I OSK 2693/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędzia WSA del. Olga Żurawska-Matusiak Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 1122/11 w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz J.P. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 1122/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie (dalej, jako "SKO") z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie ww. postanowieniem, wydanym po rozpatrzeniu wniosku J.P. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Szczecina z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], kierującej J.P. na badania lekarskie, powołując się na art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 dalej jako "k.p.a.") odmówiło odwołującemu się przywrócenia wnioskowanego terminu. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia SKO wskazało, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2011 roku organ I instancji skierował J.P. na badanie lekarskie w związku z powzięciem informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Powyższa decyzja została doręczona stronie w miejscu zamieszkania w dniu 30 czerwca 2011 r., co zostało potwierdzone jej własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma. 14 dniowy termin do wniesienia odwołania (zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji) upłynął w dniu 14 lipca 2011r. Kolegium wskazało, iż odwołanie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu J.P. złożył w siedzibie organu I instancji w dniu 8 sierpnia 2011 r. wskazując, iż w terminie ustawowym, tj. w ciągu 14 dni od otrzymania decyzji organu I instancji, nie mógł złożyć odwołania, bowiem w dniach od 14 do 19 lipca 2011 r. przebywał w szpitalu. Na tę okoliczność J.P. przedłożył kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Odnosząc się do powyższego argumentu SKO wskazało, że podstawę przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym stanowi przepis art. 58 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której termin został uchybiony. Aby zatem skutecznie wnieść prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, spełnione powinny być łącznie 3 przesłanki, a mianowicie: niezawinione przez stronę uchybienie terminu, 2) dopełnienie czynności - a więc w przedmiotowej sprawie - wniesienie odwołania, 3) złożenie prośby o przywrócenie terminu, w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Organ wskazał, iż pierwsze dwie przesłanki zostały spełnione. Odnośnie przesłanki trzeciej - Kolegium ustaliło, że z dniem następnym po powrocie strony ze szpitala tj. z dniem 20 lipca 2011 r. ustała przeszkoda uniemożliwiająca złożenie odwołania od rzeczonej decyzji. Z akt sprawy bezspornie natomiast wynika, że odwołanie oraz prośba o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożone zostały w organie I instancji w dniu 10 sierpnia 2011 r., tj. po 21 dniach od ustania przyczyny uchybienia. W związku z tym, że nie została spełniona jedna z przesłanek zawartych w art. 58 § 2 k.p.a. - nie jest możliwe przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2011 r. J.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której wniósł "o przywrócenie terminu odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego". W uzasadnieniu podał, iż przed skierowaniem do szpitala był zmuszony przebyć szereg badań lekarsko – laboratoryjnych, a po wyjściu ze szpitala uzyskał 30 – dni zwolnienia wystawionego przez lekarza sądowego i dlatego był nieświadomy, że w takiej sytuacji niedotrzymanie terminu może skutkować nie rozpatrzeniem sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 marca 2012r. oddalił skargę. Sąd I instancji uznał, iż organ odwoławczy prawidłowo wskazał, iż podstawą prawną rozstrzygnięcia jest przepis art. 58 k.p.a. Sąd I instancji wskazał, iż nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2, co wynika z kolei z § 3 tego przepisu. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił, iż w przypadku skarżącego przeszkoda w złożeniu przez niego odwołania od decyzji kierującej na badania lekarskie nastąpiła po opuszczeniu przez niego szpitala, tj. w dniu 20 lipca 2011 r. Od tego dnia rozpoczął bieg 7 – dniowy terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji tj. Prezydenta Miasta Szczecina z dnia [...] czerwca 2011 r. doręczonej skarżącemu w dniu 30 czerwca 2011 r. Sąd I instancji zaznaczył, iż 14 – dniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 14 lipca 2011 r. jednakże w dniach od 14 lipca do 19 lipca 2011 r. skarżący przebywał w szpitalu. W ocenie Sądu I instancji skarżący nie wykazał, że po opuszczeniu szpitala w dniu 19 lipca 2011 r. nadal pozbawiony był możliwości wniesienia odwołania. Nie wynika to w szczególności z załączonej do akt sprawy karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 19 lipca 2011 r. Zawarte w skardze twierdzenie, iż po wyjściu ze szpitala skarżący otrzymał 30 dni zwolnienia lekarskiego od lekarza sądowego jest gołosłowne i niewiarygodne. Zwolnienia takiego skarżący nie przedłożył organowi i nie powołał się na nie we wniosku o przywrócenie terminu, wskazując jedynie na pobyt w szpitalu w dniach 14 – 19 lipca 2011 r. Skarżący nie jest osobą pracującą, nie mógł zatem otrzymać zwolnienia lekarskiego. Sąd I instancji wskazał, iż z karty informacyjnej leczenia szpitalnego wynika natomiast, iż po opuszczeniu szpitala pacjent może chodzić, z odciążeniem operowanej kończyny. Nie istniały zatem przeszkody w złożeniu przez skarżącego odwołania w dniach 20 – 27 lipca 2011 r. Sąd I instancji uznał, iż skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J.P. reprezentowany przez radcę prawnego. Wyrok zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. Naruszenie przepisu polegało na tym, że Sąd I instancji zaakceptował błędnie ustalony stan faktyczny sprawy, w kontekście błędnego zastosowania art. 58 k.p.a. poprzez uznanie, że w przypadku skarżącego przeszkoda w złożeniu odwołania od decyzji kierującej na badania lekarskie ustąpiła po opuszczeniu przez niego szpitala, tj. w dniu 20 lipca 2011 r., i od tego dnia rozpoczął się 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. Prawidłowo ustalony stan faktyczny powinien prowadzić do wniosku, że przeszkoda w złożeniu odwołania od decyzji kierującej na badania lekarskie ustąpiła po dniu 16 sierpnia 2011 r., jak to przyjął lekarz sądowy w zaświadczeniu nr [...] z dnia 14 lipca 2011 r. Zaaprobowanie błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy spowodowało również naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w sposób mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż, pomimo że skarżący nie podnosił tego zarzutu w skardze sąd administracyjny powinien go uwzględnić, gdyż nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi; - art. 151 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie. Przepisem, który powinien mieć w sprawie zastosowanie jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz właśnie art. 141 § 4 p.p.s.a. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegało na utrzymaniu w mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, które zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 58 k.p.a. Naruszenie art. 141 § 4 polegało na zaaprobowaniu przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku błędnego stanu faktycznego ustalonego przez organ administracyjny. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz na rzecz pełnomocnika z urzędu – wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej – według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie błędnie - z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. pominęło przedłożone przez skarżącego zaświadczenie nr [...] z dnia 14 lipca 2011 r. wystawione przez lekarza sądowego zgodnie z wymogami przewidzianymi w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie wzoru zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego oraz wzoru rejestru wystawionych zaświadczeń ( Dz. U. Nr 14, poz.86 ) - karta 8 akt I instancji oraz karta 5 akt II instancji. Z przywołanego zaświadczenia oraz karty informacyjnej leczenia szpitalnego skarżącego wynika jednoznacznie, że lekarz sądowy poddał chorego badaniu oraz przeanalizował dokumentację związaną z poddaniem zabiegowi wycięcia zmian kości udowej oraz mechanicznym powikłaniem wewnętrznych protez stawowych w stanie po wszczepieniu endoprotezy stawu biodrowego lewego (2005r.), skostnieniem pozaszkieletowym w okolicy wstawionego implantu i innymi kostniejącymi zapaleniami mięśni. W takiej sytuacji lekarz sądowy orzekł, że skarżący nie miał zdolności do stawiania się na wezwania i zawiadomienia do dnia 16 sierpnia 2011. Charakter dolegliwości skarżącego jest jednoznaczny i nie można w takiej sytuacji, jak to uznało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie oraz Sąd I instancji, przyjąć, że 73 - letni samotnie żyjący skarżący, po 6 - dniowym pobycie w szpitalu, gdzie wykonano mu zabieg operacyjny usunięcia skostnień pozaszkieletowych w okolicy protezy, był zdolny do wykonywania czynności związanych z wniesieniem odwołania i wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Bezkrytyczne podzielenie przez Sąd I instancji stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie w tym zakresie naruszyło art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 151 p.p.s.a. i wydania, zdaniem skarżącego, wadliwego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie jedynie przepisów postępowania. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji administracyjnej organu I instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest w myśl art. 134 k.p.a. – stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do art. 58 § 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek przywrócić termin, jeżeli uchybienie terminowi nastąpi bez winy zainteresowanego, brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złoży wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz dopełni czynności, dla której określony był termin równocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Wymienione przesłanki muszą być spełnione łącznie. Brak jednej z nich powoduje, że organ nie może uwzględnić złożonego wniosku o przywrócenie terminu. Przypomnieć należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Szczecina z dnia [...] czerwca 2011 r. uznało, iż początek 7-dniowego terminu z art. 58 § 2 k.p.a. rozpoczął bieg w dniu 20 lipca 2011 r., gdy skarżący opuścił szpital. W ocenie organu II instancji stan zdrowia skarżącego pozwalał mu już wtedy na podjęcie odpowiednich czynności. Tym samym zdaniem organu odwoławczego ustała też przyczyna uchybienia terminu, co w rezultacie prowadzi do konkluzji, iż odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożone do organu I instancji w dniu 10 sierpnia 2011 r. zostało złożone po 21 dniach od ustania przyczyn uchybienia. Powyższe ustalenia zostały zaakceptowane przez Sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z taką argumentacją nie można się jednak zgodzić, bowiem badanie okoliczności ustania przyczyny uchybienia terminu powinno być każdorazowo odniesione do indywidualnych, specyficznych dla sprawy uwarunkowań, a samo ustanie przyczyny uchybienia terminu musi mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny lub domniemywany. W przedmiotowej sprawie nie można automatycznie utożsamiać daty opuszczenia szpitala przez skarżącego w dniu 20 lipca 2011 r. z momentem ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji wskazano zabieg operacyjny usunięcia skostnień pozaszkieletowych w okolicy protezy lewego stawu biodrowego. Okoliczności te zostały potwierdzone stosowną dokumentacją w postaci karty informacyjnej leczenia szpitalnego 190 Szpitala Wojskowego w Szczecinie z dnia 19 lipca 2011 r. (k- 9 akt administracyjnych I instancji) oraz zaświadczenia lekarskiego nr [...] z dnia 14 lipca 2011 r. lekarza sądowego o niezdolności do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie w okresie do 16 sierpnia 2011 r. (k- 8 akt administracyjnych I instancji). Zarówno organ odwoławczy jak i Sąd I instancji nie odniosły się w ogóle do kwestii czy skarżący w okresie objętym ww. zaświadczeniem lekarskim mógł złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji, zwłaszcza z uwzględnieniem okoliczności, iż skarżący ma 73 lata i samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie można zatem podzielić argumentacji Sądu I instancji, iż zawarte w skardze twierdzenie, że skarżący po wyjściu ze szpitala otrzymał 30 – dniowe zwolnienie lekarskie od lekarza sądowego jest gołosłowne i niewiarygodne. Wbrew stanowisku wyrażonemu przez Sąd I instancji omawiane zaświadczenie lekarskie nr [...] z dnia 14 lipca 2011 r. potwierdzające problemy zdrowotne skarżącego znajduje się w aktach administracyjnych zarówno organu I instancji (k – 8), jak i w aktach organu odwoławczego (k- 5). Podkreślić także należy, że ustawodawca nie unormował nadmiernie restrykcyjnie instytucji przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym. W świetle art. 58 § 1 k.p.a. wystarczy bowiem, że zainteresowany jedynie uprawdopodobni, a nie udowodni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zatem wymóg uprawdopodobnienia istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdpodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie, który podlega ocenie organu. Jeśli przyczyną uchybienia w rozpoznawanej sprawie była długotrwała choroba narządu ruchu skarżącego, która w ocenie lekarza uniemożliwiła mu stawienie się na wezwanie Sądu Rejonowego, to dokonanie przez organ oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazania fałszu dokumentu co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karalnego – co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, gdyż organ odwoławczy nie dokonał jakiejkolwiek oceny w tym zakresie. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia przez Sąd I instancji, z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zarzuty postawione w skardze kasacyjnej okazały się uzasadnione. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.