II OZ 12/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. Z. i Z. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 979/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi W. Z. i Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] lipca 2010 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu wniosku skarżących W. Z. i Z. Z., odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący zarządzeniem z dnia 3 listopada 2011 r. zostali wezwani do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów dotyczących ich stanu majątkowego i dochodów, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. Wezwanie zostało doręczone skarżącym w dniu 23 listopada 2011 r., w sposób określony w art. 73 P.p.s.a. (doręczenie zastępcze). Mimo upływu zakreślonego terminu skarżący nie nadesłali żądanych dokumentów, co uniemożliwiono ocenę ich sytuacji majątkowej oraz dochodów. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując, że skarżący nie wyjaśnili kwestii związanych z rzeczywistym dochodem i tym samym nie wykazali, że faktycznie znajdują się w sytuacji uzasadniającej przyznanie im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wnieśli zażalenie na to postanowienie, podnosząc, że zarządzenie z dnia 3 listopada 2011 r. nie zostało im doręczone, albowiem nie otrzymali żadnego awiza. Skarżący wskazali, że prawdopodobnie, skoro awizo zostało umieszczone na drzwiach ich domu, to wiatr mógł je zerwać. Ponadto dotychczasowy listonosz jest na zwolnieniu lekarskim i zastępują go nowi pracownicy. Skarżący zapewnili, że nigdy dotąd nie zdarzyło im się nie odebrać przesyłki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Funkcją doręczenia zastępczego jest zapewnienie szybkości postępowania i ochrona interesów stron, zwłaszcza o sprzecznych interesach. Za datę doręczenia pisma złożonego w urzędzie pocztowym, stosownie do treści art. 73 P.p.s.a., przyjmuje się datę odbioru pisma lub datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Taki sposób doręczenia pisma stronie sam przez się nie uniemożliwia obalenia domniemania doręczenia pisma. Strona może w szczególności wykazywać, że nie zostało doręczone jej pismo w trybie zwykłym (do rąk własnych), ani też nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym. Podane przez skarżących okoliczności mające wskazywać na niedoręczenie wezwania nie są wystarczające do podważenia jego skuteczności. Wnoszący zażalenie podnieśli, że nie otrzymali żadnego awiza. Skarżący przyczyny braku awiza upatrują w tym, że skoro awizo zostało umieszczone na drzwiach mieszkania, to prawdopodobnie zwiał je wiatr. Z tego względu skarżący nie mieli świadomości, iż doręczono im wezwanie do przedstawienia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących ich sytuacji majątkowej i dochodów. Twierdzenie to nie zostało w istocie niczym uprawdopodobnione, a opiera się jedynie na oświadczeniu wnoszących zażalenie. Skarżący nie wskazali nawet, czy podjęli jakąkolwiek próbę wyjaśnienia w urzędzie pocztowym kwestii nieotrzymania awiza. Mając na uwadze, że stanowisko Sądu pierwszej instancji wynika z dokumentu, na którym umieszczona została adnotacja doręczyciela, że awiza pozostawiono na drzwiach adresata (w dniu 9 listopada 2011 r. oraz 17 listopada 2011 r.), to podważenie tego dowodu nie może być skuteczne, jeżeli przeciwstawia mu się tylko oświadczenie strony. Na zmianę tego stanowiska nie wpływa przypuszczenie skarżących, że to wiatr dwukrotnie zerwał pozostawione w drzwiach awiza. Tym samym należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie słusznie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy, wskazując, że mimo wezwania, nie nadesłali żądanych dokumentów, co uniemożliwiono ocenę ich rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz dochodów, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Niezależnie od tego należy wskazać, że odmowa przyznania prawa pomocy, z tego względu, że skarżący nie przedłożyli żądanych dokumentów dotyczących ich sytuacji majątkowej i dochodów nie uniemożliwia ponownego wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i przedstawienia dokumentów, które umożliwiłyby dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżących. Jeżeli skarżący bezzwłocznie złożą taki wniosek, to Sąd rozpozna go w pierwszej kolejności. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.