II SA/Wa 1480/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Marcinkowska Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Teresa Zyglewska Protokolant – referent stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] maja 2011 nr [...] w przedmiocie mianowania – stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, – zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Dyrektor Izby Celnej w W. aktem mianowania z dnia [...] listopada 2009 r., działając na podstawie art. 223 ust. 1 i 5 oraz art. 115 ust. 1) pkt 2 lit. e) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), z dniem 30 listopada 2009 r. mianował skarżącego R. P. na stopień [...] w korpusie podoficerów Służby Celnej. W dniu [...] listopada 2010 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od powyższego aktu uzasadniając to faktem, że dotychczas akty mianowania nie były przez organ traktowane jako decyzje, a ponadto nie pouczono go o takiej możliwości. Jednocześnie z tym samym dniem złożył odwołanie do Szefa Służby Cywilnej zarzucając zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: a) rażące naruszenie przepisów prawa, w tym zasady praworządności wyrażonej w art. 6 k.p.a. oraz bezpośrednio w art. 7 Konstytucji RP, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego (art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej) i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretację szefa Służby Celnej zawarte w pismach: [...] oraz [...]; b) rażące naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania przez odwołującego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników. 2. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego niezastosowanie przy rozstrzyganiu sprawy. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez mianowanie go na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że w okresie od [...] marca 2005 r. do [...] stycznia 2009 r. zajmował stanowisko Kierownika [...] i stanowisko to wiązało się z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych. Zatem podstawą mianowania go winien być przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, zaś pojęcie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być rozumiane zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy. Szef Służby Celnej, nie rozpoznając wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] i mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie określenia korpusu. W uzasadnieniu stwierdził, że obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej wynikał wprost z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którym w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy kierownik urzędu dokona mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe i regulacja ta była wyrazem wpływu nowej ustawy o Służbie Celnej na stosunek służbowy funkcjonariusza celnego, powstały pod rządami dotychczasowej ustawy. Mechanizm przypisywania funkcjonariuszom stopni w poszczególnych korpusach uregulowany został w art. 223 ust. 2 – 6 ustawy i w świetle powołanych przepisów, zadaniem organu było umieścić danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków. Z kolei stosownie do art. 223 ust. 3 pkt 1 ustawy funkcjonariuszowi, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu aspiranta celnego, starszego aspiranta celnego albo podkomisarza celnego – określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Natomiast zgodnie z treścią art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy: zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 – określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Jednakże w przypadku skarżącego ten ostatni przepis ustawy nie mógł mieć zastosowania, ponieważ w dniu 30 października 2009 r., czyli przed dniem wejścia w życie ustawy, zajmował on stanowisko [...] i posiadał stopień [...]. Zatem zgodnie z art. 223 ust. 5 ustawy, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu młodszego dyspozytora, starszego rewidenta celnego, rewidenta celnego określa się stopień w korpusie podoficerów Służby Celnej. Przy czym nie można kwestionować, że w przeszłości zajmował on stanowiska związane z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, lecz nie sposób się zgodzić ze skarżącym, że sformułowanie "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinno być rozumiane jako dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy. Niezależnie od powyższego podał, że wprawdzie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to jednak gdy nie pouczono go o takiej możliwości, to może skutecznie złożyć odwołanie nie składając nawet wniosku o jego przywrócenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący R. P. zarzucił powyższej decyzji: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, poprzez jego błędną wykładnię w zakresie pojęcia "przed dniem wejścia w życie ustawy" oraz jego nie zastosowanie przy rozstrzygnięciu sprawy. 2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez: a) naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o interpretacje Szefa Służby Celnej zawarte w pismach [...] oraz [...], b) naruszenie przepisu art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci zajmowania stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, c) naruszenie przepisu art. 138 § 1 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia nie przewidzianego w tym przepisie i rozstrzygnięcie sprawy tylko w zakresie korpusu nie rozstrzygając w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego. Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu natomiast rozwinął powyższe zarzuty i w głównej mierze przytoczył argumentację zawartą w odwołaniu kładąc akcent na fakt, że użyty w art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej zwrot "przed dniem wejścia w życie ustawy" powinien być rozumiany, zgodnie z wykładnią językową, jako dowolny okres poprzedzający wejście w życie ustawy. Zatem skoro był na stanowisku związanym z podporządkowaniem funkcjonariuszy, a miało to miejsce przed dniem 31 października 2009 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, to obligowało to organ do mianowania na stopień w korpusie oficerów młodszych. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżących. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w myśl którego, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz nie może wydać nawet orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Stosownie do treści art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosi się za pośrednictwem tegoż organu do organu drugiej instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji organu pierwszej instancji, zaś w myśl art. 16 k.p.a., decyzja organu pierwszej instancji, od której nie wniesiono w powyższym terminie odwołania, staje się ostateczne. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżącemu R. P. doręczono decyzję organu pierwszej instancji w dniu [...] grudnia 2009 r., zaś on sam odwołanie od niej złożył dopiero w dniu [...] listopada 2010 r., a więc z uchybieniem terminu, jednakże załączył wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. W tej sytuacji zatem obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w trybie art. 58 i 59 k.p.a., a następnie – w razie pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia – rozpoznanie odwołania. Tymczasem – wbrew tej powinności – organ drugiej instancji nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu, lecz wydał zaskarżoną decyzję. Tym samym dopuścił się rażącego naruszenia przepisu art. 129 § 2 k.p.a. i art. 16 k.p.a. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem rozpoznając środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem terminu i który nie został przywrócony, dokonał weryfikacji decyzji w zwykłym postępowaniu administracyjnym, od której przysługiwało odwołanie. Reasumując, nie do zaakceptowania jest – zdaniem Sądu – stanowisko organu drugiej instancji stwierdzające w uzasadnieniu decyzji, że wprawdzie w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania, to jednak z uwagi na fakt, iż akt mianowania z dnia [...] listopada 2009 r. nie zawierał pouczenia o środku zaskarżenia, można było bez przywrócenia terminu rozpoznać odwołanie. Z tego mianowicie powodu, że nie może to szkodzić stronie i powołał się na art. 112 k.p.a. Analizując powyższe zgodzić się należy z organem, że faktycznie takie uchybienie nie może szkodzić stronie, jednakże nie zmienia to faktu, że decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna, zaś powyższa okoliczność (brak pouczenia) uzasadnia ewentualnie przywrócenie terminu w trybie art. 58 k.p.a. i to o ile zajdą wszystkie przesłanki zawarte w tym przepisie. Takie stanowisko jest tożsame ze stanowiskiem judykatury i np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 1998 r. sygn. akt III SA 230/97 stwierdzono: "Wprawdzie art. 112 kpa stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, ale też nie może dawać tej stronie specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Błędne pouczenie będzie stanowiło uzasadnienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jeśli skarżący zechce z tej możliwości wzruszenia zaskarżonej decyzji skorzystać". Reasumując, rozpoznając sprawę na nowo organ w pierwszej kolejności zbada zasadność wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, a dopiero po jego pozytywnym dla skarżącego rozstrzygnięciu, rozpatrzy odwołanie. Skoro zaś tak, to zbędne staje się – jako przedwczesne – odnoszenie do zarzutów ze skargi i w tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2) i art. 152 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak w sentencji wyroku.