I SA/Wa 1875/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia T. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. D. nieruchomości we wsi C., powiat [...], województwo [...], obecnie[...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych. Pismem z dnia 21 grudnia 1992 r. T. D. zwrócił się do Urzędu Rejonowego w C. o odszkodowanie za mienie pozostawione za [...] we wsi C. Powyższy wniosek został przekazany zgodnie z właściwością Wojewodzie[...]. W dniu 8 kwietnia 2008 r. T. D. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. D. nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego we wsi C., województwo [...], obecnie [...]. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia utraty obywatelstwa polskiego przez E. D. o urodzonego w 1876 r., zmarłego dnia [...] sierpnia 1948 r., co oznacza, iż posiadał on obywatelstwo polskie w dniu 1 września 1939 r. Z postanowienia Sądu Rejonowego w J. Wydział l Cywilny z dnia [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt [...] wynika, iż spadek po S. D. synu E. i M. zmarłym w dniu [...] lipca 1943 r. w C. (na [...]), dziedziczą z ustawy: – małżonka S. D. z domu M. w 2/8 części, – córka H. S. z domu D. w 3/8 części, – syn T. D. w 3/8 części. Ze wskazanego wyżej postanowienia wynika również, iż spadek po S. D. z domu M., zmarłej w dniu [...] lipca 1943 r. w C. (na [...]) dziedziczą z ustawy: ▪ córka H. S. z domu D. w 1/2 części, ▪ syn T. D. w 1/2 części. Z postanowienia Sądu Rejonowego w J. Wydział l Cywilny z dnia [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt [...] wynika także, iż spadek po E. D., zmarłym w dniu [...] sierpnia 1948 r. w C. (na [...]) ostatnio stale zamieszkałym w C. (na U.) na podstawie ustawy nabyli: – wnuczka H. S. z domu D. w 1/2 części, – wnuk T. D. w 1/2 części. Oceniając złożony materiał dowodowy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] odmówił potwierdzenia T. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. D. nieruchomości we wsi C., powiat [...], województwo [...]. Rozpoznając złożone odwołanie od powyższej decyzji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że zgodnie z aktami przedmiotowej sprawy strona dochodzi potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. D. nieruchomości we wsi C., pow.[...]. Z postanowienia Sądu Rejonowego w J. Wydział l Cywilny z dnia [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt [...] wynika także, iż spadek po E. D., zmarłym w dniu [...] sierpnia 1948 r. w C. (na [...]) ostatnio stale zamieszkałym w C. (na U.) na podstawie ustawy nabyli: ▪ wnuczka H. S. z domu D. w 1/2 części, ▪ wnuk T. D. w 1/2 części. Na podstawie powyższego organ stwierdził , że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka wskazana w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) dotycząca opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez właściciela nieruchomości położonej na tym terytorium. W oparciu o przedstawione wyżej ustalenia stwierdzono, że E. D. nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem zmarł na tym terytorium w dniu [...] sierpnia 1948 r. T. D. stał się spadkobiercą E. D. w chwili, gdy przebywał już na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ, jak wynika z akt przedmiotowej sprawy T. D. przybył do Polski w 1945 r. Wobec powyższego Minister Skarbu Państwa stwierdził , iż E. D. nie opuścił nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. W związku z czym nie ma podstaw prawnych do wydania na rzecz jego następcy prawnego – T. D. decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. D. W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ nie wziął pod uwagę faktu, że repatriacja z województw wschodnich obywateli polskich trwała aż do 1956 roku. Ponadto podał, że jego dziadek E. D. po śmierci żony i zamordowaniu innych krewnych w 1943 r. przez [...] ciężko chorował i z tego powodu nie repatriował się. Gdy starał się przygotować do wyjazdu, został w 1948 r. napadnięty i zamordowany. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji przez nakazanie wypłaty odszkodowania za mienie pozostawione za [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Katalog rozstrzygnięć, możliwych do podjęcia przez sąd administracyjny w stosunku do zaskarżonej decyzji, precyzuje przepis art. 145 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględniając skargę, sąd może, w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia, uchylić, stwierdzić nieważność lub wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Do kompetencji sądu administracyjnego nie należy natomiast rozstrzyganie o kwestiach należących do właściwości organów administracji, w tym o zasadności prowadzenia postępowania administracyjnego w danej sprawie i rozstrzyganie o jej meritum. Z tych względów nie podlegał rozpoznaniu wniosek skargi o zmianę zaskarżonej decyzji i nakazanie wypłaty na rzecz skarżącego rekompensaty. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy uznać, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na bezzasadność skargi. Z przepisów art. 1, art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - zwanej dalej ustawą wynika, że prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zrealizować będący obywatelem polskim spadkobierca właściciela tychże nieruchomości tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w związku z jedną z poniższych przyczyn: 1) w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów z lat 1944 -1945; (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy); 2) wskutek pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską, a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 1a tej ustawy); 3) w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 2 tej ustawy). W myśl art. 3 ust. 2 powołanej ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Należy podkreślić, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie wszystkie wskazane wyżej przesłanki. Niespełnienie chociażby jednej z nich skutkuje odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty w świetle art. 7 ust. 2 powołanej ustawy. Nie mają przy tym znaczenia powody, dlaczego nie doszło do spełnienia tych przesłanek. W rozpoznawanej sprawie z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że w czasie działań drugiej wojny światowej właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości C., powiat [...], województwo [...], obecnie[...] , składającej się z [...] ha ziemi ornej, jednego budynku mieszkalnego i trzech budowli niemieszkalnych był E. D., który nie repatriował się z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Repatriował się natomiast T. D., który jednakże w chwili swojej repatriacji nie był właścicielką opisanej wyżej nieruchomości - bowiem tytuł własności do niej posiadał E. D. E. D. nie był repatriantem, gdyż do chwili swojej śmierci w dniu [...] sierpnia 1948 roku mieszkał w miejscowości C. (na [...]), zatem on sam nie spełnił jednej z przesłanek, o których mowa w art. 2 powołanej ustawy, a więc nie nabył prawa do rekompensaty, bowiem niespełnienie choćby jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek, powoduje utratę uprawnień do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Trafne jest zatem stanowisko organów, że skoro właściciel nieruchomości E. D. nie nabył prawa do rekompensaty, to prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie nie mogli nabyć jego spadkobiercy. Prawo do rekompensaty jest prawem dziedzicznym, ale żeby spadkobiercy mogli je odziedziczyć, spadkodawca sam musi spełniać wszystkie wymogi do nabycia prawa do rekompensaty. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy dopiero śmierć spadkodawcy uprawnia spadkobierców do uzyskania prawa, które służyłoby jemu samemu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.