II SA/Bd 602/11

Dnia 14 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 roku sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] 2010 r., nr [...] Prezydent [...] na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908; z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku J. L. i H. B., odmówił wyrejestrowania samochód ciężarowego marki [...] nr podwozia [...], nr rejestracyjny [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż żaden z dołączonych do wniosku o wyrejestrowania pojazdu dokumentów tj. oryginał dowodu rejestracyjnego oraz oświadczenie M. P. o oddaniu samochodu złom nie mógł skutecznie przenieść własności pojazdu na rzecz właściciela skupu złomu w H., dzielnicy [...]., który zgodnie z wyjaśnieniami strony złożonymi na rozprawie w dniu [...].2010 r. nie był składnicą złomu wyznaczoną przez wojewodę. Organ wyjaśnił przy tym, iż przekazanie przez strony pojazdu do zakładu zajmującego się skupem złomu, który nie ma uprawnień do prowadzenia stacji demontażu lub prowadzenia punktu zbierania pojazdów nie mogło wywołać skutków prawnych w postaci wyrejestrowania pojazdu w oparciu o art. 79 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Nie zaistniały również przesłanki do wyrejestrowania pojazdu w oparciu o art. 79 ust. 1 pkt 5 w związku z ust. 5 cyt. ustawy. Decyzją z dnia [...]2011 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania J. L. i H. B. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenie przez organ I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż w postępowaniu pierwszoinstancyjnym naruszona została zasada czynnego udziału stron w postępowaniu wyrażona w art. 10 k.p.a. Ponadto organ I instancji nie wyjaśnił ostatecznie, która z przesłanek wymienionych w art. 79 ust. 1 Prawo o ruchu drogowym stanowiła podstawę odmowy wyrejestrowania pojazdu. Zasugerowano wprawdzie możliwość wyzbycia się władztwa nad pojazdem przez jego porzucenie, jednak nie wyjaśniono czy taka podstawa mogła zaistnieć. Decyzją z dnia [...]2011 r., nr [...] Prezydent [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym (cyt. wyżej), wyrejestrował samochód ciężarowy marki [...] nr podwozia [...], nr rejestracyjny [...] z powodu udokumentowania trwałej i zupełnej utraty pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, uchylając dowód rejestracyjny seria i numer [...] oraz tablice rejestracyjne numer [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, iż wskazana przez strony postępowania składnica złomu, do której przekazano omawiany pojazd nie posiadała wymaganego przepisami prawa upoważnienia Wojewody do zbierania pojazdów i wystawiania stosownych zaświadczeń o przyjęciu pojazdu będącego podstawą do wyrejestrowania pojazdu. Organ I instancji zwrócił również uwagę, iż w toku postępowania strony nie przedłożyły dokumentu wystawionego przez składnicę potwierdzającego przyjęcie przedmiotowego pojazdu. W tej sytuacji, zdaniem organu, wyrejestrowanie pojazdu mogło nastąpić jedynie na podstawie przesłanki zawartej w art. 79 ust. 1 pkt 5 cyt. wyżej ustawy, po uprzednim uiszczeniu przez wnioskodawcę stosownej opłaty, która to opłata wpłynęła na konto Urzędu Miasta w dniu [...]2011 r. W odwołaniu od powyższej decyzji J. L. zarzucił organowi, iż w podstawie prawnej decyzji nie wskazał, iż wniosek o wyrejestrowanie samochodu pochodzący z dnia [...].2002 r., wpłynął do organu w dniu [...].2002 r. Organ powinien był wyrejestrować pojazd z dniem złożenie wniosku o jego wyrejestrowanie tj. z dniem [...].2002 r. Skarżący zarzucił również organowi, iż w uzasadnieniu decyzji używa nieprawdziwych informacji o nowym postępowaniu administracyjnym toczącym się na skutek uzupełnienia materiału dowodowego pismem z dnia [...].2010 r. oraz oświadczeniem z dnia [...].2010 r. Organ znał te dokumenty przed wydaniem decyzji z dnia [...].2010 r. odmawiającej wyrejestrowania pojazdu, nie stanowią one więc podstawy do wszczęcia nowego postępowania. Skarżący zakwestionował również zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie, że wskazana przez strony postępowania składnica nie posiadała wymaganego przepisami prawa upoważnienia Wojewody do zbierania pojazdów i wystawiania stosownych zaświadczeń o przyjęciu pojazdu będącego podstawą do wyrejestrowania pojazdu. Zwrócił uwagę, iż urzędnik reprezentujący Prezydenta nie miał wiedzy w przedmiocie tego, które składnice były upoważnione przez Wojewodę do kasacji samochodów w 1998 r. i w 2002 r. Decyzją z dnia [...]2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż wniosek o wyrejestrowanie pojazdu został złożony przez stronę w dniu [...].2002 r., ale nie zawierał kompletu wymaganych dokumentów. Uzupełnienie wniosku nastąpiło dopiero w dniu [...].2010 r., a także w dniu [...].2010 r. oświadczeniem skarżącego złożonym w trakcie rozprawy. Konsekwencją wyjaśnień złożonych w toku postępowania było naliczenie opłaty na rzecz gminy na realizację zadań związanych z utrzymaniem porządku i czystości w gminach. Kolegium podniosło, iż w niniejszej sprawie bezsporne jest, że organ I instancji pozostawał w bezczynności (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia [...].2010 r., sygn. akt II SAB/Bd 8/10) i wina za tak przewlekłe prowadzenie postępowania leży po stronie organu. Nie oznacza to jednak, że organ I instancji może wyrejestrować pojazd z datą wpływu wniosku do organu. W ustawie prawo o ruchu drogowym brak jest regulacji wskazującej, że data wyrejestrowania pojazdu jest datą złożenia wniosku. W związku z powyższym zdaniem Kolegium, słusznie organ I instancji przyjął ogólne zasady dotyczące daty wydania decyzji administracyjnej. Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania Kolegium zwróciło uwagę, iż w aktach administracyjnych znajduje się wykaz składnic złomu wyznaczonych i upoważnionych przez Wojewodę [...] do kasacji pojazdów i wydawania zaświadczeń niezbędnych do ich wyrejestrowania. Z dokumentów tych wynika, że w 1998 r. na terenie [...] nie było żadnej składnicy złomu upoważnionej do wystawiania zaświadczeń niezbędnych do wyrejestrowania pojazdu. W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, Prezydent słusznie przyjął, że składnica złomu w H (dzielnica [...]) również nie posiadała wymaganego przepisami prawa upoważnienia Wojewody do złomowania pojazdów i wydawania stosownych zaświadczeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Gdyby organ nie uchybił powyższemu przepisowi, skarżący miałby możliwość złożenia wniosku o wyłączenie z postępowania A. F., K. N. oraz B. S. Ponadto skarżący wskazał, iż w czasie prowadzonego postępowania przed organem I instancji w aktach administracyjnych nie było dokumentu zawierającego wykaz składnic złomu upoważnionych przez Wojewodę do złomowania pojazdów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a zatem nie istniała potrzeba stosowania art. 10 k.p.a. Kolegium dodało, iż po zakończeniu postępowania pierwszoinstancyjnego zawiadomiono skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżącemu doręczono również pismo Prezydenta dotyczące przekazania akt organowi II instancji w związku z odwołaniem skarżącego, w którym to piśmie organ ustosunkował się do zarzutów odwołania. SKO podniosło ponadto, iż skarżący miał możliwość złożenia wniosku o wyłączenia członków Kolegium od orzekania w sprawie został bowiem poinformowany o przekazaniu akt sprawy do tegoż organu. Kolegium dodało także, iż nie istniały podstawy do wyłączenia członków składu orzekającego. Zwróciło przy tym uwagę, iż wniosek taki został przez skarżącego złożony, gdy Kolegium w tym samym składzie rozpoznawało wcześniej sprawę. Odnosząc się zaś do zarzutu braku na etapie postępowania przez organem I instancji w aktach sprawy dokumentu zawierającego wykaz składnic złomu, Kolegium wskazało, iż przeczy temu zawartość akt I instancji. Dodało także, iż ewentualny brak tego dokumentu nie miałby wpływu na rozstrzygnięcie, strony nie wskazały bowiem w toku postępowania składnicy złomu, do której, jak twierdzą, oddały pojazd do złomowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania, przy czym zgodnie z przepisem art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm., dalej zwaną: p.p.s.a.), zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a). Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję należało stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908; z późn. zm.). Zgodnie z art. 79 ust. 1 tejże ustawy pojazd podlega wyrejestrowaniu na wniosek jego właściciela w następujących sytuacjach: 1) przekazania pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów na podstawie zaświadczenia o demontażu pojazdu, wydanego w trybie ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2) kradzieży pojazdu, jeżeli właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania, 3) wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za granicą lub zbyty za granicę, 4) zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą, 5) udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, 6) przekazania niekompletnego pojazdu do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdu na podstawie stosownego zaświadczenia. W niniejszej sprawie skarżący i H. B. pismem z dnia [...].2002 r. wnieśli o wyrejestrowanie pojazdu, oświadczając, iż pojazd został rozkradziony. Z późniejszych wyjaśnień złożonych przez strony postępowania, jak i M. P.(byłego pracownika wyżej wymienionych) wynika, iż w wyniku kradzieży niektórych części samochodu i w związku z pęknięciem bloku silnika, samochód nadawał się jedynie do kasacji i z tego też względu został oddany na złom do skupu mieszczącego się w [...], dzielnica [...]. W świetle powyższych ustaleń, organ administracji mógł rozważać wyrejestrowanie samochodu z przyczyn wskazanych w pkt 1 lub 6 art. 79 ust. 1 cyt. ustawy – tj. przekazania pojazdu kompletnego (pkt.1) lub niekompletnego (pkt. 6) do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów lub też z powodu udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności - art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy. Ponieważ wyrejestrowanie z przyczyny określonej w art. 79 ust. 1 pkt 5 omawianej ustawy wiązałoby się z koniecznością uiszczenia opłaty na rzecz gminy na realizację zadań związanych z utrzymaniem czystości i porządku w gminie, organ w pierwszej kolejności winien był rozważyć czy istnieją podstawy do wyrejestrowania pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 1 lub 6 ustawy. Wskazać należy w związku z tym, iż warunkiem wyrejestrowania pojazdu z przyczyn określonych w jednym z tych przepisów jest przedłożenie zaświadczenia o demontażu pojazdu lub przyjęciu niekompletnego pojazdu. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący w toku postępowania nie przedłożył dokumentu potwierdzającego oddanie samochodu do składnicy złomu. Dodatkowo z ustaleń organu, jak i z udzielonych przez skarżącego w toku rozprawy administracyjnej w dniu [...]2010 r. wyjaśnień wynika, że składnica działająca w [...], do której, jak twierdzi skarżący i jego były pracownik, oddano przedmiotowy pojazd nie posiadała upoważnienia Wojewody do zbierania złomu. W świetle powyższych okoliczności organ administracji nie miał podstaw do wyrejestrowania samochodu ciężarowego na podstawie wyżej wskazanych przepisów. Nie ma przy tym znaczenia, czy w aktach administracyjnych organu I instancji na etapie postępowania prowadzonego przed tymże organem znajdował się wykaz składnic złomu wyznaczonych i upoważnionych przez wojewodę do kasacji pojazdów. Istotne jest bowiem, iż w czasie w którym, zgodnie z oświadczeniem strony, oddano samochód na składowisko złomu w [...], w miejscowości tej nie było żadnej wyznaczonej przez wojewodę składnicy złomu. Mając na względzie, iż w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do wyrejestrowania pojazdu na podstawie przepisów art. 79 ust. 1 pkt 1 i 6 omawianej ustawy organ zasadnie wziął pod uwagę możliwość wyrejestrowania pojazdu z przyczyn określonych w pkt 5 art. 79 ust. 1 ustawy. Do wyrejestrowania samochodu na podstawie tego przepisu koniecznej jest udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności, a także uiszczenie opłaty na rzecz gminy na realizację zadań związanych z utrzymaniem czystości i porządku w gminie. Organ obu instancji uznały, iż spełnione zostały wymogi określone w niniejszym przepisie i orzekły o wyrejestrowaniu przedmiotowego samochodu ciężarowy. Skupiły się przy tym jedynie na tym, iż skarżący uiścił stosowną opłatę, pomijając zupełnie kwestię udokumentowania utraty pojazdu. Zdaniem Sądu nie można uznać, iż samo oświadczenie złożone przez stronę skarżącą i jej pracownika stanowi udokumentowanie trwałej utraty pojazdu i może stanowić podstawę do wyrejestrowania pojazdu z uwagi na spełnienie przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 pkt 5 omawianej ustawy. Skarżący wskazując, że przedmiotowy pojazd oddał do składnicy złomu, powinien był przedłożyć dokument to potwierdzający (w szczególności zaświadczenie osoby prowadzącej skup złomu). Dodać należy, że zarówno skarżący jak i jego były pracownik, zeznający w niniejszej sprawie jako świadek, nie byli w stanie podać żadnych konkretnych informacji mogących służyć potwierdzeniu tego, że samochodu został oddany na skup złomu – tj. nazwy firmy prowadzącej skup złomu, adresu pod którym mieściła się firma, nazwiska osoby (osób), która odebrały pojazd od strony. Zdaniem Sądu w świetle powyższych okoliczności organ administracji nie miał podstaw do stwierdzenia, iż wnioskodawca udokumentował trwałą i zupełną utratę pojazdu, a zatem, że został spełniony warunek określony w art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy uzasadniający wyrejestrowanie samochodu. Wyżej wskazane uchybienie powinno skutkować wyeliminowaniem zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Jednakże w niniejszej sprawie trzeba rozważyć, jakie byłyby skutki uchylającego wyroku Sądu w kontekście zasady reformationis in peius wyrażonej w art. 134 § 2 p.p.s.a. Na sądzie administracyjnym ciąży – zgodnie z art. 153 p.p.s.a - obowiązek wyrażenia w wyroku wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. W doktrynie podkreśla się, że w zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd za błędne i - wreszcie - jakie zdaniem sądu zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu mogło być uznane za zgodne z prawem. Ocena ta może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego (zob.: M. Romańska, T. Woś: "Niewykonywanie" wyroków sądu administracyjnego i uprawnienia z tym związane (art. 154 p.p.s.a.), Przegląd Prawa Publicznego z 2007 r., nr 3, s. 30). Stwierdzenie zaś, że zawarte w wyroku oceny i zalecenia mogą w dalszym postępowaniu administracyjnym prowadzić do wydania aktu lub podjęcia czynności pogarszającej sytuację skarżącego w stosunku do tej, która wynika z zaskarżonego aktu, uzasadnia przyjęcie, że wydanie tej treści wyroku naruszałoby zakaz reformationis in peius. Mając na uwadze, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy nie mogłoby zapaść rozstrzygnięcie zgodne z prawem, które jednocześnie nie pogarszałoby sytuacji prawnej strony skarżącej, należało uznać, iż uchybienie powyższe nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dodać należy, iż nietrafny jest zarzut naruszenia przez organ drugiej instancji przepisu art. 10 § 1 kpa poprzez brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. W sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Skarżący podnosi, iż w wyniku uchybienia powyższemu przepisowi nie miał możliwości złożenia wniosku o wyłączenie z postępowania członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzekających w niniejszej sprawie (nie wyjaśnił przy tym, co miałoby być podstawą do wyłączenia tychże osób od orzekania). Zdaniem Sądu nie jest to okoliczność uzasadniającą stwierdzenie, że doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Nie można bowiem przyjąć, iż złożenie powyższego wniosku i jego ewentualne uwzględnienie miałoby wpływ na rozstrzygnięcie. Dodać należy, iż skarżący był poinformowany pismem Prezydenta [...] z dnia [...].2011 r. o przekazaniu akt do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a zatem do chwili wydania rozstrzygnięcia przez Kolegium miał on możliwość złożenia wniosku o wyłączenie członków organu odwoławczego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270; ze zm.) oddalił skargę.