I OZ 191/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2078/11 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 2078/11 w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. B. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 14 grudnia 2011 r., którym oddalono skargę strony w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 16 grudnia 2011 r. D. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2012 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 20 stycznia 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie powiadomiła Sąd o wyznaczeniu adwokata K. G. pełnomocnikiem skarżącego. W dniu 30 stycznia 2012 r. pełnomocnik zapoznała się w siedzibie Sądu z aktami sprawy, a następnie w tym samym dniu złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku z dnia 14 grudnia 2011 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący nie składał wniosku o sporządzenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku. Wyznaczenie zaś pełnomocnika z urzędu dla skarżącego przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie nastąpiło w dniu 19 stycznia 2012 r., a więc po upływie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie. Pełnomocnik skarżącego podniosła, że niedochowanie terminu stanowiło skutek okoliczności, na które skarżący nie miał żadnego wpływu. Długa procedura wyznaczania pełnomocnika z urzędu stanowi uzasadnioną przesłankę do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślono również, że uchybienie terminu oraz odmowa jego przywrócenia spowoduje dla skarżącego ujemne skutki w postaci braku możliwości wykorzystania dostępnych środków odwoławczych. Pełnomocnik skarżącego podała także, iż wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, tj. od momentu doręczenia jej postanowienia Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie o wyznaczeniu jej osoby pełnomocnikiem z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, iż wskazane przez pełnomocnika skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają, iż skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest pismem procesowym o niskim poziomie sformalizowania. W ocenie Sądu, do jego sporządzenia i wniesienia nie jest konieczny udział profesjonalnego pełnomocnika. Zatem nie można przyjąć, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowiło skutek okoliczności, na które skarżący nie miał wpływu. Czas trwania procedury ustanawiania i wyznaczania pełnomocnika z urzędu nie może być argumentem wskazującym na brak możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie osobiście przez skarżącego. Sąd wskazał nadto, że skarżący wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy otrzymał prawidłowo brzmiące pouczenie o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnia wyroku. W pouczeniu tym zawarta była również informacja o tym, że niezgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie spowoduje utratę prawa do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący został zatem pouczony o negatywnych skutkach jakie mogą dla niego wyniknąć w przypadku niezłożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. W zażaleniu na powyższe postanowienie D. B. reprezentowany przez adwokata z urzędu, wniósł o: - zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku z dnia 14 grudnia 2011 r., - sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wskazanego wyroku, - zwrot kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, iż skarżący nie zrozumiał pouczenia o pozbawieniu prawa do wniesienia skargi kasacyjnej w przypadku niezgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, lecz wychodził z założenia, iż od momentu złożenia wniosku o ustanowienie adwokata nie musi on dokonywać żadnych innych czynności w sprawie. Natomiast fakt złożenia wniosku o ustanowienie adwokata w terminie świadczy o tym, że dołożył on staranności w dbaniu o swoje uzasadnione interesy. Niezrozumienie zaś procedur sądowych oraz roli pełnomocnika z urzędu nie może stanowić podstawy przypisania winy skarżącemu w niedochowaniu terminu. Skarżący stwierdził nadto, iż odmowa przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku będzie stanowiła naruszenie instytucji prawa pomocy oraz konstytucyjnego prawa jednostki do sądu. W ocenie skarżącego postanowienie o ustanowieniu adwokata w niniejszej sprawie, wydane przez Sąd w dniu 2 stycznia 2012 r., tj. po upływie 12 dni licząc od dnia uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, staje się całkowicie bezprzedmiotowe. Należna skarżącemu pomoc prawna nie może być świadczona z uwagi na fakt niemożności otrzymania uzasadnienia wyroku, a tym samym niemożność wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z kolei art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, iż ciężar wykazania braku winy spoczywa na stronie, która domaga się przywrócenia terminu i która winna we wniosku wskazać okoliczności uprawdopodabniające brak swojej winy w jego uchybieniu. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż czas trwania procedury ustanawiania i wyznaczania pełnomocnika z urzędu nie może być argumentem wskazującym na brak możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie osobiście przez skarżącego. Stanowisko to należy uznać za zasadne. Odnosząc się do argumentacji skarżącego, nie można przyjąć, iż nie wiedział on o konieczności wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, szczególnie wobec faktu, iż pouczony został o takim wymogu w zawiadomieniu o terminie rozprawy. Skoro więc nie istniały przeszkody w złożeniu przez skarżącego właściwego wniosku w terminie – a podkreślenia wymaga fakt, że do dokonania tej czynności nie jest wymagana pomoc profesjonalnego pełnomocnika – to nie można uznać, aby okoliczności, na jakie powołał się ustanowiony w sprawie pełnomocnik, przemawiały za przywróceniem uchybionego terminu. Obowiązkiem skarżącego było zatem uprawdopodobnienie zaistnienia takich okoliczności, które uniemożliwiały mu złożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 14 grudnia 2011 r. Powoływanie się ogólnikowo na niezrozumienie procedur sądowych czy też niską świadomość prawną skarżącego nie mogło stanowić okoliczności przemawiającej za przywróceniem terminu. Trafnie zatem Sąd I instancji uznał, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o tym, iż uchybienie terminu było od niego niezależne i nie wynikało z zaniedbania. Uznać zatem trzeba, iż strona nie zachowała należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw, a wskazane przeszkody nie należały do nie dających się przezwyciężyć, zatem nie można było przyjąć, iż niezłożenie wniosku w terminie nastąpiło bez winy strony. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego, ustanowionego z urzędu, o przyznaniu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną, należnego mu od Skarbu Państwa, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż stosownie do art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) następuje to przed wojewódzkim sądem administracyjnym, który jest w tym przedmiocie Sądem pierwszej instancji. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego złoży temu Sądowi stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.