brak jest zaznaczenia, gdzie sporne awizo pozostawiono, to z późniejszego pisma Poczty Polskiej bezsprzecznie wynika, że miejscem tym był pokój 118 Urzędu Pocztowego W. 1. Fakt ten nie został w żaden sposób podważony w trakcie prowadzonego postępowania. W tym stanie rzeczy, działań pełnomocnika skarżącej nie można było zakwalifikować, jako zachowanie należytej staranności w prowadzeniu sprawy. Nadto zdaniem Sądu pełnomocnik składając odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Z. musiał liczyć się z faktem, że z SKO zostanie skierowana do niego korespondencja, która zawierać będzie decyzję organu podatkowego drugiej instancji. Wobec tego dokładając należytej staranności winien był dopełnić ciążących na nim obowiązków powiadomienia o zmianie adresu. Sąd zwrócił uwagę, że pełnomocnik nie kwestionował w skardze do Sądu trybu doręczenia decyzji, twierdził jednakże, że nie doręczono mu zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki z decyzją na okres 14 dni w urzędzie pocztowym. Rozważając kwestię doręczenia decyzji organu drugiej instancji Sąd wykluczył tryb z art. 146 § 2 O.p. Strona nie otrzymała też decyzji osobiście. W sprawie doręczyciel na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej decyzję podał informację o dacie umieszczenia przesyłki na okres 14 dni do dyspozycji adresata we wskazanej placówce pocztowej i datach dwukrotnego awizowania przesyłki, przy czym nie uściślił w jakim miejscu pozostawiono zawiadomienie. Niedokładność tę próbował wyjaśnić pełnomocnik skarżącej, uzyskując z Urzędu Pocztowego wyjaśnienie, że zawiadomienie o przesyłce i miejscu jej przechowywania listonosz pozostawił w pokoju nr 118 Urzędu Pocztowego, zgodnie z dyspozycją G. S.A. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, nie naruszono postanowień art. 150 § 2 O.p, a decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 150 O.p. Powyższe pozwoliło też na przyjęcie, że decyzja została prawidłowo doręczona w trybie art. 150 O.p. i jedynie z niezachowania należytej staranności przez pełnomocnika skarżącej wynikało uchybienie terminowi do złożenia skargi na tę decyzję. W celu zaś uchylenia się od negatywnych następstw domniemania doręczenia adresat musi jednak udowodnić, że nie został prawidłowo powiadomiony o złożeniu pisma w odpowiednim urzędzie, jak to nakazuje art. 150 O.p. Nie będzie jednak w tym względzie wystarczające samo zaprzeczenie adresata, ale poparcie jego stanowiska stosownymi dowodami. W tym zakresie Sąd stwierdził, że załączone do uzupełnienia wniosku oświadczenia pracowników odpowiedzialnych za odbiór korespondencji oraz kserokopie innych przesyłek odbieranych mimo adresowania ich na poprzedni adres G. S.A. stanowią mało wiarygodny dowód w konfrontacji z wyjaśnieniami Poczty Polskiej z dnia 10 lutego 2011 r., z których wynika, że sporne awiza pozostawiane były zgodnie z dyspozycją G. S.A. w pokoju nr 118 Urzędu Pocztowego. Z pisma tego wynika także, że pracownik kancelarii na bieżąco przekazywał pełnomocnikowi G. S.A. przesyłki i zawiadomienia, jednak zdarzały się przypadki, iż pełnomocnik nie zgłaszał się codziennie po odbiór korespondencji. Sąd dodał, że wszelkie adnotacje zamieszczone na zwróconej przesyłce opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego, a zatem stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca spółka zaskarżyła je w całości, zarzucając mu naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 150 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wadliwe uznanie, że zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Następnie wskazano na zarzut naruszenia przez Sąd art. 86 § 1 zdanie pierwsze oraz art. 87 § 2 u.p.p.s.a. wskutek błędnej oceny, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi, co skutkowało bezzasadną odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Wskazując na powyższe zarzuty autor zażalenia domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd niesłusznie przyjął, że zawiadomienie pozostawiono w pokoju nr 118, przez co nie naruszono art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. W ocenie spółki, pokój nr 118 w urzędzie Pocztowym nie jest żadnym z miejsc, o których mowa w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd też miał wadliwie uznać, że skarżąca spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i należało ją oddalić. Spór w rozpoznawanym postępowaniu zażaleniowym toczy się o to, czy miała miejsce fikcja prawna doręczenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 19 października 2010 roku pełnomocnikowi spółki w rozumieniu art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej oraz czy spółka uchybiła terminowi do złożenia skargi na tę decyzję bez własnej winy, w rozmienieniu art. 86 § 1 u.p.p.s.a. Odnosząc się do pierwszego z wymienionych zagadnień, należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że w rozpoznawanej sprawie miała miejsce fikcja prawna doręczenia decyzji, o której mowa w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Jak słusznie wskazał Sąd, doręczyciel, wobec niekwestionowanego braku możliwości doręczenia przesyłki pod prawidłowym adresem do doręczeń wskazanym na kopercie, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej decyzję podał informację o dacie umieszczenia przesyłki, na okres 14 dni do dyspozycji adresata we wskazanej placówce pocztowej i datach dwukrotnego awizowania przesyłki. Natomiast o miejscu pozostawienia awiza wiadomo z pisma z Urzędu Pocztowego z dnia 10 lutego 2011 roku, z którego wynika, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki na poczcie przekazano Kancelarii Działu Doręczeń Urzędu Pocztowego W. 1, mieszczącej się w pokoju 118, zgodnie z prośbą spółki, by przesyłki adresowane do niej na adres przy ul. B. 17 pozostawiać w pokoju 118 Urzędu Pocztowego W. 1. Z tej przyczyny nie mógł zostać uznany za uzasadniony zarzut naruszenia art. 150 § 2. Co prawda, pokój nr 118 w Urzędzie Pocztowym nie jest wymieniony w tym przepisie jako miejsce do pozostawienia zawiadomienia o nadejściu przesyłki, jednak spółka w której pracuje pełnomocnik spółki, sama wnioskowała, by przesyłki do niej kierowane pozostawiać w Urzędzie w pokoju 118. Miejsca pozostawienia przesyłki wymienione w art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej służą gwarancji bezpieczeństwa i pewności doręczania przesyłek pocztowych. Jeżeli jednak adresat przesyłki wskaże we właściwym Urzędzie Pocztowym inne miejsce pozostawiania przesyłek, a Urząd wyrazi na to zgodę, to w przypadku nieodebrania takiej przesyłki w terminie, nie jest możliwe skuteczne podnoszenie zarzutu naruszenia art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. W rozpoznawanej sprawie strona nie kwestionowała okoliczności, że na jej wniosek przesyłki adresowane na adres pełnomocnika spółki przy ul. B. 17 w W., listonosz pozostawiał w pokoju 118 Urzędu Pocztowego W. 1. Tam też pozostawiono zawiadomienia o nadejściu przesyłki nadanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.. Sąd w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo też, wbrew stanowisku autora zażalenia uznał, że do uchybienia terminu do wniesienia skargi doszło nie bez winy spółki, o którym mowa w art. 86 § 1 u.p.p.s.a. Strona nie podważyła bowiem okoliczności stosownie do której, sporne awiza pozostawiono, na wyraźny wniosek pełnomocnika spółki, w pokoju 118 Urzędu Pocztowego W. 1. Nieodebranie zawiadomienia o nadejściu korespondencji należy więc tłumaczyć brakiem należytej staranności w prowadzeniu spraw skarżącej spółki przez jej pełnomocnika, co wyklucza przywrócenie terminu do wniesienia skargi na zasadzi wynikającej z art. 86 § 1 u.p.p.s.a. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.